ਤਵ ਤ੍ਵਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨੋਤ੍ਸੁਕਸ੍ਯ ਵਿਲਮ੍ਬਨਮ੍। ਰਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦਿਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਨਂ ਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਰਾਮ, ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦ ਤੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੈਂ, ਦੇਰੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵਨ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾ।
ਵ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਚ੍ਚ ਨृਪਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਭਿਭਾषਤੇ। ਨੈਤਤ੍ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਨ੍ਯੁਰੇषੋऽਪਨੀਯਤਾਮ੍
ਰਾਜਾ ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝ, ਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਦਿਲੋਂ ਦੂਰ ਕਰ।
ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਨਂ ਯਾਤਃ ਪੁਰਾਦਸ੍ਮਾਦਤਿਤ੍ਵਰਮ੍। ਪਿਤਾ ਤਾਵਨ੍ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਤੇ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇऽਪਿ ਵਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵਨ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਰਾਮ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹਾਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਖਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਰੇ ਤੁਰੇ ਜਾ।
ਧਿਕ੍ਕष੍ਟਮਿਤਿ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ। ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਹੇਮਭੂषਿਤੇ
‘ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ!’ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖਟ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਮੋऽਪ੍ਯੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ। ਕਸ਼ਯੇਵ ਹਤੋ ਵਾਜੀ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਤ੍ਵਰਃ
ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਬੁਕ ਲੱਗਾ ਘੋੜਾ, ਵਨ ਵੱਲ ਜਾਵਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਹਮਰ੍ਥਪਰੋ ਦੇਵਿ ਲੋਕਮਾਵਸ੍ਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ। ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਮृषਿਭਿਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਿਮਲਂ ਧਰ੍ਮਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਲਾਭ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਮਾਤਾ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਸਮਝ।
ਯਤ੍ ਤਤ੍ਰਭਵਤਃ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਯਾ। ਪ੍ਰਾਣਾਨਪਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਥਾ ਕृਤਮੇਵ ਤਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਉਥੇ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—even ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ।
ਨ ਹ੍ਯਤੋ ਧਰ੍ਮਚਰਣਂ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਤਿ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍। ਯਥਾ ਪਿਤਰਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਵਚਨਕ੍ਰਿਯਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਕ੍ਤੋऽਪ੍ਯਤ੍ਰਭਵਤਾ ਭਵਤ੍ਯਾ ਵਚਨਾਦਹਮ੍। ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਜਨੇ ਵਰ੍षਾਣੀਹ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸੁੰਨੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।
ਨ ਨੂਨਂ ਮਯਿ ਕੈਕੇਯਿ ਕਿਂਚਿਦਾਸ਼ਂਸਸੇ ਗੁਣਾਨ੍। ਯਦ੍ ਰਾਜਾਨਮਵੋਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਮੇਸ਼੍ਵਰਤਰਾ ਸਤੀ
ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ।
ਯਾਵਨ੍ਮਾਤਰਮਾਪृਚ੍ਛੇ ਸੀਤਾਂ ਚਾਨੁਨਯਾਮ੍ਯਹਮ੍। ਤਤੋऽਦ੍ਯੈਵ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਦਣ੍ਡਕਾਨਾਂ ਮਹਦ੍ ਵਨਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਲਵਾਂਗਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਭਰਤਃ ਪਾਲਯੇਦ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੇਚ੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਯਥਾ। ਤਥਾ ਭਵਤ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਭਰਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਵੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭृਸ਼ਂ ਦੁਃਖਗਤਃ ਪਿਤਾ। ਸ਼ੋਕਾਦਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਗਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋ ਪਿਆ।
ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਰਣੌ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪਿਤੁਸ੍ਤਦਾ। ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਾਰ੍ਯਾਯਾ ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ ਛੁਹੇ, ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਰਾਮਃ ਪਿਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੈਕੇਯੀਂ ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਚੌਂਕਾ ਲਾਇਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਂ ਬਾष੍ਪਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਜਗਾਮ ਹ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ
ਸੁਮੀਤਰਾ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਆਭਿषੇਚਨਿਕਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਗਾਮ ਸਾਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ਦृष੍ਟਿਂ ਤਤ੍ਰਾਵਿਚਾਲਯਨ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਚੌਂਕਾ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਾਈ।
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਮਹਤੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ੋऽਪਕਰ੍षਤਿ। ਲੋਕਕਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਛੀਤਰਸ਼੍ਮੇਰਿਵ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਘਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦਾ।
ਨ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਯ ਤ੍ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਤਿਗਸ੍ਯੇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਛਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਜਨੇ ਚ ਸ੍ਵਲਂਕृਤੇ। ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਜਨਂ ਰਥਂ ਪੌਰਾਂਸ੍ਤਥਾ ਜਨਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰਾ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪੱਖੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ, ਰਥ, ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧਾਰਯਨ੍ ਮਨਸਾ ਦੁਃਖਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਚ। ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਵੇਸ਼੍ਮ ਮਾਤੁਰਪ੍ਰਿਯਸ਼ਂਸਿਵਾਨ੍
ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਕੇ, ਆਪ-ਕਾਬੂ ਰਾਮ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੋऽਪ੍ਯਭਿਜਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਤਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ। ਨਾਲਕ੍ਸ਼ਯਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਂਚਿਦਾਕਾਰਮਾਨਨੇ
ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਉਚਿਤਂ ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਨ ਜਹੌ ਹਰ੍षਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍। ਸ਼ਾਰਦਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੇਜ ਇਵਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਆਮ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਾ ਮਧੁਰਯਾ ਰਾਮਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮਾਨਯਞ੍ਜਨਮ੍। ਮਾਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਤਂ ਗੁਣੈਃ ਸਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਪੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਨੁਵਵ੍ਰਾਜ ਧਾਰਯਨ੍ ਦੁਃਖਮਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਾਤਿਭृਸ਼ਂ ਮੁਦਾ ਯੁਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਂ ਚਾਰ੍ਥਵਿਪਤ੍ਤਿਮਾਗਤਾਮ੍। ਨ ਚੈਵ ਰਾਮੋऽਤ੍ਰ ਜਗਾਮ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਸ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ
ਜਦ ਰਾਮ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ।
thumb|ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਵੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲੌ। ਆਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਨ੍ ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਤਦਾ
ਜਦ ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਰੋਲਾ ਪਿਆ।
ਕृਤ੍ਯੇष੍ਵਚੋਦਿਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਸ੍ਯ ਚ। ਗਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰਣਂ ਚਾਸੀਤ੍ ਸ ਰਾਮੋऽਦ੍ਯ ਪ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਪਿਤਾ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਤੇ ਰਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਂ ਯਥਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਦਾ। ਤਥੈਵ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਘਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।