ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਖਲੁ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਯਯਾਪਹਤਚੇਤਸਃ। ਨਾਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਮਂ ਪृਥੂਰਸ੍ਕਂ ਮਹਾਭੁਜਮ੍
ਉਹ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ! ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਕਥਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸ ਤਥਾਵਿਤਥਕ੍ਰਿਯਃ। ਭਕ੍ਤਂ ਜਨਮਭਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਵਾਸਂ ਤਾਪਸੋ ਗਤਃ
ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੇ ਖੜਾ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪਸੀ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ?
ਯੋ ਨਃ ਸਦਾ ਪਾਲਯਤਿ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵੌਰਸਾਨ੍। ਕਥਂ ਰਘੂਣਾਂ ਸ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨੋ ਵਿਪਿਨਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ?
ਇਹੈਵ ਨਿਧਨਂ ਯਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਵਾ। ਰਾਮੇਣ ਰਹਿਤਾਨਾਂ ਨੋ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਜੀਵਿਤਂ ਹਿਤਮ੍
ਆਓ ਇਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਰਸਤਾ ਪਕੜੀਏ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁष੍ਕਾਣਿ ਕਾष੍ਠਾਨਿ ਪ੍ਰਭੂਤਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ। ਤੈਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਚਿਤਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮੋऽਥਵਾ ਵਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਕਾਫੀ ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਹੁਤ; ਆਓ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਚਿਤਾ ਸਾੜੀਏ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਜਾਂ—
ਕਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰਨਸੂਯਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ। ਨੀਤਃ ਸ ਰਾਘਵੋऽਸ੍ਮਾਭਿਰਿਤਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਥਂ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂਗੇ? ਕਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, 'ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਲੈ ਗਏ'?
ਸਾ ਨੂਨਂ ਨਗਰੀ ਦੀਨਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਰਾਘਵਂ ਵਿਨਾ। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵਯੋऽਧਿਕਾ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ।
ਨਿਰ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਸਹ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਵਿਹੀਨਾਸ੍ਤੇਨ ਚ ਪੁਨਃ ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ ਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਵੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ?
ਇਤੀਵ ਬਹੁਧਾ ਵਾਚੋ ਬਾਹੁਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਤੇ ਜਨਾਃ। ਵਿਲਪਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਹृਤਵਤ੍ਸਾ ਇਵਾਗ੍ਰ੍ਯਗਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਰੋ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਊਆਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ।
ਤਤੋ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰੇਣ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਮਾਰ੍ਗਨਾਸ਼ਾਦ੍ ਵਿषਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਸਮਭਿਪ੍ਲੁਤਾਃ
ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਕੁਝ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਰਸਤਾ ਗੁਆ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਰਥਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰੇਣ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਮਨਸ੍ਵਿਨਃ। ਕਿਮਿਦਂ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਦੈਵੇਨੋਪਹਤਾ ਇਤਿ
ਰਥ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਵਾਂ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ, ਕਹਿੰਦੇ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?'
ਤਦਾ ਯਥਾਗਤੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਚੇਤਸਃ। ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਗਮਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰੀਂ ਵ੍ਯਥਿਤਸਜ੍ਜਨਾਮ੍
ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਏ ਸਨ, ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਅਯੋਧਿਆ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਆਲੋਕ੍ਯ ਨਗਰੀਂ ਤਾਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਵ੍ਯਾਕੁਲਮਾਨਸਾਃ। ਆਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤ ਤੇऽਸ਼੍ਰੂਣਿ ਨਯਨੈਃ ਸ਼ੋਕਪੀਡਿਤੈਃ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਖੋਹ ਦਾ ਦੁਖ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਮ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏषਾ ਰਾਮੇਣ ਨਗਰੀ ਰਹਿਤਾ ਨਾਤਿਸ਼ੋਭਤੇ। ਆਪਗਾ ਗਰੁਡੇਨੇਵ ਹ੍ਰਦਾਦੁਦ੍ਧृਤਪਨ੍ਨਗਾ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਜਲ-ਤਲ ਤੋਂ ਸੱਪ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਨਦੀ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਹੀਨਮਿਵਾਕਾਸ਼ਂ ਤੋਯਹੀਨਮਿਵਾਰ੍ਣਵਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਨਿਹਤਾਨਨ੍ਦਂ ਨਗਰਂ ਤੇ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦੇ, ਮਨ ਉਲਝੇ ਹੋਏ।
ਤੇ ਤਾਨਿ ਵੇਸ਼੍ਮਾਨਿ ਮਹਾਧਨਾਨਿ ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖੋਪਹਤਾ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਃ। ਨੈਵ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਜਨਂ ਪਰਂ ਵਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਃ ਪ੍ਰਵਿਨष੍ਟਹਰ੍षਾਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਗਮ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ।
thumb| ਅष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਤੇषਾਮੇਵਮ੍ ਵਿष੍ਣ੍ਣਾਨਾਮ੍ਪੀਡਿਤਾਨਾਮਤੀਵ ਚ । ਬਾष੍ਪਵਿਪ੍ਲੁਤਨੇਤ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਸਸ਼ੋਕਾਨਾਮ੍ ਮੁਮੂਰ੍षਯਾ ॥੨-੪੮-
ਉਹ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋਏ।
ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਨਗਰ ਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ਉਦ੍ਗਤਾਨਿ ਇਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਬਭੂਵੁਰ੍ ਅਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥੨-੪੮-
ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਪਿਛਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਇੰਝ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਨਿਲਯਮ੍ ਆਗਮ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ ਦਾਰੈਃ ਸਮਾਵृਤਾਃ । ਅਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੁਮੁਚੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਾष੍ਪੇਣ ਪਿਹਿਤ ਆਨਨਾਃ ॥੨-੪੮-
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਨ ਚ ਆਹृष੍ਯਨ੍ ਨ ਚ ਅਮੋਦਨ੍ ਵਣਿਜੋ ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਯਨ੍ । ਨ ਚ ਅਸ਼ੋਭਨ੍ਤ ਪਣ੍ਯਾਨਿ ਨ ਅਪਚਨ੍ ਗृਹ ਮੇਧਿਨਃ ॥੨-੪੮-
ਕੋਈ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਵਪਾਰੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ।
ਨष੍ਟਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਅਭ੍ਯਨਨ੍ਦਨ੍ ਵਿਪੁਲਮ੍ ਵਾ ਧਨ ਆਗਮਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਪ੍ਰਥਮਜਮ੍ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਨ ਅਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ ॥੨-੪੮-
ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮਿਲਕਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ; ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਈ।
ਗृਹੇ ਗृਹੇ ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯਃ ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਗृਹਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਵ੍ਯਗਰ੍ਹਯਨ੍ਤਃ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਾ ਵਾਗ੍ਭਿਸ੍ ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਾਨ੍ ॥੨-੪੮-
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਾਂਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਚੁਭ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਕਿਮ੍ ਨੁ ਤੇषਾਮ੍ ਗृਹੈਃ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਕਿਮ੍ ਦਾਰੈਃ ਕਿਮ੍ ਧਨੇਨ ਵਾ । ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਵਾ ਕਿਮ੍ ਸੁਖੈਃ ਵਾ ਅਪਿ ਯੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਘਵਮ੍ ॥੨-੪੮-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦਾ, ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ?
ਏਕਃ ਸਤ੍ ਪੁਰੁषੋ ਲੋਕੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਯੋ ਅਨੁਗਚ੍ਚਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਪਰਿਚਰਨ੍ ਵਨੇ ॥੨-੪੮-
ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਮਰਦ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਹੈ—ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਗਾਃ ਕृਤ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਤਾਃ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਃ ਚ ਸਰਾਮ੍ਸਿ ਚ । ਯੇषੁ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸਲਿਲਮ੍ ਸ਼ੁਚਿ ॥੨-੪੮-
ਉਹ ਦਰਿਆ, ਉਹ ਕਮਲ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਪੰਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਧਨਵੰਤ ਹਨ।
ਸ਼ੋਭਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ ਅਟਵ੍ਯੋ ਰਮ੍ਯ ਕਾਨਨਾਃ । ਆਪਗਾਃ ਚ ਮਹਾ ਅਨੂਪਾਃ ਸਾਨੁਮਨ੍ਤਃ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ॥੨-੪੮-
ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ, ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ, ਵੱਡੇ ਜਲ-ਥਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ—all ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦੇਣਗੇ।
ਕਾਨਨਮ੍ ਵਾ ਅਪਿ ਸ਼ੈਲਮ੍ ਵਾ ਯਮ੍ ਰਾਮਃ ਅਭਿਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਿਯ ਅਤਿਥਿਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਨ ਏਨਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਰ੍ਚਿਤੁਮ੍ ॥੨-੪੮-
ਜੋ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਰਾਮ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਆਉਣ 'ਤੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਣਗੇ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਕੁਸੁਮ ਆਪੀਡਾ ਬਹੁ ਮਨ੍ਜਲਿ ਧਾਰਿਣਃ । ਅਕਾਲੇ ਚ ਅਪਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥੨-੪੮-
ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਟ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਅਕਾਲੇ ਚਾਪਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਤ੍ ਗਿਰਯੋ ਰਾਮਮ੍ ਆਗਤਮ੍ ॥੨-੪੮-
ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਪਹਾੜਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਗੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੋਯਾਨਿ ਵਿਮਲਾਨਿ ਮਹੀਧਰਾਃ । ਵਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਭੂਯਃ ਚਿਤ੍ਰਾਮਃ ਚ ਨਿਰ੍ਝਰਾਨ੍ ॥੨-੪੮-
ਪਹਾੜ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਗਾਉਣਗੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਰੰਗੀਲੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਿਖਾਉਣਗੇ।