ਸੀਤਾਤृਤੀਯਾਨਾਰੂਢਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਥਮਚੋਦਯਤ੍। ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਮ੍ਮਤਾਨਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਵਾਯੁਵੇਗਸਮਾਞ੍ਜਵੇ
ਸੀਤਾ ਤੇ ਦੋ ਭਰਾ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਚਿਰਰਾਤ੍ਰਾਯ ਰਾਘਵੇ। ਬਭੂਵ ਨਗਰੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਬਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਜਦ ਰਾਘਵ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਇਆ ਛਾ ਗਈ।
ਤਤ੍ ਸਮਾਕੁਲਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮਤ੍ਤਸਂਕੁਪਿਤਦ੍ਵਿਪਮ੍। ਹਯਸਿਞ੍ਜਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਪੁਰਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਤੇ ਡਰ ਵਿਆਪ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਂਝਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਬਾਲਵृਦ੍ਧਾ ਸਾ ਪੁਰੀ ਪਰਮਪੀਡਿਤਾ। ਰਾਮਮੇਵਾਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤਃ ਸਲਿਲਂ ਯਥਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਪृष੍ਠਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਮ੍ਬਮਾਨਾਸ੍ਤਦੁਨ੍ਮੁਖਾਃ। ਬਾष੍ਪਪੂਰ੍ਣਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਮੂਚੁਰ੍ਭृਸ਼ਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਪਾਸੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਸਭ ਲੋਕ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਏ।
ਸਂਯਚ੍ਛ ਵਾਜਿਨਾਂ ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ ਸੂਤ ਯਾਹਿ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਮੁਖਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਸੇ ਰੋਕੋ, ਸਾਰਥੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲੋ; ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਆਯਸਂ ਹृਦਯਂ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮਾਤੁਰਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਯਦ੍ ਦੇਵਗਰ੍ਭਪ੍ਰਤਿਮੇ ਵਨਂ ਯਾਤਿ ਨ ਭਿਦ੍ਯਤੇ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਹਿ ਵੈਦੇਹੀ ਛਾਯੇਵਾਨੁਗਤਾ ਪਤਿਮ੍। ਨ ਜਹਾਤਿ ਰਤਾ ਧਰ੍ਮੇ ਮੇਰੁਮਰ੍ਕਪ੍ਰਭਾ ਯਥਾ
ਵੈਦੇਹੀ, ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ।
ਅਹੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੇਵਸਂਕਾਸ਼ਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਚਰਿष੍ਯਸਿ
ਅਹੋ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਵਾਕਈ ਸੁਖੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ।
ਮਹਤ੍ਯੇषਾ ਹਿ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੇष ਚਾਭ੍ਯੁਦਯੋ ਮਹਾਨ੍। ਏष ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਯਦੇਨਮਨੁਗਚ੍ਛਸਿ
ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ।
ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸੋਢੁਂ ਨ ਸ਼ੇਕੁਰ੍ਬਾष੍ਪਮਾਗਤਮ੍। ਨਰਾਸ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਿਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਉਂਦੇ ਅੰਸੂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਵृਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਦੀਨਾਭਿਰ੍ਦੀਨਚੇਤਨਃ। ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਗृਹਾਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਦੁਖੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਹਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।'
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰੁਦਤੀਨਾਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ। ਯਥਾ ਨਾਦਃ ਕਰੇਣੂਨਾਂ ਬਦ੍ਧੇ ਮਹਤਿ ਕੁਞ੍ਜਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ 'ਤੇ ਹਾਥਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ।
ਪਿਤਾ ਹਿ ਰਾਜਾ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਨ੍ਨਸ੍ਤਦਾ ਬਭੌ। ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਲੇ ਗ੍ਰਹੇਣੋਪਪ੍ਲੁਤੋ ਯਥਾ
ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਐਸਾ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸ ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਸੂਤਂ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਵਾਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਤੇ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਗੋਚਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, 'ਤੁਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ!'
ਰਾਮੋ ਯਾਹੀਤਿ ਤਂ ਸੂਤਂ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚ ਜਨਸ੍ਤਥਾ। ਉਭਯਂ ਨਾਸ਼ਕਤ੍ ਸੂਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮਧ੍ਵਨਿ ਚੋਦਿਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਚਲੋ', ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰੁਕੋ'; ਪਰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸਾਰਥੀ, ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਾਬਾਹੌ ਰਾਮੇ ਪੌਰਜਨਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ। ਪਤਿਤੈਰਭ੍ਯਵਹਿਤਂ ਪ੍ਰਣਨਾਸ਼ ਮਹੀਰਜਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਬਾਹੁ ਰਾਮ ਨਿਕਲਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਅੰਸੂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਕਰ ਗਏ।
ਰੁਦਿਤਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਦ੍ਯੂਨਂ ਹਾਹਾਕृਤਮਚੇਤਨਮ੍। ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪੁਰਂ ਪਰਮਪੀਡਿਤਮ੍
ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਣ, ਅੰਸੂਆਂ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨਯਨੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਸ੍ਰਮਾਯਾਸਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਮੀਨਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਚਲਿਤੈਃ ਸਲਿਲਂ ਪਙ੍ਕਜੈਰਿਵ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅੰਸੂ ਵਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕਮਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਨृਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੇਕਚਿਤ੍ਤਗਤਂ ਪੁਰਮ੍। ਨਿਪਪਾਤੈਵ ਦੁਃਖੇਨ ਕृਤ੍ਤਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਦੁਖ ਵਿਚ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ।
ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਸੀਦਨ੍ਤਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਉਲਾਹਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਜਨਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਰਾਮਮਾਤੇਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸਮृਦ੍ਧਂ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਨ੍
ਕਈ ਲੋਕ 'ਹਾਏ ਰਾਮ!' ਚੀਖ ਪਏ, ਹੋਰ 'ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ!' ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੀ ਉਲਾਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੋ ਪਏ।
ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਵਿषਣ੍ਣਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਮ੍। ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਨੁਗਤੌ ਪਥਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਿਲੋਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਬੇਚੈਨ।
ਪਦਾਤਿਨੌ ਚ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਵਦੁਃਖਾਰ੍ਹੌ ਸੁਖੋਚਿਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਹੀਤਿ ਸਾਰਥਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਰ ਤੇਜ਼!'
ਨਹਿ ਤਤ੍ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦੁਃਖਜਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਿਤੁਃ। ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨੁਨ੍ਨ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੀ ਨੂੰ ਚਾਬੁਕ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਮਿਵਾਯਾਨ੍ਤੀ ਸਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਕਾਰਣਾਤ੍। ਬਦ੍ਧਵਤ੍ਸਾ ਯਥਾ ਧੇਨੂ ਰਾਮਮਾਤਾਭ੍ਯਧਾਵਤ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਤਥਾ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਥਂ ਤਮਨੁਧਾਵਤੀਮ੍। ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ
ਕੌਸਲਿਆ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀ, 'ਰਾਮ! ਹਾਏ ਸੀਤਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸੀਤਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਂ ਵਾਰਿ ਨੇਤ੍ਰਜਮ੍। ਅਸਕृਤ੍ ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤ ਸ ਤਾਂ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਰਾਜਾ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਯਾਹਿ ਯਾਹੀਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵਾਤ੍ਮਾ ਚਕ੍ਰਯੋਰਿਵ ਚਾਨ੍ਤਰਾ
ਰਾਜਾ 'ਰੁਕੋ!' ਚੀਖਿਆ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਤੁਰ, ਤੁਰ!' ਆਖਿਆ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਿਚ।
ਨਾਸ਼੍ਰੌषਮਿਤਿ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਲਬ੍ਧੋऽਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ। ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਪਾਪਿष੍ਠਮਿਤਿ ਰਾਮਸ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਡਾਂਟੇ, ਤਾਂ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮਾ ਦੁਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।'