ਏਕਾਹਮਪਿ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਯਦ੍ਯਹਂ ਰਾਮਮਾਤਰਮ੍। ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੀਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨਨੁ ਮृਤਿਰ੍ਮਮ
ਜੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਕਬੂਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ।
ਭਰਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਚਾਹਂ ਸ਼ਪੇ ਤੇ ਮਨੁਜਾਧਿਪ। ਯਥਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਤੁष੍ਯੇਯਮृਤੇ ਰਾਮਵਿਵਾਸਨਾਤ੍
ਮੈਂ ਭਰਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕੈਕੇਯੀ ਵਿਰਰਾਮ ਹ। ਵਿਲਪਨ੍ਤਂ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਸਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਕੈਕਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇ ਸਕੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍। ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਵਨੇ ਵਾਸਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੈਕਈ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਨਾਭ੍ਯਭਾषਤ ਕੈਕੇਯੀਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤਾਨਿਮਿषੋ ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀਮ੍
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਉਡ ਗਏ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖ ਸਕਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਰ ਕੜਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਾਂ ਹਿ ਵਜ੍ਰਸਮਾਂ ਵਾਚਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹृਦਯਾਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਮਯੀਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਨ ਸੁਖਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਸ ਦੇਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਚ ਘੋਰਂ ਚ ਸ਼ਪਥਂ ਕृਤਮ੍। ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਤਿ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਤਰੁਰਿਵਾਪਤਤ੍
ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਸਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, 'ਰਾਮ' ਆਖ ਕੇ ਹੰਝੂ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਨष੍ਟਚਿਤ੍ਤੋ ਯਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਪਰੀਤੋ ਯਥਾਤੁਰਃ। ਹृਤਤੇਜਾ ਯਥਾ ਸਰ੍ਪੋ ਬਭੂਵ ਜਗਤੀਪਤਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ, ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੀਨਯਾऽऽਤੁਰਯਾ ਵਾਚਾ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਕੈਕਯੀਮ੍। ਅਨਰ੍ਥਮਿਮਮਰ੍ਥਾਭਂ ਕੇਨ ਤ੍ਵਮੁਪਦੇਸ਼ਿਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਫਾਇਦੇ ਵਾਲੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਸਮਝਾਈ?'
ਭੂਤੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤੇਵ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀ ਮਾਂ ਨ ਲਜ੍ਜਸੇ। ਸ਼ੀਲਵ੍ਯਸਨਮੇਤਤ੍ ਤੇ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਭੂਤ ਨੇ ਵੱਸ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਲਣ ਵਿਚ ਇਹ ਔਗੁਣ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਬਾਲਾਯਾਸ੍ਤਤ੍ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵਿਪਰੀਤਵਤ੍। ਕੁਤੋ ਵਾ ਤੇ ਭਯਂ ਜਾਤਂ ਯਾ ਤ੍ਵਮੇਵਂਵਿਧਂ ਵਰਮ੍
ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਉਲਟ ਗੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗ ਲਿਆ?
ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਭਰਤਮਾਸੀਨਂ ਵृਣੀषੇ ਰਾਘਵਂ ਵਨੇ। ਵਿਰਮੈਤੇਨ ਭਾਵੇਨ ਤ੍ਵਮੇਤੇਨਾਨृਤੇਨ ਚ
ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਭਰਤ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸੇ; ਤੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਤੇ ਇਹ ਝੂਠ ਛੱਡ ਦੇ।
ਯਦਿ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ। ਨृਸ਼ਂਸੇ ਪਾਪਸਂਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੇ ਦੁष੍ਕृਤਕਾਰਿਣਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਿਰਦਈ, ਮੰਦ ਸੋਚ ਵਾਲੀ, ਛੋਟੀ ਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ,
ਕਿਂ ਨੁ ਦੁਃਖਮਲੀਕਂ ਵਾ ਮਯਿ ਰਾਮੇ ਚ ਪਸ਼੍ਯਸਿ। ਨ ਕਥਂਚਿਦृਤੇ ਰਾਮਾਦ੍ ਭਰਤੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਵਸੇਤ੍
ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ? ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਰਤ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਰਾਮਾਦਪਿ ਹਿ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਤੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍। ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਂ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਭਾषਿਤੇ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਜਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?
ਮੁਖਵਰ੍ਣਂ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਤੁ ਯਥੈਵੇਨ੍ਦੁਮੁਪਪ੍ਲੁਤਮ੍। ਤਾਂ ਤੁ ਮੇ ਸੁਕृਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਃ ਸਹ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਣ ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਫੈਸਲਾ, ਜੋ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ,
ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਪਾਵृਤ੍ਤਾਂ ਪਰੈਰਿਵ ਹਤਾਂ ਚਮੂਮ੍। ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨੋ ਨਾਨਾਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਮੈਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਿੱਠ ਮੋੜ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਲੱਗੇ? ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਣਗੇ?
ਬਾਲੋ ਬਤਾਯਮੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਸ਼੍ਚਿਰਂ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍। ਯਦਾ ਹਿ ਬਹਵੋ ਵृਦ੍ਧਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਹਾਏ, ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ, ਗੁਣੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਪਰਿਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਹ ਕਥਂ ਤਦਾ। ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਮਯਾ
ਉਹ ਲੋਕ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਗੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ?
ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯੇਤਤ੍ ਤਦਸਤ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਰਾਘਵੇ ਵਨਮਾਸ੍ਥਿਤੇ
ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਝੂਠ ਹੀ ਸਮਝਣਗੇ। ਜਦ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖੇਗੀ?
ਕਿਂ ਚੈਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮੀਦृਸ਼ਮ੍। ਯਦਾ ਯਦਾ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਦਾਸੀਵ ਚ ਸਖੀਵ ਚ
ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਉਲਟਾ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿਆਂ? ਕੌਸਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਸਖੀ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਵਦ੍ ਭਗਿਨੀਵਚ੍ਚ ਮਾਤृਵਚ੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ। ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ
ਉਹ ਕਦੇ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਭੈਣ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਮਯਾ ਸਤ੍ਕृਤਾ ਦੇਵੀ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹਾ ਕृਤੇ ਤਵ। ਇਦਾਨੀਂ ਤਤ੍ਤਪਤਿ ਮਾਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਿ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਦਰ ਜੋਗ ਸੀ, ਕਦੇ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਪਥ੍ਯਵ੍ਯਞ੍ਜਨੋਪੇਤਂ ਭੁਕ੍ਤਮਨ੍ਨਮਿਵਾਤੁਰਮ੍। ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਾਣਂ ਵਨਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਉਲਟਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਭੀਤਾ ਕਥਂ ਮੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸਿष੍ਯਤਿ। ਕृਪਣਂ ਬਤ ਵੈਦੇਹੀ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਯਮਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਸੁਮਿਤਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਗੀ? ਤੇ ਬੇਚਾਰੀ ਵਿਦੇਹਨੰਦਨੀ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਦੁੱਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੇਗੀ।
ਮਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਰਾਮਂ ਚ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍। ਵੈਦੇਹੀ ਬਤ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤੀ ਕ੍ਸ਼ਪਯਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੇਗੀ; ਹਾਏ, ਵਿਦੇਹਨੰਦਨੀ ਮੇਰਾ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗੀ।
ਹੀਨਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਿਂਨਰੇਣੇਵ ਕਿਂਨਰੀ। ਨਹਿ ਰਾਮਮਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਸਨ੍ਤਂ ਮਹਾਵਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਿੰਨਰੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀ।
ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਤੁਮਾਸ਼ਂਸੇ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਚਾਪਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਸਾ ਨੂਨਂ ਵਿਧਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਕਾਰਯਿष੍ਯਸਿ
ਮੈਨੂੰ ਲੰਮਾ ਜੀਊਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਵੇਖਣ ਦੀ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਵਧੂ ਹੋ ਕੇ।
ਸਤੀਂ ਤ੍ਵਾਮਹਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਾਮ੍ਯਸਤੀਂ ਸਤੀਮ੍। ਰੂਪਿਣੀਂ ਵਿषਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੀਤ੍ਵੇਵ ਮਦਿਰਾਂ ਨਰਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਚੰਗੀ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲਏ।
ਅਨृਤੈਰ੍ਬਤ ਮਾਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵੈਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਮ ਭਾषਸੇ। ਗੀਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਂਰੁਧ੍ਯ ਲੁਬ੍ਧੋ ਮृਗਮਿਵਾਵਧੀਃ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠੀਆਂ ਸਾਂਤਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਗੀਤ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।