ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚੈਕਮਤ੍ਯਸ੍ਯਨ੍ਨੇਕੇਨ ਚ ਬਹੂਞ੍ਜਨਾਨ੍। ਵਿਨਿਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਬਾਣਾਨ੍ਨृਵਾਜਿਗਜਮਰ੍ਮਸੁ
ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇऽਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਭੁਤਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਚ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਚਮੁਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਮਾਲਕ।
ਅਦ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਸ੍ਯ ਕੇਯੂਰਾਮੋਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਯ ਚ। ਵਸੂਨਾਂ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸੁਹृਦਾਂ ਪਾਲਨਸ੍ਯ ਚ
ਅੱਜ ਚੰਦਨ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਗਹਣੇ ਉਤਾਰਣ ਦਾ, ਦੌਲਤ ਛੱਡਣ ਦਾ, ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ।
ਅਨੁਰੂਪਾਵਿਮੌ ਬਾਹੂ ਰਾਮ ਕਰ੍ਮ ਕਰਿष੍ਯਤਃ। ਅਭਿषੇਚਨਵਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਤੇ ਨਿਵਾਰਣੇ
ਰਾਮਾ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜੋ ਤੇਰੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਵਾਘਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਕੋऽਦ੍ਯੈਵ ਮਯਾ ਵਿਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਤਵਾਸੁਹृਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਯਸ਼ਃਸੁਹृਜ੍ਜਨੈਃ। ਯਥਾ ਤਵੇਯਂ ਵਸੁਧਾ ਵਸ਼ਾ ਭਵੇਤ੍ ਤਥੈਵ ਮਾਂ ਸ਼ਾਧਿ ਤਵਾਸ੍ਮਿ ਕਿਂਕਰਃ
ਦੱਸ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ।
ਵਿਮृਜ੍ਯ ਬਾष੍ਪਂ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵ੍ਯ ਚਾਸਕृਤ੍ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਘਵਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨਃ। ਉਵਾਚ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵਚਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਬੋਧ ਮਾਮੇष ਹਿ ਸੌਮ੍ਯ ਸਤ੍ਪਥਃ
ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਪੋਂਝ ਕੇ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੋਲੇ: 'ਸੁਣੋ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ।'
thumb|ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਪਾਲਨੇ। ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਬਾष੍ਪਸਂਰੁਦ੍ਧਾ ਵਚੋ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
ਅਦृष੍ਟਦੁਃਖੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ। ਮਯਿ ਜਾਤੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ ਕਥਮੁਞ੍ਛੇਨ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍
ਜੋ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰਾ, ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾ-ਚੁਨ੍ਹਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵੇਗਾ?
ਯਸ੍ਯ ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਾਸਾਸ਼੍ਚ ਮृष੍ਟਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੇ। ਕਥਂ ਸ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਰਾਮੋ ਵਨੇ ਮੂਲਫਲਾਨ੍ਯਯਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਦਾਸੀਅਾਂ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾਏਗਾ?
ਕ ਏਤਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧੇਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਨ ਭਵੇਦ੍ ਭਯਮ੍। ਗੁਣਵਾਨ੍ ਦਯਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਯਦ੍ ਵਿਵਾਸ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਕੌਣ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ—ਜਦ ਰਾਜੇ ਦਾ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜੰਗਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨੂਨਂ ਤੁ ਬਲਵਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਕृਤਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਮਾਦਿਸ਼ਨ੍। ਲੋਕੇ ਰਾਮਾਭਿਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਤੁ ਮਾਮਾਤ੍ਮਭਵਸ੍ਤਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਰੁਤਃ। ਵਿਲਾਪਦੁਃਖਸਮਿਧੋ ਰੁਦਿਤਾਸ਼੍ਰੁਹੁਤਾਹੁਤਿਃ
ਇਹ ਹਵਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਲਾਪ ਦਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਰੋਣ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਾਬਾष੍ਪਮਹਾਧੂਮਸ੍ਤਵਾਗਮਨਚਿਨ੍ਤਜਃ। ਕਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਧਿਕਂ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਯਾਸਸਮ੍ਭਵਃ
ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੂੰਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਹੀਨਾਮਿਹ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਰਤੁਲੋ ਮਹਾਨ੍। ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਯਥਾ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਰ੍ਹਿਮਾਤ੍ਯਯੇ
ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੂਰਜ ਜੰਗਲ ਦੀ ਘਾਹ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਹਿ ਧੇਨੁਃ ਸ੍ਵਂ ਵਤ੍ਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ। ਅਹਂ ਤ੍ਵਾਨੁਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਵਤ੍ਸ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੀ ਵੱਛੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ।
ਯਥਾ ਨਿਗਦਿਤਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤਰਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਰਾਜਾ ਮਯਿ ਚਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ। ਭਵਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨ ਨੂਨਂ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਤਿ
ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਿਲ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਨृਸ਼ਂਸਃ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ। ਸ ਭਵਤ੍ਯਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨਸਾਪਿ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਔਰਤ ਵਾਸਤੇ ਵੱਡੀ ਬੇਰਹਮੀ ਹੈ; ਇਹ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ, ਨਾ ਕਰੀਂ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਜਗਤੀਪਤਿਃ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਾਵਤ੍ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਦਾ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਪ੍ਰੀਤਾ ਰਾਮਮਕ੍ਲਿष੍ਟਕਾਰਿਣਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਭਾਗਾ ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੋਵੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਭੂਯਸ੍ਤਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤਰਂ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।
ਮਯਾ ਚੈਵ ਭਵਤ੍ਯਾ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਪਿਤੁਃ। ਰਾਜਾ ਭਰ੍ਤਾ ਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਦੋਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਇਮਾਨਿ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਵਿਹृਤ੍ਯ ਨਵ ਪਞ੍ਚ ਚ। ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਚਨੇ ਤਵ
ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਬਾष੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਨਨਾ ਤਦਾ। ਉਵਾਚ ਪਰਮਾਰ੍ਤਾ ਤੁ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਾ
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।
ਆਸਾਂ ਰਾਮ ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਵਸ੍ਤੁਂ ਮਧ੍ਯੇ ਨ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍। ਨਯ ਮਾਮਪਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਨਂ ਵਨ੍ਯਾਂ ਮृਗੀਮਿਵ
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਰਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇ ਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕृਤਾ ਪਿਤਰਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਾਂ ਤਥਾ ਰੁਦਤੀਂ ਰਾਮੋ ਰੁਦਨ੍ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਰਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵੀ ਰੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਦੈਵਤਂ ਪ੍ਰਭੁਰੇਵ ਚ। ਭਵਤ੍ਯਾ ਮਮ ਚੈਵਾਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਿੰਦੀ ਔਰਤ ਵਾਸਤੇ ਪਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਰੱਬ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਨਾਥਾ ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਭਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ
ਅਸੀਂ ਅਨਾਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਭਰਤ ਵੀ ਨੇਕ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਹਿਤਂ ਚਰ ਸਮਾਹਿਤਾ। ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਰਤਾ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਰਮੋਤ੍ਤਮਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣਾ; ਜੋ ਔਰਤ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।