ਸਹ ਰਾਘਵ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚੈਵ ਵਨੇ ਵਸਨ੍ । ਤ੍ਵਮ੍ ਗਤਿਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਵੀਰ ਤ੍ਰੀਮ੍ਲ੍ ਲੋਕਾਮ੍ਸ੍ ਤੁ ਜਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ॥੨-੫੨-
"ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ, ਮਾਨੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ।"
ਵਯਮ੍ ਖਲੁ ਹਤਾ ਰਾਮ ਯੇ ਤਯਾ ਅਪਿ ਉਪਵਨ੍ਚਿਤਾਃ । ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਸ਼ਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਃ ਪਾਪਾਯਾ ਦੁਹ੍ਖ ਭਾਗਿਨਃ ॥੨-੫੨-
"ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ; ਹੁਣ ਪਾਪੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੇ।"
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ੍ ਆਤ੍ਮ ਸਮਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਾਰਥਿਸ੍ ਤਦਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰ ਗਤਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਃ ਰੁਰੁਦੇ ਚਿਰਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੋਇਆ।
ਤਤਃ ਤੁ ਵਿਗਤੇ ਬਾष੍ਪੇ ਸੂਤਮ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟ ਉਦਕਮ੍ ਸ਼ੁਚਿਮ੍ । ਰਾਮਃ ਤੁ ਮਧੁਰਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ ਉਵਾਚ ਤਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅੰਸੂ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਛੁਹ ਕੇ, ਸਾਫ ਰਥੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਤੁਲ੍ਯਮ੍ ਸੁਹृਦਮ੍ ਨ ਉਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਯਥਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਜਾ ਮਾਮ੍ ਨ ਸ਼ੋਚੇਤ੍ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥੨-੫੨-
"ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਰੋਵੇ।"
ਸ਼ੋਕ ਉਪਹਤ ਚੇਤਾਃ ਚ ਵृਦ੍ਧਃ ਚ ਜਗਤੀ ਪਤਿਃ । ਕਾਮ ਭਾਰ ਅਵਸਨ੍ਨਃ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਏਤਤ੍ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ॥੨-੫੨-
"ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ ਤੇ ਵਧਾਪੇ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।"
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਆਜ੍ਞਾਪਯੇਤ੍ ਕਿਮ੍ਚਿਤ੍ ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਹੀ ਪਤਿਃ । ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਮ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਤਤ੍ ਅਵਿਕਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ ॥੨-੫੨-
"ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਹੀਪਤਿ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਆਖੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਠੱਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਏਤਤ੍ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਹਿ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ਨਰ ਈਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਯਦ੍ ਏषਾਮ੍ ਸਰ੍ਵ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਮਨੋ ਨ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ ॥੨-੫੨-
"ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਰਾਜੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।"
ਯਦ੍ਯਥਾ ਸ ਮਹਾ ਰਾਜੋ ਨ ਅਲੀਕਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਚਤਿ । ਨ ਚ ਤਾਮ੍ਯਤਿ ਦੁਹ੍ਖੇਨ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਕੁਰੁ ਤਤ੍ ਤਥਾ ॥੨-੫੨-
ਜੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਦृष੍ਟ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਵृਦ੍ਧਮ੍ ਆਰ੍ਯਮ੍ ਜਿਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਬ੍ਰੂਯਾਃ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਏਵ ਮਮ ਹੇਤੋਰ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੫੨-
ਰਾਜਾ ਜੋ ਵੱਡਾ, ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀਂ।
ਨ ਏਵ ਅਹਮ੍ ਅਨੁਸ਼ੋਚਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਨ ਚ ਮੈਥਿਲੀ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਃ ਚ੍ਯੁਤਾਃ ਚ ਇਤਿ ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਹ ਇਤਿ ਵਾ (ਮਹੇਤਿ!)॥੨-੫੨-
ਨਾ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਨਾ ਮੈਥਿਲੀ; ਅਯੋਧਿਆ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ੍ ਦਸ਼ਸੁ ਵਰ੍षੇषੁ ਨਿਵृਤ੍ਤੇषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਮਾਮ੍ ਚ ਸੀਤਾਮ੍ ਚ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਆਗਤਾਨ੍ ॥੨-੫੨-
ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਮਾਤਰਮ੍ ਚ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਮੇ । ਅਨ੍ਯਾਃ ਚ ਦੇਵੀਃ ਸਹਿਤਾਃ ਕੈਕੇਯੀਮ੍ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਕੈਕੇਈ ਸਮੇਤ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖੀਂ।
ਆਰੋਗ੍ਯਮ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਅਥ ਪਾਦ ਅਭਿਵਨ੍ਦਨਮ੍ । ਸੀਤਾਯਾ ਮਮ ਚ ਆਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਚਨਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ॥੨-੫੨-
ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਿਹਤ ਦੀ ਦुआ ਆਖੀਂ ਤੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੱਸੀਂ; ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵਲੋਂ ਵੀ ਆਖੀਂ।
ਬ੍ਰੂਯਾਃ ਚ ਹਿ ਮਹਾ ਰਾਜਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਆਨਯ । ਆਗਤਃ ਚ ਅਪਿ ਭਰਤਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯੋ ਨृਪ ਮਤੇ ਪਦੇ ॥੨-੫੨-
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਭਰਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬੁਲਾਏ; ਜੇ ਭਰਤ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਏ।
ਭਰਤਮ੍ ਚ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇ ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ । ਅਸ੍ਮਤ੍ ਸਮ੍ਤਾਪਜਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਨ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਭਿਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੫੨-
ਭਰਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਓ; ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪੇਗਾ।
ਭਰਤਃ ਚ ਅਪਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਥਾ ਰਾਜਨਿ ਵਰ੍ਤਸੇ । ਤਥਾ ਮਾਤृषੁ ਵਰ੍ਤੇਥਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵ੍ ਏਵ ਅਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥੨-੫੨-
ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਣਾ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਵਰਤਣਾ।
ਯਥਾ ਚ ਤਵ ਕੈਕੇਯੀ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਅਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਤਥੈਵ ਦੇਵੀ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਮਮ ਮਾਤਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥੨-੫੨-
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕੈਕੇਈ ਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਖਾਸ ਆਦਰ ਦੇ।
ਤਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮੇਨ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਮਪੇਕ੍ਸ਼ਤਾ । ਲੋਕਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸ਼ਕ੍ਯਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਯਤ੍ਸੁਖਮੇਧਿਤੁਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋ ਰਾਮੇਣ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼ੋਕ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਰਾਮ ਨੇ ਜਦ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਯਦ੍ ਅਹਮ੍ ਨ ਉਪਚਾਰੇਣ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਅਵਿਕ੍ਲਵਃ । ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਇਤਿ ਤਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ॥੨-੫੨-
ਜੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ, ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਨਾ ਆਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਕਥਮ੍ ਹਿ ਤ੍ਵਦ੍ ਵਿਹੀਨੋ ਅਹਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਾਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਤਵ ਤਾਤ ਵਿਯੋਗੇਨ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕ ਆਕੁਲਾਮ੍ ਇਵ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਰਾਮਮ੍ ਅਪਿ ਤਾਵਨ੍ ਮੇ ਰਥਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਜਨਃ । ਵਿਨਾ ਰਾਮਮ੍ ਰਥਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦੀਰ੍ਯੇਤ ਅਪਿ ਸਾ ਪੁਰੀ ॥੨-੫੨-
ਜਦ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਰਥ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੇਖਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਰਥ 'ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਰਥ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਹਿ ਨਗਰੀ ਗਚ੍ਚੇਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਇਮਮ੍ ਰਥਮ੍ । ਸੂਤ ਅਵਸ਼ੇषਮ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਸੈਨ੍ਯਮ੍ ਹਤ ਵੀਰਮ੍ ਇਵ ਆਹਵੇ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਖਾਲੀ ਰਥ ਤੇ ਸਿਰਫ ਰਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਸੂਤਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਦੂਰੇ ਅਪਿ ਨਿਵਸਨ੍ਤਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਮਾਨਸੇਨ ਅਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਅਦ੍ਯ ਨੂਨਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਨਿਰਾਹਾਰਾਃ ਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥੨-੫੨-
ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੋਕ ਮਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਨ ਕੇ, ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਦृष੍ਟਂ ਤਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਮ! ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਨੇ । ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ ਸਮ੍ਕੁਲਮ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਤ੍ਵਚ੍ਛੋਕਕ੍ਲਾਨ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਰਾਮ! ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ।
ਆਰ੍ਤ ਨਾਦੋ ਹਿ ਯਃ ਪੌਰੈਃ ਮੁਕ੍ਤਃ ਤਤ੍ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਨੇ । ਰਥਸ੍ਥਮ੍ ਮਾਮ੍ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਏਵ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ਼ਤ ਗੁਣਮ੍ ਤਤਃ ॥੨-੫੨-
ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਹਮ੍ ਕਿਮ੍ ਚ ਅਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵੀਮ੍ ਤਵ ਸੁਤਃ ਮਯਾ । ਨੀਤਃ ਅਸੌ ਮਾਤੁਲ ਕੁਲਮ੍ ਸਮ੍ਤਾਪਮ੍ ਮਾ ਕृਥਾਇਤਿ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੈਂ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੀ?
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਨ ਏਵ ਅਹਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਈਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਥਮ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਮ੍ ਏਵ ਅਹਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਮ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੫੨-
ਭਾਵੇਂ ਝੂਠ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਇਹ ਕੜਾ ਸਚ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ?
ਮਮ ਤਾਵਨ੍ ਨਿਯੋਗਸ੍ਥਾਃ ਤ੍ਵਦ੍ ਬਨ੍ਧੁ ਜਨ ਵਾਹਿਨਃ । ਕਥਮ੍ ਰਥਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਮ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਯ ਉਤ੍ਤਮਾਃ ॥੨-੫੨-
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਰਥ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਣਗੇ ਕਿ ਰਥ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੈ?