ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਉਵਾਚਾਪਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਵ ਸਾ ਦੁਃਖਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ। ਵਾਙ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਭਾਵੇਨ ਵਾਚਾ ਸਂਸਜ੍ਜਮਾਨਯਾ

ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਜਾਪੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਸੀ, ਦਿਲ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ।

ਆਨਮ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਾਘ੍ਰਾਯ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਅਵਦਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮਿष੍ਟਾਰ੍ਥੋ ਗਚ੍ਛ ਰਾਮ ਯਥਾਸੁਖਮ੍

ਮਾਂ ਨੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਾ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਣਾ ਹੋ।'

ਅਰੋਗਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪੁਨਰਾਗਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਖਂ ਵਤ੍ਸ ਸਂਧਿਤਂ ਰਾਜਵਰ੍ਤ੍ਮਸੁ

'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲਕੜੇ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਾਂ।'

ਪ੍ਰਣष੍ਟਦੁਃਖਸਂਕਲ੍ਪਾ ਹਰ੍षਵਿਦ੍ਯੋਤਿਤਾਨਨਾ। ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵੋਦਿਤਮ੍

'ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਾਂ।'

ਭਦ੍ਰਾਸਨਗਤਂ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸਾਦਿਹਾਗਤਮ੍। ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਤੀਰ੍ਣਵਨ੍ਤਂ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ

'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ, ਚੰਗੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵੇਖਾਂ।'

ਮਙ੍ਗਲੈਰੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਨਵਾਸਾਦਿਹਾਗਤਃ। ਵਧ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਮਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਕਾਮਾਨ੍ ਸਂਵਰ੍ਧ ਯਾਹਿ ਭੋਃ

'ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਤੇ ਜਾ ਪੁੱਤਰ।'

ਮਯਾਰ੍ਚਿਤਾ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ਼ਿਵਾਦਯੋ ਮਹਰ੍षਯੋ ਭੂਤਗਣਾਃ ਸੁਰੋਰਗਾਃ। ਅਭਿਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਵਨਂ ਚਿਰਾਯ ਤੇ ਹਿਤਾਨਿ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ

'ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹਣ, ਹੇ ਰਾਘਵ।'

ਅਤੀਵ ਚਾਸ਼੍ਰੁਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਲੋਚਨਾ ਸਮਾਪ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਾਪਿ ਚਕਾਰ ਰਾਘਵਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਸ੍ਵਜੇ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤਿ ਵੱਧ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਚੌਂਕਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।

ਤਯਾ ਹਿ ਦੇਵ੍ਯਾ ਚ ਕृਤਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਨਿਪੀਡ੍ਯ ਮਾਤੁਸ਼੍ਚਰਣੌ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਜਗਾਮ ਸੀਤਾਨਿਲਯਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ਸ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਸ੍ਤਯਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵੱਲੋਂ ਚੌਂਕਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

thumb|षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-

ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛਬੀਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।

ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਾਮਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਕृਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਰਾਮ ਨੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵਿਰਾਜਯਨ੍ ਰਾਜਸੁਤੋ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਂ ਨਰੈਰ੍ਵृਤਮ੍। ਹृਦਯਾਨ੍ਯਾਮਮਨ੍ਥੇਵ ਜਨਸ੍ਯ ਗੁਣਵਤ੍ਤਯਾ

ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਵੈਦੇਹੀ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ। ਤਦੇਵ ਹृਦਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍

ਪਰ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਮ ਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤਜ੍ਞਾ ਹृष੍ਟਚੇਤਨਾ। ਅਭਿਜ੍ਞਾ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤਿ

ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੇਵਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਜਨਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਥ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮ ਸੁਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਹृष੍ਟਜਨਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਹ੍ਰਿਯਾ ਕਿਂਚਿਦਵਾਙ੍ਮੁਖਃ

ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹਵेली ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਥ ਸੀਤਾ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵੇਪਮਾਨਾ ਚ ਤਂ ਪਤਿਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਚ੍ਛੋਕਸਂਤਪ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਾਵ੍ਯਾਕੁਲਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍

ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ ਉਠੀ, ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।

ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਮਨੋਗਤਮ੍। ਤਂ ਸ਼ੋਕਂ ਰਾਘਵਃ ਸੋਢੁਂ ਤਤੋ ਵਿਵृਤਤਾਂ ਗਤਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਛੁਪਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।

ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਮਰ੍षਣਮ੍। ਆਹ ਦੁਃਖਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਾ ਕਿਮਿਦਾਨੀਮਿਦਂ ਪ੍ਰਭੋ

ਉਸ ਦਾ ਮੁੰਹ ਫਿਕਾ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਪੁੱਛੀ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ?'

ਅਦ੍ਯ ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁष੍ਯੇਣ ਰਾਘਵ। ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਕੇਨ ਤ੍ਵਮਸਿ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ

'ਅੱਜ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈਂ?'

ਨ ਤੇ ਸ਼ਤਸ਼ਲਾਕੇਨ ਜਲਫੇਨਨਿਭੇਨ ਚ। ਆਵृਤਂ ਵਦਨਂ ਵਲ੍ਗੁ ਚ੍ਛਤ੍ਰੇਣਾਭਿਵਿਰਾਜਤੇ

'ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਸੌ-ਪੱਖਾ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਫੇਨ ਵਾਂਗ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।'

ਵ੍ਯਜਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਚਨ੍ਦ੍ਰਹਂਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਵੀਜ੍ਯਤੇ ਨ ਤਵਾਨਨਮ੍

'ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਜਣਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ।'

ਵਾਗ੍ਮਿਨੋ ਵਨ੍ਦਿਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਰਰ੍षਭ। ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੋ ਨਾਦ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਙ੍ਗਲੈਃ ਸੂਤਮਾਗਧਾਃ

'ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਵੰਦੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸੂਤ ਅਤੇ ਮਾਗਧ ਸ਼ੁਭ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।'

ਨ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਚ ਦਧਿ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ। ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਮੂਰ੍ਧਾਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦਦਤਿ ਸ੍ਮ ਵਿਧਾਨਤਃ

'ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਦਹਿ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼੍ਰੇਣੀਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭੂषਿਤਾਃ। ਅਨੁਵ੍ਰਜਿਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪੌਰਜਾਨਪਦਾਸ੍ਤਥਾ

'ਸਭ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਗਿਲਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ।'

ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵੇਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੈਰ੍ਹਯੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣੈਃ। ਮੁਖ੍ਯਃ ਪੁष੍ਪਰਥੋ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤੇऽਗ੍ਰਤਃ

'ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ, ਜੋ ਚਾਰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ?'

ਨ ਹਸ੍ਤੀ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਪੂਜਿਤਃ। ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵੀਰ ਕृष੍ਣਮੇਘਗਿਰਿਪ੍ਰਭਃ

'ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਬਦਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ, ਵੀਰ।'

ਨ ਚ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਂ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨ। ਭਦ੍ਰਾਸਨਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਂ ਵੀਰ ਪੁਰਃਸਰਮ੍

'ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ-ਆਸਨ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵੀਰ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਜਦ ਤੂੰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।'

ਅਭਿषੇਕੋ ਯਦਾ ਸਜ੍ਜਃ ਕਿਮਿਦਾਨੀਮਿਦਂ ਤਵ। ਅਪੂਰ੍ਵੋ ਮੁਖਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਨ ਪ੍ਰਹਰ੍षਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ

ਜਦੋਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ? ਤੇਰਾ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਹੀ।

ਇਤੀਵ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਸੀਤੇ ਤਤ੍ਰਭਵਾਂਸ੍ਤਾਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਯਤਿ ਮਾਂ ਵਨਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਏ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।'