ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਾਮ੍ । ਸਹ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਮੁਪਾਗਮਨ੍ ॥੧-੧੧-
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਾ ਤੁ ਤਾਭਿਃ ਸਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਉਵਾਸ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਿਤਾ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਂ ਸਹਦ੍ਵਿਜਾ ॥੧-੧੧-
ਉਹ ਰਾਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੀ।
thumb|ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਧਿਆਇ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸੁਮਨੋਹਰੇ । ਵਸਨ੍ਤੇ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯष੍ਟੁਂ ਮਨੋऽਭਵਤ੍ ॥੧-੧੨-
ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਸੰਤ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨਮ੍ । ਯਜ੍ਞਾਯ ਵਰਯਾਮਾਸ ਸਂਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਕੁਲਸ੍ਯ ਚ ॥੧-੧੨-
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ خاطر ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਸ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਵਸੁਧਾਧਿਪਮ੍ । ਸਮ੍ਭਾਰਾਃ ਸਮ੍ਭ੍ਰਿਯਨ੍ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਰਗਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥੧-੧੨-
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।' ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਵਾਓ ਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡੋ।'
ਸਰਯ੍ਵਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਤੀਰੇ ਯਜ੍ਞਭੂਮਿਰ੍ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਨृਪੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍ ॥੧-੧੨-
'ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।' ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਾਵਾਹਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮृਤ੍ਵਿਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਸੁਯਜ੍ਞਂ ਵਾਮਦੇਵਂ ਚ ਜਾਬਾਲਿਮਥ ਕਾਸ਼੍ਯਪਮ੍ ॥੧-੧੨-
'ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ: ਸੁਯਜ੍ਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ।'
ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਤਃ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥੧-੧੨-
'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ।' ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਸਮਾਨਯਤ੍ ਸ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍ । ਤਾਨ੍ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੧੨-
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਮਮ ਤਾਤਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਸੁਖਮ੍ ॥੧-੧੨-
ਉਸ ਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਧਰਮ-ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: 'ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।'
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਹਯਮੇਧੇਨ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ । ਤਦਹਂ ਯष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਹਯਮੇਧੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥੧-੧੨-
'ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਘੋੜਾ-ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਘੋੜਾ-ਯਜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ऋषਿਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਕਾਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਾਪ੍ਯਹਮ੍ । ਤਤਃ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ॥੧-੧੨-
'ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ!'
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਮੁਖਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ऋष੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਪੁਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਨृਪਤਿਂ ਤਦਾ ॥੧-੧੨-
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋऽਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ । ਯਸ੍ਯ ਤੇ ਧਾਰ੍ਮਿਕੀ ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾ ॥੧-੧੨-
'ਤੇਰੇ ਧਰਮਕ ਰੁਝਾਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਚਾਰ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤੋऽਭਵਦ੍ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜਭਾषਿਤਮ੍ । ਅਮਾਤ੍ਯਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਾ ਹਰ੍षੇਣੇਦਂ ਸ਼ੁਭਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥੧-੧੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਗੁਰੂਣਾਂ ਵਚਨਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਸਮ੍ਭਾਰਾਃ ਸਮ੍ਭ੍ਰਿਯਨ੍ਤੁ ਮੇ । ਸਮਰ੍ਥਾਧਿष੍ਠਿਤਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥੧-੧੨-
ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਸਮਰਥ ਨਿਗਰਾਨ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਇ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸਰਯ੍ਵਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਤੀਰੇ ਯਜ੍ਞਭੂਮਿਰ੍ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਸ਼੍ਚਾਭਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤਾਂ ਯਥਾਕਲ੍ਪਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥੧-੧੨-
ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ।
ਸ਼ਕ੍ਯਃ ਕਰ੍ਤੁਮਯਂ ਯਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵੇਣਾਪਿ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਨਾਪਰਾਧੋ ਭਵੇਤ੍ ਕष੍ਟੋ ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਰਤੁਸਤ੍ਤਮੇ ॥੧-੧੨-
ਇਹ ਯਜਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤਮ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਛਿਦ੍ਰਂ ਹਿ ਮृਗਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਵਿਧਿਹੀਨਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯਃ ਕਰ੍ਤਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥੧-੧੨-
ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਕਸ਼ਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਯਜਨ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਯਥਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਮੇ ਕ੍ਰਤੁਰੇष ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਵਿਧਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸਮਰ੍ਥਾਃ ਕਰਣੇष੍ਵਿਹ ॥੧-੧੨-
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯਜਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਣ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ । ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥਾਜ੍ਞਪ੍ਤਮਕੁਰ੍ਵਤ ॥੧-੧੨-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ 'ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਮਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵਰ੍षਭਮ੍ । ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਨਰ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ ॥੧-੧੨-
ਫਿਰ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗਤੇषੁ ਤੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਮਤਿਃ ॥੧-੧੨-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋऽਭਵਤ੍ । ਪ੍ਰਸਵਾਰ੍ਥਂ ਗਤੋ ਯष੍ਟੁਂ ਹਯਮੇਧੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੧-੧੩-
ਜਦ ਵਸੰਤ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਘੋੜਾ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਵਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੧੩-
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਜ੍ਞੋ ਮੇ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ । ਯਥਾ ਨ ਵਿਘ੍ਨਾਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞਾਙ੍ਗੇषੁ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥੧-੧੩-
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜਨ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਕਿ ਯਜਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਭਵਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸੁਹृਨ੍ਮਹ੍ਯਂ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਪਰਮੋ ਮਹਾਨ੍ । ਵੋਢਵ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਚੈਵ ਭਾਰੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚੋਦ੍ਯਤਃ ॥੧-੧੩-
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ, ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਰੂ ਹੋ। ਇਹ ਯਜਨ ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਉਠਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਸ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵੈਤਦ੍ ਭਵਤਾ ਯਤ੍ ਸਮਰ੍ਥਿਤਮ੍ ॥੧-੧੩-
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ।'