ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਸੀਦਨ੍ਤਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਉਲਾਹਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਜਨਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਰਾਮਮਾਤੇਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸਮृਦ੍ਧਂ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਨ੍
ਕਈ ਲੋਕ 'ਹਾਏ ਰਾਮ!' ਚੀਖ ਪਏ, ਹੋਰ 'ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ!' ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀ ਉਲਾਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੋ ਪਏ।
ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਵਿषਣ੍ਣਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਮ੍। ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਨੁਗਤੌ ਪਥਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਿਲੋਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਬੇਚੈਨ।
ਪਦਾਤਿਨੌ ਚ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਵਦੁਃਖਾਰ੍ਹੌ ਸੁਖੋਚਿਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਹੀਤਿ ਸਾਰਥਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਰ ਤੇਜ਼!'
ਨਹਿ ਤਤ੍ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦੁਃਖਜਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਿਤੁਃ। ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨੁਨ੍ਨ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੀ ਨੂੰ ਚਾਬੁਕ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਮਿਵਾਯਾਨ੍ਤੀ ਸਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਕਾਰਣਾਤ੍। ਬਦ੍ਧਵਤ੍ਸਾ ਯਥਾ ਧੇਨੂ ਰਾਮਮਾਤਾਭ੍ਯਧਾਵਤ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਤਥਾ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਥਂ ਤਮਨੁਧਾਵਤੀਮ੍। ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ
ਕੌਸਲਿਆ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀ, 'ਰਾਮ! ਹਾਏ ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸੀਤਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਂ ਵਾਰਿ ਨੇਤ੍ਰਜਮ੍। ਅਸਕृਤ੍ ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤ ਸ ਤਾਂ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਰਾਜਾ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਯਾਹਿ ਯਾਹੀਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵਾਤ੍ਮਾ ਚਕ੍ਰਯੋਰਿਵ ਚਾਨ੍ਤਰਾ
ਰਾਜਾ 'ਰੁਕੋ!' ਚੀਖਿਆ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਤੁਰ, ਤੁਰ!' ਆਖਿਆ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਿਚ।
ਨਾਸ਼੍ਰੌषਮਿਤਿ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਲਬ੍ਧੋऽਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ। ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਪਾਪਿष੍ਠਮਿਤਿ ਰਾਮਸ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਡਾਂਟੇ, ਤਾਂ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮਾ ਦੁਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।'
ਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਚ ਤਂ ਜਨਮ੍। ਵ੍ਰਜਤੋऽਪਿ ਹਯਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸਾਰਥਿਃ
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਾਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਜਨੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਮਨਸਾਪ੍ਯਾਸ਼ੁਵੇਗੇਨ ਨ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਮਾਨੁषਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵਲ ਮੁੜ ਗਏ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ, ਤੇਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍ ਪੁਨਰਾਯਾਤਂ ਨੈਨਂ ਦੂਰਮਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਇਤ੍ਯਮਾਤ੍ਯਾ ਮਹਾਰਾਜਮੂਚੁਰ੍ਦਸ਼ਰਥਂ ਵਚਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਤਕ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ।'
ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਿषਣ੍ਣਰੂਪਃ। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਕृਪਣਃ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਂ ਸੁਤਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਕੰਗਾਲ ਰਾਜਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
thumb|ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਤਾਲੀ ਸੁਰਤ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲੌ। ਆਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹਿ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਮਹਾਨ੍
ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਉਲਾਹਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।
ਅਨਾਥਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਯੋ ਗਤਿਃ ਸ਼ਰਣਂ ਚਾਸੀਤ੍ ਸ ਨਾਥਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਤਪਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਆਸਰਾ ਸੀ—ਹੁਣ ਉਹ ਰਖਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤ੍ਯਭਿਸ਼ਸ੍ਤੋऽਪਿ ਕ੍ਰੋਧਨੀਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯਨ੍। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਦੁਃਖਃ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ, ਡਾਂਟਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸਮ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਥਾ ਮਾਤਰਿ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਤਥਾ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤੀਜੀ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਜੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਹਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਵਹਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਂਚੋਦਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਅਹੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇਤਨੋ ਰਾਜਾ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਰਾਮਂ ਵਨਵਾਸੇ ਪ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਹਾਏ! ਰਾਜਾ ਬੇਸਮਝ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹਿष੍ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਇਵ ਧੇਨਵਃ। ਰੁਰੁਦੁਸ਼੍ਚੈਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਃ ਸਸ੍ਵਰਂ ਚ ਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
ਸ ਤਮਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਘੋਰਮਾਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਂ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਸੀਤ੍ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਜਲਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਦੁਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਣ੍ਯਹੂਯਨ੍ਤ ਨਾਪਚਨ੍ ਗृਹਮੇਧਿਨਃ। ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਕੋਈ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪਕਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਲੁਕ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਸृਜਨ੍ ਕਵਲਾਨ੍ ਨਾਗਾ ਗਾਵੋ ਵਤ੍ਸਾਨ੍ ਨ ਪਾਯਯਨ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਥਮਜਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਨਾਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ
ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪਿਆਇਆ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਈ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਬੁਧਾਵਪਿ। ਦਾਰੁਣਾਃ ਸੋਮਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਲੋਹਿਤਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਠੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਸੋਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਏ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਗਤਾਰ੍ਚੀਂषਿ ਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚ ਗਤਤੇਜਸਃ। ਵਿਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਸਧੂਮਾਸ਼੍ਚ ਨਭਸਿ ਪ੍ਰਚਕਾਸ਼ਿਰੇ
ਤਾਰੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਨੂਰ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਲਿਕਾਨਿਲਵੇਗੇਨ ਮਹੋਦਧਿਰਿਵੋਤ੍ਥਿਤਃ। ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੇ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਚਚਾਲ ਤਤ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਗਿਆ।
ਦਿਸ਼ਃ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਿਮਿਰੇਣੇਵ ਸਂਵृਤਾਃ। ਨ ਗ੍ਰਹੋ ਨਾਪਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚਕਾਸ਼ੇ ਨ ਕਿਂਚਨ
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਣ; ਨਾ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਾ ਕੋਈ ਤਾਰਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਅਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਗਰਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਨੋ ਦੈਨ੍ਯਮੁਪਾਗਮਤ੍। ਆਹਾਰੇ ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਵਾ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਕਰੋਨ੍ਮਨਃ
ਅਚਾਨਕ, ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ; ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਨਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।