ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਸਾ ਕੈਕੇਯੀਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਸ਼ਯਾਨਾਂ ਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਵੇਦ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਮਿਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਲੀਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ।
ਗਤੋਦਕੇ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੋ ਨ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਕੁਰੁ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਰਾਜਾਨਮਨੁਦਰ੍ਸ਼ਯ
ਜਦ ਪਾਣੀ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ। ਉੱਠ, ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤਾ ਦੇਵੀ ਗਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਥਰਯਾ ਸਹ। ਕ੍ਰੋਧਾਗਾਰਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਣੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਨਾ ਸੀ, ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਨੇਕਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਂ ਮੁਕ੍ਤਾਹਾਰਂ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ। ਅਵਮੁਚ੍ਯ ਵਰਾਰ੍ਹਾਣਿ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿਤੇ।
ਤਦਾ ਹੇਮੋਪਮਾ ਤਤ੍ਰ ਕੁਬ੍ਜਾਵਾਕ੍ਯਵਸ਼ਂਗਤਾ। ਸਂਵਿਸ਼੍ਯ ਭੂਮੌ ਕੈਕੇਯੀ ਮਨ੍ਥਰਾਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ, ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਇਹ ਵਾ ਮਾਂ ਮृਤਾਂ ਕੁਬ੍ਜੇ ਨृਪਾਯਾਵੇਦਯਿष੍ਯਸਿ। ਵਨਂ ਤੁ ਰਾਘਵੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮ੍
ਏ ਕੁਬਜਾ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਨ ਮੇ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋ ਨ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਨ ਚ ਭੋਜਨੈਃ। ਏष ਮੇ ਜੀਵਿਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਰਾਮੋ ਯਦ੍ਯਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ। ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਮਹਿषੀਂ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਵਚੋਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ। ਉਵਾਚ ਕੁਬ੍ਜਾ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਾਤਰਂ ਹਿਤਂ ਵਚੋ ਰਾਮਮੁਪੇਤ੍ਯ ਚਾਹਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਕੁਬਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਪਤਨੀ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਰਾਜ੍ਯਮਿਦਂ ਹਿ ਰਾਘਵੋ ਯਦਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤ੍ਵਂ ਸਸੁਤਾ ਚ ਤਪ੍ਸ੍ਯਸੇ। ਤਤੋ ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਯਤਸ੍ਵ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਯਥਾ ਸੁਤਸ੍ਤੇ ਭਰਤੋऽਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਪੱਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਲੀ ਔਰਤ, ਐਸਾ ਉਪਾਵ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਵੇ।
ਤਥਾਤਿਵਿਦ੍ਧਾ ਮਹਿषੀਤਿ ਕੁਬ੍ਜਯਾ ਸਮਾਹਤਾ ਵਾਗਿषੁਭਿਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ। ਵਿਧਾਯ ਹਸ੍ਤੌ ਹृਦਯੇऽਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਕੁਪਿਤਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਬਜਾ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਈ ਰਾਣੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗੀ।
ਯਮਸ੍ਯ ਵਾ ਮਾਂ ਵਿषਯਂ ਗਤਾਮਿਤੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਕੁਬ੍ਜੇ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਯਿष੍ਯਸਿ। ਵਨਂ ਗਤੇ ਵਾ ਸੁਚਿਰਾਯ ਰਾਘਵੇ ਸਮृਦ੍ਧਕਾਮੋ ਭਰਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਚਲ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀਂਗੀ, ਏ ਕੁਬਜਾ। ਜਾਂ ਜਦ ਰਾਘਵ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗਾ।
ਅਹਂ ਹਿ ਨੈਵਾਸ੍ਤਰਣਾਨਿ ਨ ਸ੍ਰਜੋ ਨ ਚਨ੍ਦਨਂ ਨਾਞ੍ਜਨਪਾਨਭੋਜਨਮ੍। ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨ ਚੇਹ ਜੀਵਨਂ ਨ ਚੇਦਿਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵੋ ਵਨਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਛੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਨਾ ਚੰਦਨ, ਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ, ਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ। ਜੇ ਰਾਘਵ ਇਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਥੈਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਨਿਧਾਯ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਾਨਿ ਭਾਮਿਨੀ। ਅਸਂਸ੍ਕृਤਾਮਾਸ੍ਤਰਣੇਨ ਮੇਦਿਨੀਂ ਤਦਾਧਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਪਤਿਤੇਵ ਕਿਂਨਰੀ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਰੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ।
ਉਦੀਰ੍ਣਸਂਰਮ੍ਭਤਮੋਵृਤਾਨਨਾ ਤਦਾਵਮੁਕ੍ਤੋਤ੍ਤਮਮਾਲ੍ਯਭੂषਣਾ। ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਵਿਮਨਾ ਬਭੂਵ ਸਾ ਤਮੋਵृਤਾ ਦ੍ਯੌਰਿਵ ਮਗ੍ਨਤਾਰਕਾ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਠਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਹੁਣ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
thumb|ਦਸ਼ਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਰਗ।
ਵਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯਦਾ ਦੇਵੀ ਕੁਬ੍ਜਯਾ ਪਾਪਯਾ ਭृਸ਼ਮ੍। ਤਦਾ ਸ਼ੇਤੇ ਸ੍ਮ ਸਾ ਭੂਮੌ ਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧੇਵ ਕਿਂਨਰੀ
ਜਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਕੁਬਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਨਾਰੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ।
(4) ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਾ ਸਮ੍ਯਗਿਤਿ ਭਾਮਿਨੀ। ਮਨ੍ਥਰਾਯੈ ਸ਼ਨੈਃ ਸਰ੍ਵਮਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾ ਦੀਨਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਥਰਾਵਾਕ੍ਯਮੋਹਿਤਾ। ਨਾਗਕਨ੍ਯੇਵ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਮੁष੍ਣਂ ਚ ਭਾਮਿਨੀ
ਮੰਥਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਚੁੱਕੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਗਣ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਾਰ੍ਗਮਾਤ੍ਮਸੁਖਾਵਹਮ੍। ਸਾ ਸੁਹृਚ੍ਚਾਰ੍ਥਕਾਮਾ ਚ ਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਦੋਸਤ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਥਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਭੂਵ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵ ਮਨ੍ਥਰਾ। ਅਥ ਸਾ ਰੁषਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਮੰਥਰਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮਨਚਾਹੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ, ਹੁਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਡਟ ਗਈ।
ਸਂਵਿਵੇਸ਼ਾਬਲਾ ਭੂਮੌ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਭ੍ਰੁਕੁਟਿਂ ਮੁਖੇ। ਤਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਭੌਹਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਿਣੇ—
ਅਪਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਤਾਨਿ ਭੂਮਿਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ। ਤਯਾ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਮਾਲ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਆਭਰਣਾਨਿ ਚ
—ਕੈਕੇਈ ਵੱਲੋਂ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਸ ਨੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਅਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ ਵਸੁਧਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਥਾ ਨਭਃ। ਕ੍ਰੋਧਾਗਾਰੇ ਚ ਪਤਿਤਾ ਸਾ ਬਭੌ ਮਲਿਨਾਮ੍ਬਰਾ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਕਵੇਣੀਂ ਦृਢਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵੇਵ ਕਿਂਨਰੀ। ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਰਾਜੋ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍
ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਇਕ ਵੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਿੰਦ ਰਹਿਤ ਕਿੰਨਰੀ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਵਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਵਸ਼ੀ। ਸ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਗृਹਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ, ਸੰਯਮੀ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਕੈਕਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ਂ ਰਾਹੁਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ। ਸ਼ੁਕ-ਬਰ੍ਹਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਹਂਸਰੁਤਾਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਕਮਰਾ ਅਜਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕੇ ਬੱਦਲ ਹੋਣ, ਚੰਦ 'ਤੇ ਰਾਹੂ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੋਰ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਾਂਜ ਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਵਾਦਿਤ੍ਰਰਵਸਙ੍ਘੁष੍ਟਂ ਕੁਬ੍ਜਾਵਾਮਨਿਕਾਯੁਤਮ੍। ਲਤਾਗृਹੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗृਹੈਸ਼੍ਚਮ੍ਪਕਾਸ਼ੋਕਸ਼ੋਭਿਤੈਃ
ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਕੁਬੜ ਤੇ ਨੱਟੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਪਾ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦਾਨ੍ਤਰਾਜਤਸੌਵਰ੍ਣਵੇਦਿਕਾਭਿਃ ਸਮਾਯੁਤਮ੍। ਨਿਤ੍ਯਪੁष੍ਪਫਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵਾਪੀਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਹਾਥੀਦੰਦ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸੀ।
ਦਾਨ੍ਤਰਾਜਤਸੌਵਰ੍ਣੈਃ ਸਂਵृਤਂ ਪਰਮਾਸਨੈਃ। ਵਿਵਿਧੈਰਨ੍ਨਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ
ਹਾਥੀਦੰਦ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਮਿੱਠਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਮਹਾਰ੍ਹੈਸ਼੍ਚ ਭੂषਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੋਪਮਮ੍। ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਰਾਜਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤਃਪੁਰਮृਦ੍ਧਿਮਤ੍
ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਲ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।