ਹਨਿष੍ਯੇ ਪਿਤਰਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸਕ੍ਤਮਾਨਸਮ੍। ਕृਪਣਂ ਚ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬਾਲ੍ਯੇ ਵृਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕੈਕੇਈ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਤ ਹੈ, ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਏਤਤ੍ ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਰੁਦਤੀ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾ
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਰੋਦੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।
ਨ ਚਾਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਮਮ ਭਾषਿਤਮ੍। ਵਿਹਾਯ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਮਿਤਃ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੋਂ ਨਾ ਜਾ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਇਤਿ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂष ਮਾਮਿਹਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਰ ਧਰ੍ਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਰ੍ਜਨਨੀਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਨਿਯਤੋ ਵਸਨ੍। ਪਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਸ਼ਯਪ ਵੱਡੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਯਥੈਵ ਰਾਜਾ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੇ ਗੌਰਵੇਣ ਤਥਾ ਹ੍ਯਹਮ੍। ਤ੍ਵਾਂ ਸਾਹਂ ਨਾਨੁਜਾਨਾਮਿ ਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤੋ ਵਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਰ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਯੋਗਾਨ੍ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜੀਵਿਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਚ। ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਮਮ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤृਣਾਨਾਮਪਿ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਸੁਖ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਘਾਹ ਖਾਣਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਵਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾਮ੍। ਅਹਂ ਪ੍ਰਾਯਮਿਹਾਸਿष੍ਯੇ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜੀਉਣ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਰਯਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਮਿਵਾਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਰਕ ਭੋਗੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਭੋਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਲਪਨ੍ਤੀਂ ਤਥਾ ਦੀਨਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਜਨਨੀਂ ਤਤਃ। ਉਵਾਚ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਚਨਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੌਸਲਿਆ ਮਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਮਮ। ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਵਨਮ੍
ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ।
ऋषਿਣਾ ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਵਨਚਾਰਿਣਾ। ਗੌਰ੍ਹਤਾ ਜਾਨਤਾਧਰ੍ਮਂ ਕਣ੍ਡੁਨਾ ਚ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਗੌ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਅਧਰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕੰਡੂ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਕੁਲੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਗਰਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਪਿਤੁਃ। ਖਨਦ੍ਭਿਃ ਸਾਗਰੈਰ੍ਭੂਮਿਮਵਾਪ੍ਤਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਵਧਃ
ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਸਗਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਖੋਦ ਕੇ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੇਨ ਰਾਮੇਣ ਰੇਣੁਕਾ ਜਨਨੀ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਕृਤ੍ਤਾ ਪਰਸ਼ੁਨਾਰਣ੍ਯੇ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਦੇਵਿ ਦੇਵਸਮੈਃ ਕृਤਮ੍। ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਕ੍ਲੀਬਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪਿਤੁਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਨਿਰਭੀਕ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਮੈਂ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ।
ਨ ਖਲ੍ਵੇਤਨ੍ਮਯੈਕੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਿਤृਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਏਤੈਰਪਿ ਕृਤਂ ਦੇਵਿ ਯੇ ਮਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਧਰ੍ਮਮਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ। ਪੂਰ੍ਵੈਰਯਮਭਿਪ੍ਰੇਤੋ ਗਤੋ ਮਾਰ੍ਗੋऽਨੁਗਮ੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਜਾਂ ਉਲਟਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਦੇਤਤ੍ ਤੁ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੁਵਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ। ਪਿਤੁਰ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਮ ਹੀਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਨਨੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵਧਨੁष੍ਮਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਤਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਜਾਨਾਮਿ ਮਯਿ ਸ੍ਨੇਹਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰਾਸਦਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਧੀਆ ਪਿਆਰ, ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਮਮ ਮਾਤੁਰ੍ਮਹਦ੍ ਦੁਃਖਮਤੁਲਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣ। ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਨ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਮਸ੍ਯ ਚ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਖਾਸਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਚਾਈ ਤੇ ਸੰਯਮ ਦੇ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਪਰਮੋ ਲੋਕੇ ਧਰ੍ਮੇ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਚਾਈ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਹੁਕਮ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤੁਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਾ। ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵृਥਾ ਵੀਰ ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਾ
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ।
ਸੋऽਹਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਰ੍ਨਿਯੋਗਮਤਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍। ਪਿਤੁਰ੍ਹਿ ਵਚਨਾਦ੍ ਵੀਰ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਹਂ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਮੁੜ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਵੀਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਹੈ।
ਤਦੇਤਾਂ ਵਿਸृਜਾਨਾਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਮਤਿਮ੍। ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਯ ਮਾ ਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯਂ ਮਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਨੁਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਉੱਚੀ ਸੋਚ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ, ਕਠੋਰਤਾ ਨਹੀਂ—ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈ।
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੌਹਾਰ੍ਦਾਦ੍ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ। ਉਵਾਚ ਭੂਯਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ਼ਿਰਸਾ ਨਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਮਾਂ ਦੇਵਿ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਮਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਸ਼ਾਪਿਤਾਸਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕੁਰੁ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਾਨਿ ਮੇ
ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ।
ਤੀਰ੍ਣਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਵਨਾਤ੍ ਪੁਨਰੇष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰੀਮ੍। ਯਯਾਤਿਰਿਵ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪੁਰਾ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਦਿਵਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਰਤਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੋਕਃ ਸਂਧਾਰ੍ਯਤਾਂ ਮਾਤਰ੍ਹृਦਯੇ ਸਾਧੁ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ। ਵਨਵਾਸਾਦਿਹੈष੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ
ਮਾਂ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ, ਪਰ ਰੋ ਨਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਮੁੜ ਇਥੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤ੍ਵਯਾ ਮਯਾ ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ। ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗੇ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮੇष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਤੂੰ, ਮੈਂ, ਵਿਦੇਹੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।