ਕੌਸਲ੍ਯਾਪਿ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਾ। ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਚਾਕਰੋਤ੍ ਪੂਜਾਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਤ੍ਰਹਿਤੈषਿਣੀ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਰਾਤ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਸਾ ਕ੍ਸ਼ੌਮਵਸਨਾ ਹृष੍ਟਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ। ਅਗ੍ਨਿਂ ਜੁਹੋਤਿ ਸ੍ਮ ਤਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ ਕृਤਮਙ੍ਗਲਾ
ਉਹ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਮਾਤੁਰਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਾਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਹਾਵਯਨ੍ਤੀਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਯਤਮ੍। ਦਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਘृਤਂ ਚੈਵ ਮੋਦਕਾਨ੍ ਹਵਿषਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦਹੀਂ, ਅਕਸ਼ਤ, ਘੀ, ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵੇਖੀ।
ਲਾਜਾਨ੍ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਪਾਯਸਂ ਕृਸਰਂ ਤਥਾ। ਸਮਿਧਃ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ
ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਲਾਜ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਖੀਰ, ਕ੍ਰਿਸਰਾ, ਲੱਕੜ ਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵੇਖੇ।
ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕ੍ਸ਼ੌਮਸਂਵੀਤਾਂ ਵ੍ਰਤਯੋਗੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍। ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੀਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਤਾਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਮਾਤਰਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮੁਪਸਂਗृਹ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਵਘ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ।
ਤਮੁਵਾਚ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਰਾਘਵਂ ਸੁਤਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਾਦਿਦਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤਂ ਵਚਃ
ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵृਦ੍ਧਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹ੍ਯਾਯੁਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਚਾਪ੍ਯੁਚਿਤਂ ਕੁਲੇ
ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ, ਨੇਕ, ਰਾਜਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਂ ਪਿਤਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵ। ਅਦ੍ਯੈਵ ਤ੍ਵਾਂ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ
ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅੱਜ ਹੀ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣਗੇ।
ਦਤ੍ਤਮਾਸਨਮਾਲਭ੍ਯ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ। ਮਾਤਰਂ ਰਾਘਵਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਮਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ।
ਸ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਗੌਰਵਾਚ੍ਚ ਤਥਾਨਤਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਪ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਨਿਮਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਦੇਵਿ ਨੂਨਂ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਮਹਦ੍ ਭਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਇਦਂ ਤਵ ਚ ਦੁਃਖਾਯ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ
ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਈ ਹੈ।
ਗਮਿष੍ਯੇ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਕਿਮਨੇਨਾਸਨੇਨ ਮੇ। ਵਿष੍ਟਰਾਸਨਯੋਗ੍ਯੋ ਹਿ ਕਾਲੋऽਯਂ ਮਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਆਸਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਸਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ। ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲੈਰ੍ਜੀਵਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵਦਾਮਿषਮ੍
ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਖਾ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਛੱਡ ਕੇ।
ਭਰਤਾਯ ਮਹਾਰਾਜੋ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਮਾਂ ਪੁਨਰ੍ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਵਿਵਾਸਯਤਿ ਤਾਪਸਮ੍
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ षਟ੍ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ। ਆਸੇਵਮਾਨੋ ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਫਲਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਛੇ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦਾ।
ਸਾ ਨਿਕृਤ੍ਤੇਵ ਸਾਲਸ੍ਯ ਯष੍ਟਿਃ ਪਰਸ਼ੁਨਾ ਵਨੇ। ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇਵ ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾ
ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ, ਅਚਾਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।
ਤਾਮਦੁਃਖੋਚਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਂ ਕਦਲੀਮਿਵ। ਰਾਮਸ੍ਤੂਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਮਾਤਰਂ ਗਤਚੇਤਸਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ।
ਉਪਾਵृਤ੍ਯੋਤ੍ਥਿਤਾਂ ਦੀਨਾਂ ਵਡਵਾਮਿਵ ਵਾਹਿਤਾਮ੍। ਪਾਂਸੁਗੁਣ੍ਠਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਵਿਮਮਰ੍ਸ਼ ਚ ਪਾਣਿਨਾ
ਉਹ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ ਹੋਈ ਘੋੜੀ, ਉਠੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।
ਸਾ ਰਾਘਵਮੁਪਾਸੀਨਮਸੁਖਾਰ੍ਤਾ ਸੁਖੋਚਿਤਾ। ਉਵਾਚ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮੁਪਸ਼ृਣ੍ਵਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ
ਉਹ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੁਖ ਵਿਚ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ।
ਯਦਿ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਜਾਯੇਥਾ ਮਮ ਸ਼ੋਕਾਯ ਰਾਘਵ। ਨ ਸ੍ਮ ਦੁਃਖਮਤੋ ਭੂਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮਹਮਪ੍ਰਜਾਃ
ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਨਾ ਜੰਮਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਦੀ।
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ੋਕੋ ਭਵਤਿ ਮਾਨਸਃ। ਅਪ੍ਰਜਾਸ੍ਮੀਤਿ ਸਂਤਾਪੋ ਨ ਹ੍ਯਨ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਹੀ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁੱਖ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ।
ਨ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਪਤਿਪੌਰੁषੇ। ਅਪਿ ਪੁਤ੍ਰੇ ਵਿਪਸ਼੍ਯੇਯਮਿਤਿ ਰਾਮਾਸ੍ਥਿਤਂ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਸੁਖ ਜਾਂ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਾਂਗੀ, ਰਾਮਾ।
ਸਾ ਬਹੂਨ੍ਯਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਹृਦਯਚ੍ਛਿਦਾਮ੍। ਅਹਂ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯੇ ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਮਵਰਾਣਾਂ ਪਰਾ ਸਤੀ
ਮੈਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਘੱਟ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਚੋਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਂਗੀ।
ਅਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਕਿਂ ਨੁ ਪ੍ਰਮਦਾਨਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਮਮ ਸ਼ੋਕੋ ਵਿਲਾਪਸ਼੍ਚ ਯਾਦृਸ਼ੋऽਯਮਨਨ੍ਤਕਃ
ਇਸ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਨਿਹਿਤੇऽਪ੍ਯੇਵਮਹਮਾਸਂ ਨਿਰਾਕृਤਾ। ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋषਿਤੇ ਤਾਤ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਰਣਮੇਵ ਹਿ
ਤੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਹੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਜਦ ਤੂੰ ਦੂਰ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੌਤ ਹੀ ਪੱਕੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਗृਹੀਤਾਸ੍ਮਿ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸਮ੍ਮਤਾ। ਪਰਿਵਾਰੇਣ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਸਮਾ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾਵਰਾ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦਬੀ ਹੋਈ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੀ ਹਾਂ।
ਯੋ ਹਿ ਮਾਂ ਸੇਵਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਿ ਵਾਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ। ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਮਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਜਨੋ ਨਾਭਿਭਾषਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰੋਧਤਯਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਥਂ ਨੁ ਖਰਵਾਦਿ ਤਤ੍। ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਦਨਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਗਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ, ਇੰਨੀ ਬਦਕਿਸਮਤ, ਕਿਵੇਂ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਰੁੱਖਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਸਕਾਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ?