ਯਦ੍ ਅਹਮ੍ ਨ ਉਪਚਾਰੇਣ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਅਵਿਕ੍ਲਵਃ । ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਇਤਿ ਤਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ॥੨-੫੨-
ਜੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ, ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਨਾ ਆਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਕਥਮ੍ ਹਿ ਤ੍ਵਦ੍ ਵਿਹੀਨੋ ਅਹਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਾਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਤਵ ਤਾਤ ਵਿਯੋਗੇਨ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕ ਆਕੁਲਾਮ੍ ਇਵ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਰਾਮਮ੍ ਅਪਿ ਤਾਵਨ੍ ਮੇ ਰਥਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਜਨਃ । ਵਿਨਾ ਰਾਮਮ੍ ਰਥਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦੀਰ੍ਯੇਤ ਅਪਿ ਸਾ ਪੁਰੀ ॥੨-੫੨-
ਜਦ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਰਥ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੇਖਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਰਥ 'ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਰਥ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਹਿ ਨਗਰੀ ਗਚ੍ਚੇਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਮਮ੍ ਰਥਮ੍ । ਸੂਤ ਅਵਸ਼ੇषਮ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਸੈਨ੍ਯਮ੍ ਹਤ ਵੀਰਮ੍ ਇਵ ਆਹਵੇ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਖਾਲੀ ਰਥ ਤੇ ਸਿਰਫ ਰਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਸੂਤਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਦੂਰੇ ਅਪਿ ਨਿਵਸਨ੍ਤਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਮਾਨਸੇਨ ਅਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਅਦ੍ਯ ਨੂਨਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਨਿਰਾਹਾਰਾਃ ਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥੨-੫੨-
ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੋਕ ਮਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਨ ਕੇ, ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਦृष੍ਟਂ ਤਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਮ! ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਨੇ । ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ ਸਮ੍ਕੁਲਮ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਤ੍ਵਚ੍ਛੋਕਕ੍ਲਾਨ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਰਾਮ! ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ।
ਆਰ੍ਤ ਨਾਦੋ ਹਿ ਯਃ ਪੌਰੈਃ ਮੁਕ੍ਤਃ ਤਤ੍ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਨੇ । ਰਥਸ੍ਥਮ੍ ਮਾਮ੍ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਏਵ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ਼ਤ ਗੁਣਮ੍ ਤਤਃ ॥੨-੫੨-
ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਹਮ੍ ਕਿਮ੍ ਚ ਅਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵੀਮ੍ ਤਵ ਸੁਤਃ ਮਯਾ । ਨੀਤਃ ਅਸੌ ਮਾਤੁਲ ਕੁਲਮ੍ ਸਮ੍ਤਾਪਮ੍ ਮਾ ਕृਥਾਇਤਿ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੈਂ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੀ?
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਨ ਏਵ ਅਹਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਈਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਥਮ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਮ੍ ਏਵ ਅਹਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੫੨-
ਭਾਵੇਂ ਝੂਠ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਇਹ ਕੜਾ ਸਚ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ?
ਮਮ ਤਾਵਨ੍ ਨਿਯੋਗਸ੍ਥਾਃ ਤ੍ਵਦ੍ ਬਨ੍ਧੁ ਜਨ ਵਾਹਿਨਃ । ਕਥਮ੍ ਰਥਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਮ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਯ ਉਤ੍ਤਮਾਃ ॥੨-੫੨-
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਰਥ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਣਗੇ ਕਿ ਰਥ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੈ?
ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ਗਨ੍ਤੁਮਯੋਧ੍ਯਾਮ੍ ਤ੍ਵਦृਤੇऽਨਘ । ਵਨਵਾਸਾਨੁਯਾਨਾਯ ਮਾਮਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ।
ਯਦਿ ਮੇ ਯਾਚਮਾਨਸ੍ਯ ਤ੍ਯਾਗਮ੍ ਏਵ ਕਰਿष੍ਯਸਿ । ਸਰਥੋ ਅਗ੍ਨਿਮ੍ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ ਮਾਤ੍ਰੈਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥੨-੫੨-
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਥ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਕੇ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਨੇ ਯਾਨਿ ਤਪੋ ਵਿਘ੍ਨ ਕਰਾਣਿ ਤੇ । ਰਥੇਨ ਪ੍ਰਤਿਬਾਧਿष੍ਯੇ ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਰਾਘਵ ॥੨-੫੨-
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਤਪस्या ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇਗੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਰਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਤਤ੍ ਕृਤੇਨ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਰਥ ਚਰ੍ਯਾ ਕृਤਮ੍ ਸੁਖਮ੍ । ਆਸ਼ਮ੍ਸੇ ਤ੍ਵਤ੍ ਕृਤੇਨ ਅਹਮ੍ ਵਨ ਵਾਸ ਕृਤਮ੍ ਸੁਖਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਜੋ ਸੁਖ ਮੈਂ ਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪਾਇਆ, ਹੁਣ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸੁਖ ਮਿਲੇ।
ਇਮੇ ਚਾਪਿ ਹਯਾ ਵੀਰ ਯਦਿ ਤੇ ਵਨਵਾਸਿਨਃ । ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਮ੍ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਮ੍ ਗਤਿਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੇ ਇਹ ਘੋੜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ।
ਤਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਮ੍ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਨੇ ਵਸਨ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਮ੍ ਦੇਵ ਲੋਕਮ੍ ਵਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਜਹਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਂ ਦੇਵ ਲੋਕ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮ੍ ਸਾ ਮਯਾ ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ । ਰਾਜ ਧਾਨੀ ਮਹਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਯਥਾ ਦੁष੍ਕृਤ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਪੀ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚ ਹੈ।
ਵਨ ਵਾਸੇ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਮ ਏष ਹਿ ਮਨੋ ਰਥਃ । ਯਦ੍ ਅਨੇਨ ਰਥੇਨ ਏਵ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਵਹੇਯਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ਪੁਨਃ ॥੨-੫੨-
ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸੇ ਰਥ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਆਵਾਂ।
ਚਤੁਰ੍ ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਹਿਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਵਨੇ । ਕ੍ਸ਼ਣ ਭੂਤਾਨਿ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਤੁ ਤਤਃ ਅਨ੍ਯਥਾ ॥੨-੫੨-
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਿਤਾਏ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਲੱਗਣਗੇ।
ਭृਤ੍ਯ ਵਤ੍ਸਲ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਮ੍ ਭਰ੍ਤृ ਪੁਤ੍ਰ ਗਤੇ ਪਥਿ । ਭਕ੍ਤਮ੍ ਭृਤ੍ਯਮ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾਮ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਨ ਮਾਮ੍ ਹਾਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ॥੨-੫੨-
ਹੇ ਭਰਤੀ ਵਤਸਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ, ਮਾਲਕ ਤੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਭਗਤ ਭਰਤੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ।
ਏਵਮ੍ ਬਹੁ ਵਿਧਮ੍ ਦੀਨਮ੍ ਯਾਚਮਾਨਮ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਰਾਮਃ ਭृਤ੍ਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪੀ ਤੁ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਤੀ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
ਜਾਨਾਮਿ ਪਰਮਾਮ੍ ਭਕ੍ਤਿਮ੍ ਮਯਿ ਤੇ ਭਰ੍ਤृ ਵਤ੍ਸਲ । ਸ਼ृਣੁ ਚ ਅਪਿ ਯਦ੍ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਿ ਪੁਰੀਮ੍ ਇਤਃ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤੀ ਵਤਸਲ; ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਉਂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਨਗਰੀਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਗਤਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਮੇ ਯਵੀਯਸੀ । ਕੈਕੇਯੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਮ੍ ਗਚ੍ਚੇਦ੍ ਇਤਿ ਰਾਮਃ ਵਨਮ੍ ਗਤਃ ॥੨-੫੨-
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਕੈਕਈ ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਵੇਗੀ ਕਿ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਹਿ ਸਾ ਦੇਵਿ ਵਨ ਵਾਸਮ੍ ਗਤੇ ਮਯਿ । ਰਾਜਾਨਮ੍ ਨ ਅਤਿਸ਼ਨ੍ਕੇਤ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਾਦੀ ਇਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਣੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇਗੀ।
ਏष ਮੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਕਲ੍ਪੋ ਯਦ੍ ਅਮ੍ਬਾ ਮੇ ਯਵੀਯਸੀ । ਭਰਤ ਆਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ਸ੍ਫੀਤਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।
ਮਮ ਪ੍ਰਿਯ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਰਾਜ੍ਞਃ ਚ ਸਰਥਃ ਤ੍ਵਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ਵ੍ਰਜ । ਸਮ੍ਦਿष੍ਟਃ ਚ ਅਸਿ ਯਾ ਅਨਰ੍ਥਾਮ੍ਸ੍ ਤਾਮ੍ਸ੍ ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਃ ਤਥਾ ਤਥਾ ॥੨-੫੨-
ਮੇਰੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਓ; ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਇਤਿ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮ੍ ਸੂਤਮ੍ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਗੁਹਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਅਕ੍ਲੀਬਮ੍ ਰਾਮਃ ਹੇਤੁਮਦ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇ ਰਥਵਾਹ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਢਾਢਸ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਦਿਲੇਰੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨੇਦਾਨੀਮ੍ ਗੁਹ ਯੋਗ੍ਯੋऽਯਮ੍ ਵਸੋ ਮੇ ਸਜਨੇ ਵਨੇ । ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਵਾਸਹ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਗਤੋ ਵਿਧਿਃ ॥੨-੫੨-
ਗੁਹਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਸੋऽਹਮ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਯਮਮ੍ ਤਪਸ੍ਵਿਜਨਭੂषਣਮ੍ । ਹਿਤਕਾਮਃ ਪਿਤੁਰ੍ਭੂਯਃ ਸੀਤਾਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ॥੨-੫੨-
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗਾ।
ਜਟਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮ੍ ਆਨਯ । ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਗੁਹਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਉਪਾਹਰਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਜਦੋਂ ਜਟਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦੂਧ ਲਿਆਓ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਉਹ ਦੂਧ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।