ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸਜ੍ਞਃ ਸਨ੍ ਕਾਮਾਨਾਂ ਚਾਕਰੋ ਮਹਾਨ੍। ਨੇਚ੍ਛਤ੍ਯੇਵਾਨृਤਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵਚਨਂ ਧਰ੍ਮਗੌਰਵਾਤ੍
ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।
ਯਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਪੁਰਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭੂਤੈਰਾਕਾਸ਼ਗੈਰਪਿ। ਤਾਮਦ੍ਯ ਸੀਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਗਤਾ ਜਨਾਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਰਾਗੋਚਿਤਾਂ ਸੀਤਾਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਸੇਵਿਨੀਮ੍। ਵਰ੍षਮੁष੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਨੇष੍ਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਵਰ੍ਣਤਾਮ੍
ਸੀਤਾ, ਜੋ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲੇਪ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਾਉਣ ਦੀ ਆਦੀ ਹੈ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਬੈਠੇਗੀ।
ਅਦ੍ਯ ਨੂਨਂ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਭਾषਤੇ। ਨਹਿ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਿਵਾਸਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਅੱਜ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਨਿਵਾਸਨਮ੍। ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕੋऽਯਂ ਜਿਤੋ ਵृਤ੍ਤੇਨ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੇਕਰ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਨਾ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ; ਫਿਰ ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਹੋਰ ਹੈ।
ਆਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਮਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਲਂ ਦਮਃ ਸ਼ਮਃ। ਰਾਘਵਂ ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ षਡ੍ਗੁਣਾਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍
ਦਇਆ, ਮਿਹਰ, ਗਿਆਨ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਅ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਰਾਘਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਸ੍ਯੋਪਘਾਤੇਨ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਰਮਪੀਡਿਤਾਃ। ਔਦਕਾਨੀਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਸਲਿਲਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਇਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਤਲਾਬ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਤੜਫ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਡਯਾ ਪੀਡਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦਸ੍ਯ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ। ਮੂਲਸ੍ਯੇਵੋਪਘਾਤੇਨ ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਃ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਪੀੜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਮੂਲਂ ਹ੍ਯੇष ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮਸਾਰੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਪੁष੍ਪਂ ਫਲਂ ਚ ਪਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯੇਤਰੇ ਜਨਾਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ।
ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਃ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵਾਃ। ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਾਮੋ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵਃ
ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਏ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਗृਹਾਣਿ ਚ। ਏਕਦੁਃਖਸੁਖਾ ਰਾਮਮਨੁਗਚ੍ਛਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍
ਬਾਗਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਵਿਚ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਏ।
ਸਮੁਦ੍ਧृਤਨਿਧਾਨਾਨਿ ਪਰਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਜਿਰਾਣਿ ਚ। ਉਪਾਤ੍ਤਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਹृਤਸਾਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਖਜ਼ਾਨੀਆਂ, ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਅੰਗਣ, ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਧਨ-ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਗੁਆ ਦੇਣ।
ਰਜਸਾਭ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਿ ਦੈਵਤੈਃ। ਮੂषਕੈਃ ਪਰਿਧਾਵਦ੍ਭਿਰੁਦ੍ਬਿਲੈਰਾਵृਤਾਨਿ ਚ
ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਚੂਹਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।
ਅਪੇਤੋਦਕਧੂਮਾਨਿ ਹੀਨਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਨਿ ਚ। ਪ੍ਰਣष੍ਟਬਲਿਕਰ੍ਮੇਜ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰਹੋਮਜਪਾਨਿ ਚ
ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ, ਟੈਕਸ, ਯਜਨਾ, ਮੰਤ੍ਰ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਪ ਗੁਆਚੁਕੇ ਹਨ।
ਦੁष੍ਕਾਲੇਨੇਵ ਭਗ੍ਨਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਭਾਜਨਵਨ੍ਤਿ ਚ। ਅਸ੍ਮਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਿ ਕੈਕੇਯੀ ਵੇਸ਼੍ਮਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤਾਮ੍
ਕਠਿਨ ਮੌਸਮ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ—ਇਹ ਘਰ ਕੈਕੇਈ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲੈ ਲਵੇ।
ਵਨਂ ਨਗਰਮੇਵਾਸ੍ਤੁ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵਃ। ਅਸ੍ਮਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪੁਰਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤਾਂ ਵਨਮ੍
ਜਿਥੇ ਰਾਘਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਵੇ; ਤੇ ਅਸੀਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਜੰਗਲ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਬਿਲਾਨਿ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਨੂਨਿ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਵਸ੍ਮਦ੍ਭਯਾਦ੍ਭੀਤਾ ਗਜਾਃ ਸਿਂਹਾ ਵਨਾਨ੍ਯਪਿ
ਸਾਰੇ ਬਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵੀ, ਸਾਡੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਜਾਣ।
ਅਸ੍ਮਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੁ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੁ ਚ। ਤृਣਮਾਂਸਫਲਾਦਾਨਾਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਲਮृਗਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਜੋ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਉਹ ਲੈ ਲੈਣ; ਤੇ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿਣ—ਘਾਹ, ਮਾਸ, ਫਲ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ-ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ।
ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤਾਂ ਹਿ ਕੈਕੇਯੀ ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਸਹ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ। ਰਾਘਵੇਣ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਕੈਕੇਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਵੇ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਾਂਗੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਚੋ ਨਾਨਾਜਨਸਮੀਰਿਤਾਃ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਚਕ੍ਰੇऽਸ੍ਯ ਮਾਨਸਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ।
ਸ ਤੁ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪੁਨਰ੍ਮਾਤੁਃ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਅਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਨੀਤਵੀਰਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਨृਪਾਲਯਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਦੀਨਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਵਿਦੂਰਤਃ
ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਯੋਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਦਾਸ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋऽਭਿਜਨਂ ਤਦਾਰ੍ਤ- ਮਨਾਰ੍ਤਰੂਪਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵਾਥ। ਜਗਾਮ ਰਾਮਃ ਪਿਤਰਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਮੂੰਹ ਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਸੁਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ ਨृਪਮਾਰ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦਾ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਣਾਰ੍ਥਮ੍
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲੋ ਵਨਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਸ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਬ੍ਰਵੀ- ਨ੍ਨਿਵੇਦਯਸ੍ਵਾਗਮਨਂ ਨृਪਾਯ ਮੇ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਲਈ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
thumb|ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਚੌਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਿਰੁਪਮੋ ਮਹਾਨ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਸੂਤਂ ਪਿਤੁਰਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਾਮਿਤਿ
ਫਿਰ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਸ ਰਾਮਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਂਤਾਪਕਲੁषੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍। ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨृਪਤਿਂ ਸੂਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਰਥੀ ਜਲਦੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਪਰਕ੍ਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍। ਤਟਾਕਮਿਵ ਨਿਸ੍ਤੋਯਮਪਸ਼੍ਯਜ੍ਜਗਤੀਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ, ਜਾਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਝੀਲ।
ਆਬੋਧ੍ਯ ਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਮਾਕੁਲਚੇਤਨਮ੍। ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਂ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਥੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਲਈ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।