ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਯੋऽਭਿषੇਕਾਰ੍ਥੇ ਮਮ ਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ। ਅਭਿषੇਕਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਸੋऽਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਮੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਯਸ੍ਯਾ ਮਦਭਿषੇਕਾਰ੍ਥੇ ਮਾਨਸਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ। ਮਾਤਾ ਨਃ ਸਾ ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਉਸ ਮਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਮੇਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਅਜਿਹਾ ਕਰੀਏ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਕਾਮਯਂ ਦੁਃਖਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ। ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਤਿਸਂਜਾਤਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇऽਹਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਮਰਾਮੀਹ ਕਦਾਚਨ। ਮਾਤॄਣਾਂ ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਹਂ ਕृਤਮਲ੍ਪਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਮਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸਤ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਾਭਿਸਂਧਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਪਰਲੋਕਭਯਾਦ੍ ਭੀਤੋ ਨਿਰ੍ਭਯੋऽਸ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਮ
ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਡਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਭਵੇਦਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸਂਹृਤੇ। ਸਤ੍ਯਂ ਨੇਤਿ ਮਨਸ੍ਤਾਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਪਸ੍ਤਪੇਚ੍ਚ ਮਾਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚ ਆਵੇਗੀ ਕਿ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਆਵੇਗੀ।
ਅਭਿषੇਕਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਅਨ੍ਵਗੇਵਾਹਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਤਃ ਪੁਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਮ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਾਦਦ੍ਯ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾ। ਸੁਤਂ ਭਰਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਭਿषੇਚਯਤਾਂ ਤਤਃ
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਸਕਣ।
ਮਯਿ ਚੀਰਾਜਿਨਧਰੇ ਜਟਾਮਣ੍ਡਲਧਾਰਿਣਿ। ਗਤੇऽਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਨਃ ਸੁਖਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਜਟਾ ਬੰਨ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੁੱਖ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਯੇਨੇਯਂ ਮਨਸ਼੍ਚ ਸੁਸਮਾਹਿਤਮ੍। ਤਂ ਨੁ ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਸਂਕ੍ਲੇष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਜਿਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਕृਤਾਨ੍ਤ ਏਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਨੇ। ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਵਿਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਵਨਵਾਸ ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਵੇਦਨੇ। ਯਦਿ ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਭਾਵੋऽਯਂ ਕृਤਾਨ੍ਤਵਿਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲੋਂ ਨਾਂ ਆਈ ਹੋਵੇ?
ਜਾਨਾਸਿ ਹਿ ਯਥਾ ਸੌਮ੍ਯ ਨ ਮਾਤृषੁ ਮਮਾਨ੍ਤਰਮ੍। ਭੂਤਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਵਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਯਿ ਸੁਤੇऽਪਿ ਵਾ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਉਸ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਸੋऽਭਿषੇਕਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੈਃ ਪ੍ਰਵਾਸਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਵਚੈਃ। ਉਗ੍ਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਹਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਦੈਵਾਤ੍ ਸਮਰ੍ਥਯੇ
ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੇ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਕਥਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਤਥਾਗੁਣਾ। ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਸਾ ਪ੍ਰਾਕृਤੇਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਮਤ੍ਪੀਡ੍ਯਂ ਭਰ੍ਤृਸਂਨਿਧੌ
ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਆਮ ਔਰਤ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ?
ਯਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਤੁ ਤਦ੍ ਦੈਵਂ ਭੂਤੇष੍ਵਪਿ ਨ ਹਨ੍ਯਤੇ। ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਯਿ ਚ ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਪਤਿਤੋ ਹਿ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਪਰ ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ; ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਮਤ ਮੇਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਚ ਦੈਵੇਨ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਮੁਤ੍ਸਹਤੇ ਪੁਮਾਨ੍। ਯਸ੍ਯ ਨੁ ਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਮਣੋऽਨ੍ਯਨ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਕੌਣ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੇਵਲ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ऋषਯੋऽਪ੍ਯੁਗ੍ਰਤਪਸੋ ਦੈਵੇਨਾਭਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ। ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿਯਮਾਂਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਨ੍ ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਮਮਨ੍ਯੁਭਿਃ
ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਜਦ ਕਿਸਮਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਕਲ੍ਪਿਤਮੇਵੇਹ ਯਦਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ। ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਾਰਬ੍ਧਮਾਰਮ੍ਭੈਰ੍ਨਨੁ ਦੈਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍
ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ, ਤੇ ਜੋ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਏਤਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ। ਵ੍ਯਾਹਤੇऽਪ੍ਯਭਿषੇਕੇ ਮੇ ਪਰਿਤਾਪੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰੁਕਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪਰਿਤਾਪਃ ਸਂਸ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਨੁਵਿਧਾਯ ਮਾਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਸਂਹਾਰਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਭਿषੇਚਨਿਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋ; ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇ ਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ।
ਏਭਿਰੇਵ ਘਟੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਭਿषੇਚਨਸਮ੍ਭृਤੈਃ। ਮਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਤਾਪਸ੍ਯੇ ਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹੀ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਤਪਸਵੀ ਵ੍ਰਤ-ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਥਵਾ ਕਿਂ ਮਯੈਤੇਨ ਰਾਜ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਮਯੇਨ ਤੁ। ਉਦ੍ਧृਤਂ ਮੇ ਸ੍ਵਯਂ ਤੋਯਂ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਮਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸਂਤਾਪਂ ਕਾਰ੍षੀਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ। ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਵਨਵਾਸੋ ਵਾ ਵਨਵਾਸੋ ਮਹੋਦਯਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋ; ਰਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਮ ਰਾਜ੍ਯਵਿਘ੍ਨੇ ਮਾਤਾ ਯਵੀਯਸ੍ਯਭਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਵ੍ਯਾ। ਦੈਵਾਭਿਪਨ੍ਨਾ ਨ ਪਿਤਾ ਕਥਂਚਿ- ਜ੍ਜਾਨਾਸਿ ਦੈਵਂ ਹਿ ਤਥਾਪ੍ਰਭਾਵਮ੍
ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਰੋਕ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਆੜ ਆਈ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਮੇ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਵਾਕ੍ ਸ਼ਿਰਾ ਇਵ। ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸਹਸਾ ਦੈਨ੍ਯਹਰ੍षਯੋਃ
ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਚੁਪਚਾਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੋਵੇਂ ਸੀ।
ਤਦਾ ਤੁ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭ੍ਰੁਕੁਟੀਂ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਰਰ੍षਭਃ। ਨਿਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸ ਮਹਾਸਰ੍ਪੋ ਬਿਲਸ੍ਥ ਇਵ ਰੋषਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੌਂਹ ਚੜਾ ਲਈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਦੁष੍ਪ੍ਰਤਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਦ੍ ਭ੍ਰੁਕੁਟੀਸਹਿਤਂ ਤਦਾ। ਬਭੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਿਂਹਸ੍ਯ ਮੁਖਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ਂ ਮੁਖਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵੇਖਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਗ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਵਿਧੁਨ੍ਵਂਸ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤੀ ਹਸ੍ਤਮਿਵਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੋਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਢਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਹਥ ਵਾਂਗ ਹਿਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਕਰਕੇ, ਗਰਦਨ ਥੱਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।