ਕ ਏਤਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧੇਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਨ ਭਵੇਦ੍ ਭਯਮ੍। ਗੁਣਵਾਨ੍ ਦਯਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਯਦ੍ ਵਿਵਾਸ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਕੌਣ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ—ਜਦ ਰਾਜੇ ਦਾ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜੰਗਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨੂਨਂ ਤੁ ਬਲਵਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਕृਤਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਮਾਦਿਸ਼ਨ੍। ਲੋਕੇ ਰਾਮਾਭਿਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਤੁ ਮਾਮਾਤ੍ਮਭਵਸ੍ਤਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਰੁਤਃ। ਵਿਲਾਪਦੁਃਖਸਮਿਧੋ ਰੁਦਿਤਾਸ਼੍ਰੁਹੁਤਾਹੁਤਿਃ
ਇਹ ਹਵਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਲਾਪ ਦਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਰੋਣ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਾਬਾष੍ਪਮਹਾਧੂਮਸ੍ਤਵਾਗਮਨਚਿਨ੍ਤਜਃ। ਕਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਧਿਕਂ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਯਾਸਸਮ੍ਭਵਃ
ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੂੰਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਹੀਨਾਮਿਹ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਰਤੁਲੋ ਮਹਾਨ੍। ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਯਥਾ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਰ੍ਹਿਮਾਤ੍ਯਯੇ
ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੂਰਜ ਜੰਗਲ ਦੀ ਘਾਹ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਹਿ ਧੇਨੁਃ ਸ੍ਵਂ ਵਤ੍ਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ। ਅਹਂ ਤ੍ਵਾਨੁਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਵਤ੍ਸ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੀ ਵੱਛੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ।
ਯਥਾ ਨਿਗਦਿਤਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤਰਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਰਾਜਾ ਮਯਿ ਚਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ। ਭਵਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨ ਨੂਨਂ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਤਿ
ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਿਲ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਨृਸ਼ਂਸਃ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ। ਸ ਭਵਤ੍ਯਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨਸਾਪਿ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਔਰਤ ਵਾਸਤੇ ਵੱਡੀ ਬੇਰਹਮੀ ਹੈ; ਇਹ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ, ਨਾ ਕਰੀਂ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਜਗਤੀਪਤਿਃ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਾਵਤ੍ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਦਾ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਪ੍ਰੀਤਾ ਰਾਮਮਕ੍ਲਿष੍ਟਕਾਰਿਣਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਭਾਗਾ ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੋਵੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਭੂਯਸ੍ਤਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤਰਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।
ਮਯਾ ਚੈਵ ਭਵਤ੍ਯਾ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਪਿਤੁਃ। ਰਾਜਾ ਭਰ੍ਤਾ ਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਦੋਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਇਮਾਨਿ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਵਿਹृਤ੍ਯ ਨਵ ਪਞ੍ਚ ਚ। ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਚਨੇ ਤਵ
ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਬਾष੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਨਨਾ ਤਦਾ। ਉਵਾਚ ਪਰਮਾਰ੍ਤਾ ਤੁ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਾ
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।
ਆਸਾਂ ਰਾਮ ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਵਸ੍ਤੁਂ ਮਧ੍ਯੇ ਨ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍। ਨਯ ਮਾਮਪਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਨਂ ਵਨ੍ਯਾਂ ਮृਗੀਮਿਵ
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਰਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇ ਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕृਤਾ ਪਿਤਰਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਾਂ ਤਥਾ ਰੁਦਤੀਂ ਰਾਮੋ ਰੁਦਨ੍ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਰਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵੀ ਰੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਦੈਵਤਂ ਪ੍ਰਭੁਰੇਵ ਚ। ਭਵਤ੍ਯਾ ਮਮ ਚੈਵਾਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਿੰਦੀ ਔਰਤ ਵਾਸਤੇ ਪਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਰੱਬ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਨਾਥਾ ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਭਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ
ਅਸੀਂ ਅਨਾਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਭਰਤ ਵੀ ਨੇਕ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਹਿਤਂ ਚਰ ਸਮਾਹਿਤਾ। ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਰਤਾ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਰਮੋਤ੍ਤਮਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣਾ; ਜੋ ਔਰਤ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਨਾਨੁਵਰ੍ਤੇਤ ਸਾ ਚ ਪਾਪਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਭਰ੍ਤੁਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਨਾਰੀ ਲਭਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁੱਖ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਯਾ ਨਿਰ੍ਨਮਸ੍ਕਾਰਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਦੇਵਪੂਜਨਾਤ੍। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਮੇਵ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਰਤਾ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏष ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨਿਤ੍ਯੋ ਵੇਦੇ ਲੋਕੇ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਚ ਸਦਾ ਸੁਮਨੋਭਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਪੂਜ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਕृਤਾਃ। ਏਵਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਮਮਾਗਮਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੀ।
ਨਿਯਤਾ ਨਿਯਤਾਹਾਰਾ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪਰਮਂ ਕਾਮਂ ਮਯਿ ਪਰ੍ਯਾਗਤੇ ਸਤਿ
ਨਿਯਮਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣਾ; ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਯਦਿ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਧਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍। ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਜੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਮ ਨੇ ਕਹੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ—
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਰਾਮਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਗਮਨੇ ਸੁਕृਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਕੌਸਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖੀ: 'ਪੁੱਤੜੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਜਾਣੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ.'
ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਵੀਰ ਨੂਨਂ ਕਾਲੋ ਦੁਰਤ੍ਯਯਃ। ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਮੇਕਾਗ੍ਰੋ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਵਿਭੋ
ਬੇਟਾ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਮਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਤੂੰ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਕismet ਹੋਵੇ, ਵੱਡਿਆ.
ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਗਤਕ੍ਲਮਾ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਕृਤਾਰ੍ਥੇ ਚਰਿਤਵ੍ਰਤੇ। ਪਿਤੁਰਾਨृਣ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪਿष੍ਯੇ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਵੇਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਵੱਡਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾ ਕੇ, ਘਰ ਆਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਕਰਾਂਗੀ.
ਕृਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਗਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਾ ਸਦਾ ਭੁਵਿ। ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਂਚੋਦਯਤਿ ਮੇ ਵਚ ਆਵਿਧ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਪੁੱਤ, ਮੌਤ ਦਾ ਰਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ.