ਸ ਤੁ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪੁਨਰ੍ਮਾਤੁਃ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਅਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਨੀਤਵੀਰਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਨृਪਾਲਯਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਦੀਨਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਵਿਦੂਰਤਃ
ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਯੋਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਦਾਸ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋऽਭਿਜਨਂ ਤਦਾਰ੍ਤ- ਮਨਾਰ੍ਤਰੂਪਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵਾਥ। ਜਗਾਮ ਰਾਮਃ ਪਿਤਰਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਮੂੰਹ ਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਸੁਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ ਨृਪਮਾਰ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦਾ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਣਾਰ੍ਥਮ੍
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲੋ ਵਨਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਸ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਬ੍ਰਵੀ- ਨ੍ਨਿਵੇਦਯਸ੍ਵਾਗਮਨਂ ਨृਪਾਯ ਮੇ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਲਈ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
thumb|ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਚੌਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਿਰੁਪਮੋ ਮਹਾਨ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਸੂਤਂ ਪਿਤੁਰਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਾਮਿਤਿ
ਫਿਰ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਸ ਰਾਮਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਂਤਾਪਕਲੁषੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍। ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨृਪਤਿਂ ਸੂਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਰਥੀ ਜਲਦੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਪਰਕ੍ਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍। ਤਟਾਕਮਿਵ ਨਿਸ੍ਤੋਯਮਪਸ਼੍ਯਜ੍ਜਗਤੀਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ, ਜਾਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਝੀਲ।
ਆਬੋਧ੍ਯ ਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਮਾਕੁਲਚੇਤਨਮ੍। ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਂ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਥੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਲਈ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤਂ ਵਰ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੂਤੋ ਜਯਾਸ਼ਿषਾ। ਭਯਵਿਕ੍ਲਵਯਾ ਵਾਚਾ ਮਨ੍ਦਯਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਦुआ ਦੇ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹੌਲੀ ਤੇ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤੇ ਸੁਤਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਚੈਵੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍
'ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।'
ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸੁਹृਦ ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤ੍ਵਾਂ ਹੀਦਾਨੀਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਤੇ
'ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ! ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।'
ਗਮਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਜਗਤੀਪਤੇ। ਵृਤਂ ਰਾਜਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਦਿਤ੍ਯਮਿਵ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
'ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ।'
ਸ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਗਰੋਪਮਃ। ਆਕਾਸ਼ ਇਵ ਨਿष੍ਪਙ੍ਕੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨਯ ਮੇ ਦਾਰਾਨ੍ ਯੇ ਕੇਚਿਦਿਹ ਮਾਮਕਾਃ। ਦਾਰੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਘਵਮ੍
'ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਪਤਨੀਆਂ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਓ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸੋऽਨ੍ਤਃਪੁਰਮਤੀਤ੍ਯੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਆਰ੍ਯੋ ਹ੍ਵਯਤਿ ਵੋ ਰਾਜਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਜਾਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨृਪਾਜ੍ਞਯਾ। ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਸ੍ਤਦ੍ ਭਵਨਂ ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ।
ਅਰ੍ਧਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮਦਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਲੋਚਨਾਃ। ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਥ ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਧृਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਥੇ ਸਾਂਭੇ ਲਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਔਰਤਾਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਆਗਤੇषੁ ਚ ਦਾਰੇषੁ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਤਂ ਸੂਤਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨਯ ਮੇ ਸੁਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਣੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਲਿਆ ਆ।'
ਸ ਸੂਤੋ ਰਾਮਮਾਦਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੈਥਿਲੀਂ ਤਥਾ। ਜਗਾਮਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਕਾਸ਼ਂ ਜਗਤੀਪਤੇਃ
ਉਹ ਸਾਰਥੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਰਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਰਾਤ੍ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍। ਉਤ੍ਪਪਾਤਾਸਨਾਤ੍ ਤੂਰ੍ਣਮਾਰ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸਂਵृਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਅਸਨ ਤੋਂ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਸੋऽਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵੇਗੇਨ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤਿਃ। ਤਮਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਿਆ; ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਰਾਮੋऽਭ੍ਯਪਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥਃ। ਵਿਸਂਜ੍ਞਮਿਵ ਦੁਃਖੇਨ ਸਸ਼ੋਕਂ ਨृਪਤਿਂ ਤਥਾ
ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਂਯੋਧਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਲਦੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਨਿਨਾਦਸ਼੍ਚ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ। ਹਾ ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਸਹਸਾ ਭੂषਣਧ੍ਵਨਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਹੋਈ, 'ਹਾਏ ਹਾਏ ਰਾਮ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੁੰਜੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ।
ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰੁਦਨ੍ਤਃ ਸਮਵੇਸ਼ਯਨ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲਈ; ਉਹ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਲੰਗ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਸ੍ਯ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍। ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਬਾष੍ਪਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਆਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋऽਸਿ ਨਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਮਾਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ। ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਵੇਖੋ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚਾਨੁਜਾਨੀਹਿ ਸੀਤਾ ਚਾਨ੍ਵੇਤੁ ਮਾਂ ਵਨਮ੍। ਕਾਰਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ੍ਤਥ੍ਯੈਰ੍ਵਾਰ੍ਯਮਾਣੌ ਨ ਚੇਚ੍ਛਤਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ; ਬਹੁਤ ਸੱਚੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਅਨੁਜਾਨੀਹਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨਃ ਸ਼ੋਕਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਾਨਦ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮਾਂ ਚ ਸੀਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਿਵਾਤ੍ਮਜਾਨ੍
ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਦਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ, ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।