ਸਰ੍ਵਂ ਪੁष੍ਟਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਮ੍ । ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤੈਰ੍ਦੇਵੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਕਲ੍ਮषਮ੍ ।। ੭.੧੧੦.
ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਆਖਦੇ ਸਨ।
ਅਥ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਿਤਾਮਹਮੁਵਾਚ ਹ । ਏषਾਂ ਲੋਕਂ ਜਨੌਘਾਨਾਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੭.੧੧੦.
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਇਮੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਮਾਮਨੁਯਾਤਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ । ਭਕ੍ਤਾ ਹਿ ਭਜਿਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਕृਤੇ ।। ੭.੧੧੦.
'ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਏ ਹਨ; ਇਹ ਭਗਤ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਵਚਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਲੋਕਾਨ੍ਸਾਨ੍ਤਾਨਿਕਾਨ੍ਨਾਮ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤੀਮੇ ਸਮਾਗਤਾਃ ।। ੭.੧੧੦.
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਸਭ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਤਾਨਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।'
ਯਚ੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਮੇਵਮਨੁਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਤਤ੍ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ।। ੭.੧੧੦.
ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦਨਨ੍ਤਰੇ ।। ੭.੧੧੦.
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੇਠਾਂ ਵਸਣਗੇ।
ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਿਕਾਂ ਯੋਨਿਮृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਯਯੁਃ । ਯੇਭ੍ਯੋ ਵਿਨਿਸ੍ਸृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰੇਭ੍ਯਃ ਸੁਰਸਮ੍ਭਵਾਃ ।। ੭.੧੧੦.
ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜੀਵ ਆਏ ਸਨ।
ਤੇषੁ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੇ ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਪਿਤऽਨ੍ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ ।। ੭.੧੧੦.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਥੋਕ੍ਤਵਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੇ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਭੇਜਿਰੇ ਸਰਯੂਂ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰ੍षਪੂਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰੁਵਿਕ੍ਲਵਾਃ ।। ੭.੧੧੦.
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕੀਤਾ।
ਅਵਗਾਹ੍ਯ ਜਲਂ ਯੋ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ । ਮਾਨੁषਂ ਦੇਹਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਿਮਾਨਂ ਸੋ ऽਧ੍ਯਰੋਹਤ ।। ੭.੧੧੦.
ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸਰਯੂਜਲਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਭਾਸੁਰਵਪੂਂषਿ ਚ । ਦਿਵ੍ਯਾ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਪੁषਾ ਦੇਵਾ ਦੀਪ੍ਤਾ ਇਵਾਭਵਨ੍ ।। ੭.੧੧੦.
ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੈਂਕੜੇ, ਸਰਯੂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਏ; ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਾ ਲਈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਰਯੂਤੋਯਂ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤੋਯਵਿਕ੍ਲੇਦਂ ਦੇਵਲੋਕਮੁਪਾਗਮਨ੍ ।। ੭.੧੧੦.
ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਕੇ, ਜੜ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਤੇ ऽਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਦੇਹਾਨ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਮ੍ਭਸਿ ।। ੭.੧੧੦.
ਉਥੇ ਰੀਛ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਆਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਲੋਕਗੁਰੁਰ੍ਦਿਵਿ । ਜਗਾਮ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਦਾ ਹृष੍ਟੈਰ੍ਦਿਵਂ ਮਹਤ੍ ।। ੭.੧੧੦.
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਦਸ-ਸੌ-ਦਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਏਤਾਵਦੇਤਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸੋਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੂਜਿਤਮ੍ । ਰਾਮਾਯਣਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਨਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੧੧੧.
ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਰਾਮਾਯਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਯਥਾ ਪੁਰਮ੍ । ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ।। ੭.੧੧੧.
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਦਿਵਿ ।। ੭.੧੧੧.
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਮਾਯਣ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
ਇਦਮਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਮਾਯਣਂ ਵੇਦਸਮਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਬੁਧਃ ।। ੭.੧੧੧.
ਇਹ ਕਥਾ ਆਯੁ, ਸੁਭਾਗ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਰਾਮਾਯਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਸੁਣਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਮਧਨੋ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਪਦਮਪ੍ਯਸ੍ਯ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ।। ੭.੧੧੧.
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਦ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਹਨ੍ਯਹਨਿ ਮਾਨਵਃ । ਪਠਤ੍ਯੇਕਮਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਪਾਪਾਤ੍ਸ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੭.੧੧੧.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕਾਯ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਧੇਨੁਂ ਹਿਰਣ੍ਯਕਮ੍ । ਵਾਚਕੇ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇ ਤੁ ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ ।। ੭.੧੧੧.
ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਕਪੜਾ, ਗਾਂ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਵਾਚਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪਠਨ੍ਰਾਮਾਯਣਂ ਨਰਃ । ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੋ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹ ਮਹੀਯਤੇ ।। ੭.੧੧੧.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾ ऽਪਿ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਵਰ੍षਗਣਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ । ऋषਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਵਾਸਮੁਪਯਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੭.੧੧੧.
ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ਭ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁੜ ਵਸ ਜਾਵੇਗੀ।
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਭਵਿष੍ਯਂ ਸਹੋਤ੍ਤਰਮ੍ । ਕृਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪ੍ਯਨ੍ਵਮਨ੍ਯਤ ।। ੭.੧੧੧.
ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਜਪੇਯਾਯੁਤਸ੍ਯ ਚ । ਲਭਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣਾਦੇਵ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਮਾਨਵਃ ।। ੭.੧੧੧.
ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਾਦੀਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਨੈਮਿਸ਼ਾਦੀਨ੍ਯਰਣ੍ਯਾਨਿ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਕਾਨ੍ਯਪਿ । ਗਤਾਨਿ ਤੇਨ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯੇਨ ਰਾਮਾਯਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੭.੧੧੧.
ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਾਮਾਯਣ ਸੁਣਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦਰਿਆ, ਨੈਮੀਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਹੇਮਭਾਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਭਾਨੌ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਮਾਯਣਂ ਲੋਕੇ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਦृਸ਼ਾਵੁਭੌ ।। ੭.੧੧੧.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਰਾਮਾਯਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਰਾਘਵੀਂ ਕਥਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੭.੧੧੧.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਕਾਵ੍ਯਮਿਦਂ ਤ੍ਵਾਰ੍षਂ ਪੁਰਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਕृਤਮ੍ । ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਤਨੁਮ੍ ।। ੭.੧੧੧.
ਇਹ ਆਦਿ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਵਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।