ਨ ਕਿਂਚਿਦਾਹਾਹਿਤਮਪ੍ਰਿਯਂ ਵਚੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਰਾਮਃ ਪਰੁषਾਣਿ ਭਾषਿਤੁਮ੍। ਕਥਂ ਤੁ ਰਾਮੇ ਹ੍ਯਭਿਰਾਮਵਾਦਿਨਿ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਦੋषਾਨ੍ ਗੁਣਨਿਤ੍ਯਸਮ੍ਮਤੇ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਰਾਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯ ਵਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲ ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯ ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੋ ਵਾ ਸ੍ਫੁਟਿਤਾਂ ਮਹੀਂ ਵ੍ਰਜ। ਨ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਚਃ ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਮਮਾਹਿਤਂ ਕੇਕਯਰਾਜਪਾਂਸਨੇ
ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਸੜ ਜਾਵੇ, ਮਰ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁਕਮ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਧੂੜ।
ਕ੍ਸ਼ੁਰੋਪਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਂ ਪ੍ਰਦੁष੍ਟਭਾਵਾਂ ਸ੍ਵਕੁਲੋਪਘਾਤਿਨੀਮ੍। ਨ ਜੀਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿषਹੇऽਮਨੋਰਮਾਂ ਦਿਧਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਂ ਹृਦਯਂ ਸਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੁਰੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਖਰਾਬ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੋਹਰ ਨਹੀਂ, ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਾੜਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਨ ਜੀਵਿਤਂ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਕੁਤਃ ਪੁਨਃ ਸੁਖਂ ਵਿਨਾਤ੍ਮਜੇਨਾਤ੍ਮਵਤਾਂ ਕੁਤੋ ਰਤਿਃ। ਮਮਾਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਨ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ੍ਪृਸ਼ਾਮਿ ਪਾਦਾਵਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇ? ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਸ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇ? ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ, ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।
ਸ ਭੂਮਿਪਾਲੋ ਵਿਲਪਨ੍ਨਨਾਥਵਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਗृਹੀਤੋ ਹृਦਯੇऽਤਿਮਾਤ੍ਰਯਾ। ਪਪਾਤ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਣੌ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਾ- ਵੁਭਾਵਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਥਾऽऽਤੁਰਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਸਰਾ-ਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਉਸਤਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
ਅਤਦਰ੍ਹਂ ਮਹਾਰਾਜਂ ਸ਼ਯਾਨਮਤਥੋਚਿਤਮ੍। ਯਯਾਤਿਮਿਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਦੇਵਲੋਕਾਤ੍ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਨਰ੍ਥਰੂਪਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾ ਹ੍ਯਭੀਤਾ ਭਯਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ। ਪੁਨਰਾਕਾਰਯਾਮਾਸ ਤਮੇਵ ਵਰਮਙ੍ਗਨਾ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਡਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਡਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਉਹੀ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਂ ਕਤ੍ਥਸੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ। ਮਮ ਚੇਦਂ ਵਰਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਧਾਰਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹਿਜਕ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਦਾ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲਨ੍ਨਿਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਹਿਲ-ਮਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਮृਤੇ ਮਯਿ ਗਤੇ ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਮਨੁਜਪੁਙ੍ਗਵੇ। ਹਨ੍ਤਾਨਾਰ੍ਯੇ ਮਮਾਮਿਤ੍ਰੇ ਸਕਾਮਾ ਸੁਖਿਨੀ ਭਵ
ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ, ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇऽਪਿ ਖਲੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲਂ ਦੈਵਤੈਰਹਮ੍। ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਾਦਭਿਹਿਤਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯੇ ਕਥਂ ਬਤ
ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸਹਿਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਹਾਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਣਾਂ?
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮੇਨ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯੇਤਤ੍ ਤਦਸਤ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਮੈਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਝੂਠੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਮਹਤਾ ਮਹਾਨ੍। ਰਾਮੋ ਲਬ੍ਧੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ ਕਥਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਰਃ। ਕਥਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਯਾ ਰਾਮੋ ਵਿਵਾਸ੍ਯਤੇ
ਰਾਮ, ਜੋ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹਾਦਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਾਫੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਕਥਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮਂ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਅਭਿਰਾਮਮਹਂ ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍
ਇੰਦੂ-ਵਰ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸੁਖਾਨਾਮੁਚਿਤਸ੍ਯੈਵ ਦੁਃਖੈਰਨੁਚਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਦੁਃਖਂ ਨਾਮਾਨੁਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਕਥਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਜੋ ਰਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਯਦਿ ਦੁਃਖਮਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਮ ਸਂਕ੍ਰਮਣਂ ਭਵੇਤ੍। ਅਦੁਃਖਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਤਃ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪਾ ਲਵਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਦੁੱਖ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ।
ਅਕੀਰ੍ਤਿਰਤੁਲਾ ਲੋਕੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਪਰਿਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਤਥਾ ਵਿਲਪਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਭ੍ਰਮਿਤਚੇਤਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ ਨਾਲ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੇਹੱਦ ਬਦਨਾਮੀ ਆਵੇਗੀ।
ਅਸ੍ਤਮਭ੍ਯਾਗਮਤ੍ ਸੂਰ੍ਯੋ ਰਜਨੀ ਚਾਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ। ਸਾ ਤ੍ਰਿਯਾਮਾ ਤਦਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮਣ੍ਡਿਤਾ
ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਆ ਗਈ; ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਹ ਰਾਤ ਦੁੱਖੀ ਰਾਜੇ ਲਈ ਲੰਘੀ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਨ ਵ੍ਯਭਾਸਤ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ। ਸਦੈਵੋष੍ਣਂ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧੋ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨृਪਃ
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਤ ਕਦੇ ਵੀ ਲੰਘੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।
ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮੇ ਦਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਮਯਾਯਂ ਰਚਿਤੋऽਞ੍ਜਲਿਃ। ਅਥਵਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਾਹਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨਿਰ੍ਘृਣਾਮ੍
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਭਲੀਏ; ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਰ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਨਿਰਦਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਨृਸ਼ਂਸਾਂ ਕੇਕਯੀਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਮ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਯੀਂ ਸਂਯਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਇਹ ਕਠੋਰ ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪੁਨਃ ਕੈਕੇਯੀਂ ਰਾਜਧਰ੍ਮਵਿਤ੍। ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦੀਨਸ੍ਯ ਤ੍ਵਦ੍ਗਤਸ੍ਯ ਗਤਾਯੁषਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਦੁਖੀ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਭਦ੍ਰੇ ਦੇਵਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨ ਖਲੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਮਯੇਦਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਭਲੀਏ, ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਆਖੀ।
ਕੁਰੁ ਸਾਧੁਪ੍ਰਸਾਦਂ ਮੇ ਬਾਲੇ ਸਹृਦਯਾ ਹ੍ਯਸਿ। ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵਿ ਰਾਮੋ ਮੇ ਤ੍ਵਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਬਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।
ਲਭਤਾਮਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੇ ਯਸ਼ਃ ਪਰਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ। ਮਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਗੁਰੂਣਾਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ। ਪ੍ਰਿਯਮੇਤਦ੍ ਗੁਰੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਕੁਰੁ ਚਾਰੁਮੁਖੇਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਰਾਮ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜ ਪਾਵੇ; ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ। ਚੰਗੀ ਕਮਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਏ, ਇਹ ਗੱਲ ਜੋ ਮੇਰੇ, ਰਾਮ, ਲੋਕ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਭਰਤ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਕਰ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਸ੍ਯ ਹਿ ਦੁष੍ਟਭਾਵਾ ਦੀਨਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਕਲਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਕਰੁਣਂ ਵਿਲਾਪਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨृਸ਼ਂਸਾ ਨ ਚਕਾਰ ਵਾਕ੍ਯਮ੍
ਪਰ ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਾੜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਦੁਖੀ ਰੋਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਤੇ ਲਾਲ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖੀ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਪੁਨਰੇਵ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮਤੁष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਭਾषਿਣੀਮ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਵਾਸਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵਿਸਂਜ੍ਞੋ ਨਿਪਪਾਤ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਇਤੀਵ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵ੍ਯਥਿਤਸ੍ਯ ਸਾ ਨਿਸ਼ਾ ਜਗਾਮ ਘੋਰਂ ਸ਼੍ਵਸਤੋ ਮਨਸ੍ਵਿਨਃ। ਵਿਬੋਧ੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਨਂ ਤਦਾ ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਸ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਰਾਜੇ ਲਈ ਉਹ ਰਾਤ, ਉਸ ਦੀ ਆਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਲੰਘੀ; ਜਦ ਉਹਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।