ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਨ੍ਯਵਸਨ੍ ਸੁਖਮ੍ । ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਙ੍ਗਤੇ ਰਾਮੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਤੁਰਸ੍ਤਥਾ ॥੧-੧-

ਉਥੇ ਉਹ ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਰਾਮ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਵਿਲਪਨ੍ ਸੁਤਮ੍ । ਗਤੇ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਰਤੋ ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ॥੧-੧-

ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਭਰਤ—

ਨਿਯੁਜ੍ਯਮਾਨੋ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਨੈਚ੍ਛਤ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲਃ । ਸ ਜਗਾਮ ਵਨਂ ਵੀਰੋ ਰਾਮਪਾਦਪ੍ਰਸਾਦਕਃ ॥੧-੧-

ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ। ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਅਯਾਚਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਾਮਮ੍ ਆਰ੍ਯਭਾਵਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ ॥੧-੧-

ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

ਤ੍ਵਮੇਵ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਇਤਿ ਰਾਮਂ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਰਾਮੋऽਪਿ ਪਰਮੋਦਾਰਃ ਸੁਮੁਖਸ੍ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥੧-੧-

ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈਂ।' ਰਾਮ ਵੀ ਬੜੀ ਉਦਾਰਤਾ, ਮਿੱਠੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਨ ਚੈਚ੍ਛਤ੍ ਪਿਤੁਰਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਪਾਦੁਕੇ ਚਾਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਨ੍ਯਾਸਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥੧-੧-

ਪਰਮ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ, ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਨਿਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਤੋ ਭਰਤਂ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ । ਸ ਕਾਮਮਨਵਾਪ੍ਯੈਵ ਰਾਮਪਾਦਾਵੁਪਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ॥੧-੧-

ਫਿਰ ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ।

ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇऽਕਰੋਦ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਮਾਗਮਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਗਤੇ ਤੁ ਭਰਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥੧-੧-

ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਭਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਗਰਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਚ । ਤਤ੍ਰਾਗਮਨਮੇਕਾਗ੍ਰੋ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥੧-੧-

ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਵਿਰਾਧਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰਭਙ੍ਗਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥੧-੧-

ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਚਾਪ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤਥਾ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਜਗ੍ਰਾਹੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍ ॥੧-੧-

ਉਸ ਨੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤ ਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਸਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਲਿਆ।

ਖਡ੍ਗਞ੍ਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤੂਣੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਸਾਯਕੌ । ਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨੇ ਵਨਚਰੈਃ ਸਹ ॥੧-੧-

ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਤਰਕਸ਼ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ऋषਯੋऽਭ੍ਯਾਗਮਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਵਧਾਯਾਸੁਰਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਸ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਤਦਾ ਵਨੇ ॥੧-੧-

ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੁਰ ਤੇ ਰਾਖਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।

ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ਚ ਰਾਮੇਣ ਵਧਃ ਸਂਯਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ऋषੀਣਾਮਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸੀਨਾਮ੍ ॥੧-੧-

ਰਾਮ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।

ਤੇਨ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸਤਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਨਿਵਾਸਿਨੀ । ਵਿਰੂਪਿਤਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ॥੧-੧-

ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸਣ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਰੂਹੀਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਵਾਕ੍ਯਾਦੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ । ਖਰਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਂ ਚੈਵ ਦੂषਣਂ ਚੈਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ ॥੧-੧-

ਫਿਰ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ, ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।

ਨਿਜਘਾਨ ਰਣੇ ਰਾਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਪਦਾਨੁਗਾਨ੍ । ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਵਸਤਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ ॥੧-੧-

ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨਿਹਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤਿਵਧਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥੧-੧-

ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

ਸਹਾਯਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਮਾਰੀਚਂ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ । ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਮਾਰੀਚੇਨ ਸ ਰਾਵਣਃ ॥੧-੧-

ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਮਨਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।

ਨ ਵਿਰੋਧੋ ਬਲਵਤਾ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਰਾਵਣ ਤੇਨ ਤੇ । ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਵਣਃ ਕਾਲਚੋਦਿਤਃ ॥੧-੧-

ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਬਲਵਾਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।' ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਇਆ।

ਜਗਾਮ ਸਹਮਾਰੀਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਤਦਾ । ਤੇਨ ਮਾਯਾਵਿਨਾ ਦੂਰਮਪਵਾਹ੍ਯ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੌ ॥੧-੧-

ਉਹ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗਿਆ। ਮਕਰੂਹੀ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।

ਜਹਾਰ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਗृਧ੍ਰਂ ਹਤ੍ਵਾ ਜਟਾਯੁषਮ੍ । ਗृਧ੍ਰਞ੍ਚ ਨਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ॥੧-੧-

ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਗਿੱਧਰ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਗਿੱਧਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣੀ—

ਰਾਘਵਃ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤੋ ਵਿਲਲਾਪਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਤਤਸ੍ਤੇਨੈਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਗृਧ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਜਟਾਯੁषਮ੍ ॥੧-੧-

ਰਾਘਵ ਗਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਗਿੱਧਰ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਵਨੇ ਸੀਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਸਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ । ਕਬਨ੍ਧਂ ਨਾਮ ਰੂਪੇਣ ਵਿਕृਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੧-

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕਬੰਧ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਦਦਾਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ਼੍ਚ ਸਃ । ਸ ਚਾਸ੍ਯ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ਼ਬਰੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ॥੧-੧-

ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਰਾਛਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਦੀ ਚਿਤਾ ਸਾੜੀ। ਜਦੋਂ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁਆਰਗ ਮਿਲਿਆ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਸ਼ਬਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

ਸ਼੍ਰਮਣਾਂ ਧਰ੍ਮਨਿਪੁਣਾਮਭਿਗਚ੍ਛੇਤਿ ਰਾਘਵ । ਸੋऽਭ੍ਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਬਰੀਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨਃ ॥੧-੧-

ਉਸਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਸ਼ਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।

ਸ਼ਬਰ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ । ਪਮ੍ਪਾਤੀਰੇ ਹਨੁਮਤਾ ਸਙ੍ਗਤੋ ਵਾਨਰੇਣ ਹ ॥੧-੧-

ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।

ਹਨੁਮਦ੍ਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਦ੍ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਲਃ ॥੧-੧-

ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਆਦਿਤਸ੍ਤਦ੍ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਾਨਰਃ ॥੧-੧-

ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ।