ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸੋਢੁਂ ਨ ਸ਼ੇਕੁਰ੍ਬਾष੍ਪਮਾਗਤਮ੍। ਨਰਾਸ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਿਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਉਂਦੇ ਅੰਸੂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਵृਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਦੀਨਾਭਿਰ੍ਦੀਨਚੇਤਨਃ। ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਗृਹਾਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਦੁਖੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਹਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।'
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰੁਦਤੀਨਾਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ। ਯਥਾ ਨਾਦਃ ਕਰੇਣੂਨਾਂ ਬਦ੍ਧੇ ਮਹਤਿ ਕੁਞ੍ਜਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ 'ਤੇ ਹਾਥਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ।
ਪਿਤਾ ਹਿ ਰਾਜਾ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਨ੍ਨਸ੍ਤਦਾ ਬਭੌ। ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਲੇ ਗ੍ਰਹੇਣੋਪਪ੍ਲੁਤੋ ਯਥਾ
ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਐਸਾ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸ ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਸੂਤਂ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਵਾਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਤੇ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਗੋਚਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, 'ਤੁਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ!'
ਰਾਮੋ ਯਾਹੀਤਿ ਤਂ ਸੂਤਂ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚ ਜਨਸ੍ਤਥਾ। ਉਭਯਂ ਨਾਸ਼ਕਤ੍ ਸੂਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮਧ੍ਵਨਿ ਚੋਦਿਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਚਲੋ', ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰੁਕੋ'; ਪਰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸਾਰਥੀ, ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਾਬਾਹੌ ਰਾਮੇ ਪੌਰਜਨਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ। ਪਤਿਤੈਰਭ੍ਯਵਹਿਤਂ ਪ੍ਰਣਨਾਸ਼ ਮਹੀਰਜਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਬਾਹੁ ਰਾਮ ਨਿਕਲਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਅੰਸੂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਕਰ ਗਏ।
ਰੁਦਿਤਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਦ੍ਯੂਨਂ ਹਾਹਾਕृਤਮਚੇਤਨਮ੍। ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪੁਰਂ ਪਰਮਪੀਡਿਤਮ੍
ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਣ, ਅੰਸੂਆਂ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨਯਨੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਸ੍ਰਮਾਯਾਸਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਮੀਨਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਚਲਿਤੈਃ ਸਲਿਲਂ ਪਙ੍ਕਜੈਰਿਵ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅੰਸੂ ਵਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕਮਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਨृਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੇਕਚਿਤ੍ਤਗਤਂ ਪੁਰਮ੍। ਨਿਪਪਾਤੈਵ ਦੁਃਖੇਨ ਕृਤ੍ਤਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਦੁਖ ਵਿਚ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ।
ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਸੀਦਨ੍ਤਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਉਲਾਹਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਜਨਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਰਾਮਮਾਤੇਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸਮृਦ੍ਧਂ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਨ੍
ਕਈ ਲੋਕ 'ਹਾਏ ਰਾਮ!' ਚੀਖ ਪਏ, ਹੋਰ 'ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ!' ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀ ਉਲਾਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੋ ਪਏ।
ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਵਿषਣ੍ਣਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਮ੍। ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਨੁਗਤੌ ਪਥਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਿਲੋਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਬੇਚੈਨ।
ਪਦਾਤਿਨੌ ਚ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਵਦੁਃਖਾਰ੍ਹੌ ਸੁਖੋਚਿਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਹੀਤਿ ਸਾਰਥਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਰ ਤੇਜ਼!'
ਨਹਿ ਤਤ੍ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦੁਃਖਜਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਿਤੁਃ। ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨੁਨ੍ਨ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੀ ਨੂੰ ਚਾਬੁਕ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਮਿਵਾਯਾਨ੍ਤੀ ਸਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਕਾਰਣਾਤ੍। ਬਦ੍ਧਵਤ੍ਸਾ ਯਥਾ ਧੇਨੂ ਰਾਮਮਾਤਾਭ੍ਯਧਾਵਤ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਤਥਾ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਥਂ ਤਮਨੁਧਾਵਤੀਮ੍। ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ
ਕੌਸਲਿਆ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀ, 'ਰਾਮ! ਹਾਏ ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸੀਤਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਂ ਵਾਰਿ ਨੇਤ੍ਰਜਮ੍। ਅਸਕृਤ੍ ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤ ਸ ਤਾਂ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਰਾਜਾ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਯਾਹਿ ਯਾਹੀਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵਾਤ੍ਮਾ ਚਕ੍ਰਯੋਰਿਵ ਚਾਨ੍ਤਰਾ
ਰਾਜਾ 'ਰੁਕੋ!' ਚੀਖਿਆ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਤੁਰ, ਤੁਰ!' ਆਖਿਆ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਿਚ।
ਨਾਸ਼੍ਰੌषਮਿਤਿ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਲਬ੍ਧੋऽਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ। ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਪਾਪਿष੍ਠਮਿਤਿ ਰਾਮਸ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਡਾਂਟੇ, ਤਾਂ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮਾ ਦੁਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।'
ਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਚ ਤਂ ਜਨਮ੍। ਵ੍ਰਜਤੋऽਪਿ ਹਯਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸਾਰਥਿਃ
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਾਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਜਨੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਮਨਸਾਪ੍ਯਾਸ਼ੁਵੇਗੇਨ ਨ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਮਾਨੁषਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵਲ ਮੁੜ ਗਏ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ, ਤੇਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍ ਪੁਨਰਾਯਾਤਂ ਨੈਨਂ ਦੂਰਮਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਇਤ੍ਯਮਾਤ੍ਯਾ ਮਹਾਰਾਜਮੂਚੁਰ੍ਦਸ਼ਰਥਂ ਵਚਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਤਕ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ।'
ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਿषਣ੍ਣਰੂਪਃ। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਕृਪਣਃ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਂ ਸੁਤਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਕੰਗਾਲ ਰਾਜਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
thumb|ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕਤਾਲੀ ਸੁਰਤ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲੌ। ਆਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹਿ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਮਹਾਨ੍
ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਉਲਾਹਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।
ਅਨਾਥਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਯੋ ਗਤਿਃ ਸ਼ਰਣਂ ਚਾਸੀਤ੍ ਸ ਨਾਥਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਤਪਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਆਸਰਾ ਸੀ—ਹੁਣ ਉਹ ਰਖਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤ੍ਯਭਿਸ਼ਸ੍ਤੋऽਪਿ ਕ੍ਰੋਧਨੀਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯਨ੍। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਦੁਃਖਃ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ, ਡਾਂਟਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸਮ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਥਾ ਮਾਤਰਿ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਤਥਾ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤੀਜੀ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਜੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਹਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਵਹਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਂਚੋਦਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?