ਕਾਞ੍ਚਨਪ੍ਰਤਿਮੈਕਾਗ੍ਰਂ ਮਣਿਵਿਦ੍ਰੁਮਤੋਰਣਮ੍। ਸ਼ਾਰਦਾਭ੍ਰਘਨਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਤਂ ਮੇਰੁਗੁਹਾਸਮਮ੍
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਣਿਭਿਰ੍ਵਰਮਾਲ੍ਯਾਨਾਂ ਸੁਮਹਦ੍ਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍। ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਭਿਰਾਕੀਰ੍ਣਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨ੍ ਵਿਸृਜਦ੍ ਦਾਰ੍ਦੁਰਂ ਸ਼ਿਖਰਂ ਯਥਾ। ਸਾਰਸੈਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਨਦਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪਹਾੜ। ਉੱਥੇ ਸਾਰਸ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਕृਤੇਹਾਮृਗਾਕੀਰ੍ਣਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਥਾ। ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਮਾਦਦਤ੍ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨੱਕਸ਼ੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਸ੍ਕਰਸਂਕਾਸ਼ਂ ਕੁਬੇਰਭਵਨੋਪਮਮ੍। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਧਾਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਚਾਨਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਜਿਹਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗਸਮਂ ਸੂਤੋ ਰਾਮਵੇਸ਼੍ਮ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ। ਉਪਸ੍ਥਿਤੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਜਨੈਰਞ੍ਜਲਿਕਾਰਿਭਿਃ
ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਘਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਉਪਾਦਾਯ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤਦਾ ਜਾਨਪਦੈਰ੍ਜਨੈਃ। ਰਾਮਾਭਿषੇਕਸੁਮੁਖੈਰੁਨ੍ਮੁਖੈਃ ਸਮਲਂਕृਤਮ੍
ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿੇਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਮਹਾਮੇਘਸਮਪ੍ਰਖ੍ਯਮੁਦਗ੍ਰਂ ਸੁਵਿਰਾਜਿਤਮ੍। ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਕੁਬ੍ਜਕੈਰਪਿ ਚਾਵृਤਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ ਵਾਜਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਰਥੇਨ ਸਾਰਥਿਃ ਸਮਾਕੁਲਂ ਰਾਜਕੁਲਂ ਵਿਰਾਜਯਨ੍। ਵਰੂਥਿਨਾ ਰਾਜਗृਹਾਭਿਪਾਤਿਨਾ ਪੁਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਮਨਾਂਸਿ ਹਰ੍षਯਨ੍
ਉਹ ਰਥਚਾਲਕ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਨੂੰ ਚਲਾਕ-ਚਲਾਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਧੀਆ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।
ਤਤਃ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਹਾਧਨਂ ਮਹਤ੍ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਸ ਬਭੂਵ ਸਾਰਥਿਃ। ਮृਗੈਰ੍ਮਯੂਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕੁਲੋਲ੍ਬਣਂ ਗृਹਂ ਵਰਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਸ਼ਚੀਪਤੇਰਿਵ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਧਨ-ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਘਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਰਥਚਾਲਕ ਦੀਆਂ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਘਰ, ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਕੈਲਾਸਨਿਭਾਃ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਲਯੋਪਮਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਵਰਾਨ੍ ਰਾਮਮਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਵ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮੁਪਸ੍ਥਿਤੌ ਰਥੀ
ਉਥੇ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਥਚਾਲਕ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਚ ਹਰ੍षਯੁਕ੍ਤਾ ਰਾਮਾਭਿषੇਕਾਰ੍ਥਕृਤਾਂ ਜਨਾਨਾਮ੍। ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਨੋਰਭਿਮਙ੍ਗਲਾਰ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਗਿਰਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਹ ਲੋਕ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਦ੍ਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਚ ਵੇਸ਼੍ਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਮ੍ਯਂ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਜੁष੍ਟਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮੇਰੋਰਿਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਮੁਚ੍ਚਂ ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ
ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਹਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤੈਰਞ੍ਜਲਿਕਾਰਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸੋਪਾਯਨੈਰ੍ਜਾਨਪਦੈਰ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚ। ਕੋਟ੍ਯਾ ਪਰਾਰ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯਾਨੈਃ ਸਮਾਕੁਲਂ ਦ੍ਵਾਰਪਦਂ ਦਦਰ੍ਸ਼
ਉਸਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਰਥ-ਗੱਡੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਮਹਾਮੇਘਮਹੀਧਰਾਭਂ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਯਙ੍ਕੁਸ਼ਮਤ੍ਯਸਹ੍ਯਮ੍। ਰਾਮੋਪਵਾਹ੍ਯਂ ਰੁਚਿਰਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਤ੍ਰੁਞ੍ਜਯਂ ਨਾਗਮੁਦਗ੍ਰਕਾਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਗੋਡ ਨਾਲ ਵੀ ਰੋਕਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਰਾਮ ਲਈ ਯੋਗ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁੰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਨ੍ ਸਾਸ਼੍ਵਰਥਾਨ੍ ਸਕੁਞ੍ਜਰਾ- ਨਮਾਤ੍ਯਮੁਖ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਲ੍ਲਭਾਨ੍। ਵ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਸੂਤਃ ਸਹਿਤਾਨ੍ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸਮृਦ੍ਧਮਨ੍ਤਃਪੁਰਮਾਵਿਵੇਸ਼ ਹ
ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਵਧੀਆ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋਏ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; ਰਥਚਾਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋऽਦ੍ਰਿਕੂਟਾਚਲਮੇਘਸਂਨਿਭਂ ਮਹਾਵਿਮਾਨੋਪਮਵੇਸ਼੍ਮਸਂਯੁਤਮ੍। ਅਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸਾਰਥਿਃ ਪ੍ਰਭੂਤਰਤ੍ਨਂ ਮਕਰੋ ਯਥਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਫਿਰ ਰਥਚਾਲਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਕਰ ਮੱਛੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
thumb|षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ ਤਦਨ੍ਤਃਪੁਰਦ੍ਵਾਰਂ ਸਮਤੀਤ੍ਯ ਜਨਾਕੁਲਮ੍। ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਾਸਸਾਦ ਪੁਰਾਣਵਿਤ੍
ਉਹ ਮਹਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਕੱਲੀ ਕਮਰੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸਕਾਰ੍ਮੁਕਬਿਭ੍ਰਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਵਭਿਰ੍ਮृष੍ਟਕੁਣ੍ਡਲੈਃ। ਅਪ੍ਰਮਾਦਿਭਿਰੇਕਾਗ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਾਨੁਰਕ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਕੰਡੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਖਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾषਾਯਿਣੋ ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਰਪਾਣੀਨ੍ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਨ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿष੍ਠਿਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸਮਾਹਿਤਾਨ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ, ਛੜੀਆਂ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇਨਚਾਰਜ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਦੇਖਿਆ।
ਤੇ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ। ਸਹਸੋਤ੍ਪਤਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਾਸਨੇਭ੍ਯਃ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਆਦਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਵਿਨੀਤਾਤ੍ਮਾ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤ ਰਾਮਾਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਵਿਨਮ੍ਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਰਥਚਾਲਕ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਕਿਹਾ: 'ਚਲਦੀ-ਚਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।'
ਤੇ ਰਾਮਮੁਪਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ। ਸਹਭਾਰ੍ਯਾਯ ਰਾਮਾਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵਾਚਚਕ੍ਸ਼ਿਰੇ
ਉਹ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਤੁਰੰਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਿਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੂਤਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪਿਤੁਃ। ਤਤ੍ਰੈਵਾਨਾਯਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਰਥਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ।
ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸਂਕਾਸ਼ਮੁਪਵਿष੍ਟਂ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੂਤਃ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸੌਵਰ੍ਣੇ ਸੋਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੇ
ਰਥਚਾਲਕ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪਲੰਗ ਤੇ ਛਤਰੀ ਵਾਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ।
ਵਰਾਹਰੁਧਿਰਾਭੇਣ ਸ਼ੁਚਿਨਾ ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ। ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਪਰਾਰ੍ਘ੍ਯੇਨ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਪਰਂਤਪਮ੍
ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲਪਾਈ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੂਰ ਦੇ ਖੂਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਮਹਿੰਗਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ, ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਥਿਤਯਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਲਵ੍ਯਜਨਹਸ੍ਤਯਾ। ਉਪੇਤਂ ਸੀਤਯਾ ਭੂਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਯਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਸੀਤਾ ਖੜੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚਾਂਦ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਮੁਪਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ। ਵਵਨ੍ਦੇ ਵਰਦਂ ਵਨ੍ਦੀ ਵਿਨਯਜ੍ਞੋ ਵਿਨੀਤਵਤ੍
ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਭਟ, ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸੁਮੁਖਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਸ਼ਯਨਾਸਨੇ। ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਰਾਜਸਤ੍ਕृਤਃ
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਸੀ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।