ਵ੍ਯਰਾਜਯਤ ਵੈਦੇਹੀ ਵੇਸ਼੍ਮ ਤਤ੍ ਸੁਵਿਭੂषਿਤਾ। ਉਦ੍ਯਤੋਂऽਸ਼ੁਮਤਃ ਕਾਲੇ ਖਂ ਪ੍ਰਭੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਹ ਘਰ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਰ੍ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਨਾਚਰਨ੍ਤੀਂ ਕृਪਣਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਅਸਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤਤਂ ਸਤ੍ਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯੈਃ। ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਨਾਨੁਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਨਿਪਾਤਗਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਡਿੱਗੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਏष ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਨਾਰੀਣਾਮਨੁਭੂਯ ਪੁਰਾ ਸੁਖਮ੍। ਅਲ੍ਪਾਮਪ੍ਯਾਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜਹਤ੍ਯਪਿ
ਇਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾਵ ਹੈ—ਜਦ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਖ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਵਿਕृਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਅਹृਦਯਾਃ ਸਦਾ। ਅਸਤ੍ਯਃ ਪਾਪਸਂਕਲ੍ਪਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਵਿਰਾਗਿਣਃ
ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੀਆਂ, ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਠੋਰ ਦਿਲੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕੁਲਂ ਨ ਕृਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਪਿ ਸਂਗ੍ਰਹਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਹृਦਯਮਨਿਤ੍ਯਹृਦਯਾ ਹਿ ਤਾਃ
ਨਾ ਘਰ-ਖਾਨਦਾਨ, ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ, ਨਾ ਵਿਦਿਆ, ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰ—ਕੁਝ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧ੍ਵੀਨਾਂ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲੇ ਸਤ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਸ੍ਥਿਤੇ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਰਮਂ ਪਤਿਰੇਕੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਚੰਗੇ ਚਲਣ, ਸੱਚ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਡਟੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।
ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਵਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਤਵ ਦੇਵਸਮਸ੍ਤ੍ਵੇष ਨਿਰ੍ਧਨਃ ਸਧਨੋऽਪਿ ਵਾ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਾ ਆਂਕੀਂ। ਉਹ ਚਾਹੇ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਚਨਂ ਸੀਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਹਿਤਮ੍। ਕृਤ੍ਵਾਞ੍ਜਲਿਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਮਭਿਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਭਲੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸਮਝ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਕਰਿष੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਹਮਾਰ੍ਯਾ ਯਦਨੁਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਮਾਮ੍। ਅਭਿਜ੍ਞਾਸ੍ਮਿ ਯਥਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਮੇ
ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਆਖੋਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ।
ਨ ਮਾਮਸਜ੍ਜਨੇਨਾਰ੍ਯਾ ਸਮਾਨਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਧਰ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਚਲਿਤੁਂ ਨਾਹਮਲਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਵ ਪ੍ਰਭਾ
ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਨਾਤਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਵੀਣਾ ਨਾਚਕ੍ਰੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਰਥਃ। ਨਾਪਤਿਃ ਸੁਖਮੇਧੇਤ ਯਾ ਸ੍ਯਾਦਪਿ ਸ਼ਤਾਤ੍ਮਜਾ
ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀਣਾ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਸਕਦੀ, ਪਹੀਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਮਿਤਂ ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਪਿਤਾ ਮਿਤਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਿਤਂ ਸੁਤਃ। ਅਮਿਤਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਤਾਰਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕਾ ਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਪਿਓ, پرا, ਪੁੱਤਰ — ਹਰ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਤਾਂ ਬੇਹੱਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਔਰਤ ਐਸੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਕਰੇ?
ਸਾਹਮੇਵਂਗਤਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰ੍ਮਪਰਾਵਰਾ। ਆਰ੍ਯੇ ਕਿਮਵਮਨ੍ਯੇਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਹਿ ਦੈਵਤਮ੍
ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ ਜੀ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘੱਟ ਆਂਕ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਸੀਤਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਹृਦਯਙ੍ਗਮਮ੍। ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਮੋਚਾਸ਼੍ਰੁ ਸਹਸਾ ਦੁਃਖਹਰ੍षਜਮ੍
ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਹੰਝੂ ਛੱਡ ਬੈਠੀ।
ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਤृਮਧ੍ਯੇऽਤਿਸਤ੍ਕृਤਾਮ੍। ਰਾਮਃ ਪਰਮਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਅਮ੍ਬ ਮਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਯੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਿਤਰਂ ਮਮ। ਕ੍ਸ਼ਯੋऽਪਿ ਵਨਵਾਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮਾਂ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਵੱਲ ਵੇਖ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੁਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤੇ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ। ਸਮਗ੍ਰਮਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਮ੍
ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਵੇਖੇਂਗੀ।
ਏਤਾਵਦਭਿਨੀਤਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਜਨਨੀਂ ਵਚਃ। ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਤਸ਼ਤਾਰ੍ਧਾ ਹਿ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਤਰਃ
ਇਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦਾ ਭਾਵ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ ਤਥੈਵਾਰ੍ਤਾ ਮਾਤॄਰ੍ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਜਗਾਦ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਂਵਾਸਾਤ੍ ਪਰੁषਂ ਕਿਂਚਿਦਜ੍ਞਾਨਾਦਪਿ ਯਤ੍ ਕृਤਮ੍। ਤਨ੍ਮੇ ਸਮੁਪਜਾਨੀਤ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਿ ਵਃ
ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ।
ਜਜ੍ਞੋऽਥ ਤਾਸਾਂ ਸਂਨਾਦਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀਨਾਮਿਵ ਨਿਃਸ੍ਵਨਃ। ਮਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਣਾਮੇਵਂ ਵਦਤਿ ਰਾਘਵੇ
ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਜਿਹਾ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਸੁਰ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਜਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ।
ਮੁਰਜਪਣਵਮੇਘਘੋषਵਦ੍ ਦਸ਼ਰਥਵੇਸ਼੍ਮ ਬਭੂਵ ਯਤ੍ ਪੁਰਾ। ਵਿਲਪਿਤਪਰਿਦੇਵਨਾਕੁਲਂ ਵ੍ਯਸਨਗਤਂ ਤਦਭੂਤ੍ ਸੁਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਘਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਢੋਲ ਤੇ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ — ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਰੋਣ-ਧੋਣ, ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
thumb|ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਸੀਤਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ। ਉਪਸਂਗृਹ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਦੀਨਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ।
ਤਂ ਚਾਪਿ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਹ ਸੀਤਯਾ। ਰਾਘਵਃ ਸ਼ੋਕਸਮ੍ਮੂਢੋ ਜਨਨੀਮਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍
ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਨ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਮਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍। ਅਪਿ ਮਾਤੁਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਰਣੌ ਪੁਨਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਚਰਨ ਫਿਰੋਂ ਫੜੇ।
ਤਂ ਵਨ੍ਦਮਾਨਂ ਰੁਦਤੀ ਮਾਤਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਹਿਤਕਾਮਾ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਉਹਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੰਮ ਕੇ ਬੋਲੀ।
ਸृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤਃ ਸੁਹृਜ੍ਜਨੇ। ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਮਾਦਂ ਮਾ ਕਾਰ੍षੀਃ ਪੁਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਤਰਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹੀਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਭੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਵ੍ਯਸਨੀ ਵਾ ਸਮृਦ੍ਧੋ ਵਾ ਗਤਿਰੇष ਤਵਾਨਘ। ਏष ਲੋਕੇ ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ਯਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਵਸ਼ਗੋ ਭਵੇਤ੍
ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਖ, ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ।