ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤ੍ਯਭਿਸ਼ਪ੍ਤੋऽਪਿ ਕ੍ਰੋਧਨੀਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯਨ੍। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ ਇਤੋऽਦ੍ਯ ਪ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਉਹ ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਇਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਬਤ ਨੋ ਰਾਜਾ ਜੀਵਲੋਕਂ ਚਰਤ੍ਯਯਮ੍। ਯੋ ਗਤਿਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਰਾਘਵਮ੍
ਹਾਏ, ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਸਮਝ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹਿष੍ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਇਵ ਧੇਨਵਃ। ਪਤਿਮਾਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਸ੍ਵਨਂ ਚਾਪਿ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਵਿਛੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋਈਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਸ ਹਿ ਚਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਘੋਰਮਾਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਂ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਲੀਯਤਾਸਨੇ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਮਹਲ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਡਰਾਵਨੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੁਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਢਹਿ ਗਿਆ।
ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਭृਸ਼ਮਾਯਸ੍ਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਵ ਕੁਞ੍ਜਰਃ। ਜਗਾਮ ਸਹਿਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮਾਤੁਰਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਵਸ਼ੀ
ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਿਆ।
ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਤਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਂ ਪਰਮਪੂਜਿਤਮ੍। ਉਪਵਿष੍ਟਂ ਗृਹਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਸ਼੍ਚਾਪਰਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ, ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਜਯੇਨ ਜਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਘਵਮ੍
ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਾਂ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵੇਦਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਰਾਜ੍ਞਾਭਿਸਤ੍ਕृਤਾਨ੍
ਪਹਿਲੀ ਕਮਰਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਖੇ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਤਾਨ੍ ਵृਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਬਾਲਾਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਰਰਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੀਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਰ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ ਗृਹਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ਤ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਰਾਮਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਦਾ
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਔਰਤਾਂ, ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਪਿ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਾ। ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਚਾਕਰੋਤ੍ ਪੂਜਾਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਤ੍ਰਹਿਤੈषਿਣੀ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਰਾਤ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਸਾ ਕ੍ਸ਼ੌਮਵਸਨਾ ਹृष੍ਟਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ। ਅਗ੍ਨਿਂ ਜੁਹੋਤਿ ਸ੍ਮ ਤਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ ਕृਤਮਙ੍ਗਲਾ
ਉਹ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਮਾਤੁਰਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਾਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਹਾਵਯਨ੍ਤੀਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਯਤਮ੍। ਦਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਘृਤਂ ਚੈਵ ਮੋਦਕਾਨ੍ ਹਵਿषਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦਹੀਂ, ਅਕਸ਼ਤ, ਘੀ, ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵੇਖੀ।
ਲਾਜਾਨ੍ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਪਾਯਸਂ ਕृਸਰਂ ਤਥਾ। ਸਮਿਧਃ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ
ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਲਾਜ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਖੀਰ, ਕ੍ਰਿਸਰਾ, ਲੱਕੜ ਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵੇਖੇ।
ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕ੍ਸ਼ੌਮਸਂਵੀਤਾਂ ਵ੍ਰਤਯੋਗੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍। ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੀਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਤਾਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਮਾਤਰਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮੁਪਸਂਗृਹ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਵਘ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ।
ਤਮੁਵਾਚ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਰਾਘਵਂ ਸੁਤਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਾਦਿਦਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤਂ ਵਚਃ
ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵृਦ੍ਧਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹ੍ਯਾਯੁਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਚਾਪ੍ਯੁਚਿਤਂ ਕੁਲੇ
ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ, ਨੇਕ, ਰਾਜਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਂ ਪਿਤਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵ। ਅਦ੍ਯੈਵ ਤ੍ਵਾਂ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ
ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅੱਜ ਹੀ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣਗੇ।
ਦਤ੍ਤਮਾਸਨਮਾਲਭ੍ਯ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ। ਮਾਤਰਂ ਰਾਘਵਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਮਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ।
ਸ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਗੌਰਵਾਚ੍ਚ ਤਥਾਨਤਃ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਪ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਨਿਮਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਦੇਵਿ ਨੂਨਂ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਮਹਦ੍ ਭਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਇਦਂ ਤਵ ਚ ਦੁਃਖਾਯ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ
ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਈ ਹੈ।
ਗਮਿष੍ਯੇ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਕਿਮਨੇਨਾਸਨੇਨ ਮੇ। ਵਿष੍ਟਰਾਸਨਯੋਗ੍ਯੋ ਹਿ ਕਾਲੋऽਯਂ ਮਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਆਸਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਸਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ। ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲੈਰ੍ਜੀਵਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵਦਾਮਿषਮ੍
ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਖਾ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਛੱਡ ਕੇ।
ਭਰਤਾਯ ਮਹਾਰਾਜੋ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਮਾਂ ਪੁਨਰ੍ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਵਿਵਾਸਯਤਿ ਤਾਪਸਮ੍
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ षਟ੍ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ। ਆਸੇਵਮਾਨੋ ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਫਲਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਛੇ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦਾ।
ਸਾ ਨਿਕृਤ੍ਤੇਵ ਸਾਲਸ੍ਯ ਯष੍ਟਿਃ ਪਰਸ਼ੁਨਾ ਵਨੇ। ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇਵ ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾ
ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ, ਅਚਾਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।
ਤਾਮਦੁਃਖੋਚਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਂ ਕਦਲੀਮਿਵ। ਰਾਮਸ੍ਤੂਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਮਾਤਰਂ ਗਤਚੇਤਸਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ।
ਉਪਾਵृਤ੍ਯੋਤ੍ਥਿਤਾਂ ਦੀਨਾਂ ਵਡਵਾਮਿਵ ਵਾਹਿਤਾਮ੍। ਪਾਂਸੁਗੁਣ੍ਠਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਵਿਮਮਰ੍ਸ਼ ਚ ਪਾਣਿਨਾ
ਉਹ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ ਹੋਈ ਘੋੜੀ, ਉਠੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।