ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਮਾਮਨੁਵ੍ਰਜਤਾ ਕृਤਮ੍। ਅਨ੍ਵੇष੍ਟਵ੍ਯਾ ਹਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਸਹਾਯਤਾ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭਿਰੇਵ ਹਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਮਿਮਾਮ੍। ਏਤਦ੍ਧਿ ਰੋਚਤੇ ਮਹ੍ਯਂ ਵਨ੍ਯੇऽਪਿ ਵਿਵਿਧੇ ਸਤਿ
ਸਉਮਿਤ੍ਰੇ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੈਂ ਇਥੇ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਪਿ ਰਾਘਵਃ। ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਮਸ਼੍ਵੇषੁ ਭਵ ਸੌਮ੍ਯੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਉਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਿਆ, 'ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ, ਮਿੱਠੇ।'
ਸੋऽਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਂਯਮ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯੇऽਸ੍ਤਂ ਸਮੁਪਾਗਤੇ। ਪ੍ਰਭੂਤਯਵਸਾਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਃ
ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿਆ।
ਉਪਾਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਿਵਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਪਾਗਤਾਮ੍। ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ਯਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸੂਤਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ
ਸ਼ੁਭ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਰਾਤ ਆਉਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਥੀ ਨੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸੇਜ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਤਾਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਤਮਸਾਤੀਰੇ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਦਲੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍। ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਭਾਰ੍ਯਃ ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਹ
ਤਮਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸੇਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਲੇਟ ਗਿਆ।
ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੂਤਾਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍
ਜਦ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਥੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਣ ਸੁਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਜਾਗ੍ਰਤੋਰੇਵ ਤਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇਰੁਦਿਤੋ ਰਵਿਃ। ਸੂਤਸ੍ਯ ਤਮਸਾਤੀਰੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਗੁਣਾਨ੍
ਸਉਮਿਤ੍ਰ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਦ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਰਥੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਮਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗੋਕੁਲਾਕੁਲਤੀਰਾਯਾਸ੍ਤਮਸਾਯਾ ਵਿਦੂਰਤਃ। ਅਵਸਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਃ ਸਹ
ਤਮਸਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀ ਕੰਢੀ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੀਸ੍ਤਾ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਚ। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪੁਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉੱਠ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੂੰ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਸ੍ਮਦ੍ਵ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਗृਹੇष੍ਵਪਿ। ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇषੁ ਸਂਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ ਕਿ ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਗਏ ਹਨ।
ਯਥੈਤੇ ਨਿਯਮਂ ਪੌਰਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ। ਅਪਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਨ੍ਯਸਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੁ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ।
ਯਾਵਦੇਵ ਤੁ ਸਂਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਵਯਂ ਲਘੁ। ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਪਨ੍ਥਾਨਮਕੁਤੋਭਯਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਲੋਕ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਅਤੋ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨੇਦਾਨੀਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਪੁਰਵਾਸਿਨਃ। ਸ੍ਵਪੇਯੁਰਨੁਰਕ੍ਤਾ ਮਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇषੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਨਾ ਸੌਣ।
ਪੌਰਾ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਕृਤਾਦ੍ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਮੋਚ੍ਯਾ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੈਃ। ਨ ਤੁ ਖਲ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਯੋਜ੍ਯਾ ਦੁਃਖੇਨ ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਮਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਧਰ੍ਮਮਿਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਰੋਚਤੇ ਮੇ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਰੁਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਬੁਧੀਮਾਨ; ਚਲੋ, ਜਲਦੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਏ।'
ਅਥ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸੂਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਂਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਰਥਃ। ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤੋऽਰਣ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਥ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜੋੜੋ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇੱਥੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲੋ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ।'
ਸੂਤਸ੍ਤਤਃ ਸਂਤ੍ਵਰਿਤਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਤੈਰ੍ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਸਾਰਥੀ ਨੇ, ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਅਯਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਬਾਹੋ ਰਥਸ੍ਤੇ ਰਥਿਨਾਂ ਵਰ। ਤ੍ਵਰਯਾऽऽਰੋਹ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਸੀਤਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
'ਮਹਾਬਲੀ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਸਿਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।'
ਤਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਮਧਿष੍ਠਾਯ ਰਾਘਵਃ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮਾਕੁਲਾਵਰ੍ਤਾਂ ਤਮਸਾਮਤਰਨ੍ਨਦੀਮ੍
ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਿਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ।
ਸ ਸਂਤੀਰ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਿਵਮਕਣ੍ਟਕਮ੍। ਪ੍ਰਾਪਦ੍ਯਤ ਮਹਾਮਾਰ੍ਗਮਭਯਂ ਭਯਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮ੍
ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਉਜਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੱਡਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਸਤਾ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਡਰਪੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪੌਰਾਣਾਂ ਸੂਤਂ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਚਃ। ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਤ੍ਵਂ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਾਰਥੇ
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਰਥ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੋੜੋ ਤੇ ਚੱਲੋ।'
ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਰਥਂ ਪੁਨਃ। ਯਥਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯੁਃ ਪੌਰਾ ਮਾਂ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਸਮਾਹਿਤਃ
'ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਰਥ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਮੋੜੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਣ; ਇਹ ਕੰਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੋ।'
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਸਾਰਥਿਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮ੍ਯ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਥ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਰਥਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤੌ ਤਦਾ ਸਸੀਤੌ ਰਘੁਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨੌ। ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਮਾਸ ਤਤਸ੍ਤੁਰਂਗਮਾਨ੍ ਸ ਸਾਰਥਿਰ੍ਯੇਨ ਪਥਾ ਤਪੋਵਨਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਿਤਾ ਸਮੇਤ, ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਾਇਆ।
ਤਤਃ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਰਥਂ ਮਹਾਰਥਃ ਸਸਾਰਥਿਰ੍ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਵਨਂ ਯਯੌ। ਉਦਙ੍ਮੁਖਂ ਤਂ ਤੁ ਰਥਂ ਚਕਾਰ ਪ੍ਰਯਾਣਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਮਹਾਬਲੀ ਦਾਸਰਥੀ, ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ; ਰਥ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖੇ।
thumb|ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਚਤਵਾਰੀਸਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਪੌਰਾਸ੍ਤੇ ਰਾਘਵਂ ਵਿਨਾ। ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਤਚੇਤਸਃ
ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕ ਗਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਸ਼ੋਕਜਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਦ੍ਯੂਨਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਆਲੋਕਮਪਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਗਮ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੱਕਦੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਤੇ ਵਿषਾਦਾਰ੍ਤਵਦਨਾ ਰਹਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਕृਪਣਾਃ ਕਰੁਣਾ ਵਾਚੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਮਨੀषਿਣਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਗਮ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਦੁਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।