ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਮਾਗਤਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ऽਪੂਜਯਨ੍ ਸਮਹਰ੍षਯਃ ।। ੭.੧੦੬.
ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਆਉਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ षਡੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਛਿਆਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਸृਜ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਪੁਰੋਧਸਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚ ਨੈਗਮਾਂਸ਼੍ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਦ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯੇ ऽਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਰਤਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਤਿਂ ਵੀਰਂ ਤਤੋ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵਨਮ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯਤ ਸਮ੍ਭਾਰਾਨ੍ਮਾਭੂਤ੍ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਯਃ । ਅਦ੍ਯੈਵਾਹਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਗਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪਵਾਂਗਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੇਣੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਮੂਰ੍ਧਭਿਃ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭੂਮੌ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਇਵਾਭਵਨ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਰਾਘਵ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਭਰਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ऽਭੂਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਗਰ੍ਹਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਤ੍ਯੇਨਾਹਂ ਸ਼ਪੇ ਰਾਜਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਨ ਚੈਵ ਹਿ । ਨ ਕਾਮਯੇ ਯਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੧੦੭.
ਮੈਂ ਸਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਖ।
ਇਮੌ ਕੁਸ਼ਲਵੌ ਰਾਜਨ੍ਨਭਿषਿਞ੍ਚ ਨਰਾਧਿਪ । ਕੋਸਲੇषੁ ਕੁਸ਼ਂ ਵੀਰਮੁਤ੍ਤਰੇषੁ ਤਥਾ ਲਵਮ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਰਾਜਨ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਓ। ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਰਾਜ ਦਿਓ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਤੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਦੂਤਾਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਵਿਕ੍ਰਮਾਃ । ਇਦਂ ਗਮਨਮਸ੍ਮਾਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯਾਖ੍ਯਾਤੁ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਦੂਤ ਭੇਜੋ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਲਦੀ ਦੇਣ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਰਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਹ੍ਯਧੋਮੁਖਾਨ੍ । ਪੌਰਾਨ੍ਦੁਃਖੇਨ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਭਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਵਤ੍ਸ ਰਾਮ ਇਮਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਧਰਣੀਂ ਪ੍ਰਕृਤੀਰ੍ਗਤਾਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈषਾਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਾ ਚੈषਾਂ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਥਾਃ ।। ੭.੧੦੭.
ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਤੁ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤੀਜਨਮ੍ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯੋ ਰਾਮਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਾਮੋ ਯਤ੍ਰ ਰਾਮ ਗਮਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੧੦੭.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲਾਂਗੇ।'
ਪੌਰੇषੁ ਯਦਿ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਦਿ ਸ੍ਨੇਹੋ ਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਃ । ਸਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮ ਸਤ੍ਪਥਮ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਮਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਵਾਂਗੇ।
ਤਪੋਵਨਂ ਵਾ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਾ ਨਦੀਮਮ੍ਭੋਨਿਧਿਂ ਤਥਾ । ਵਯਂ ਤੇ ਯਦਿ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨੋ ਨਯ ਈਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੧੦੭.
ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਪੋਵਨ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲੋ।
ਏषਾ ਨਃ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰੇष ਨਃ ਪਰਮੋ ਵਰਃ । ਹृਦ੍ਗਤਾ ਨਃ ਸਦਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤਵਾਨੁਗਮਨੇ ਨृਪ ।। ੭.੧੦੭.
ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੈ; ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਪੌਰਾਣਾਂ ਦृਢਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸ੍ਵਕृਤਾਨ੍ਤਂ ਚਾਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਰਾਘਵਃ ।। ੭.੧੦੭.
ਰਾਮ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।' ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੋਸਲੇषੁ ਕੁਸ਼ਂ ਵੀਰਮੁਤ੍ਤਰੇषੁ ਤਥਾ ਲਵਮ੍ । ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਾਵੁਭੌ ਰਾਮਃ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ।। ੭.੧੦੭.
ਰਾਮ ਨੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ।
ਅਭਿषਿਕ੍ਤੌ ਸੁਤਾਵਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਪੁਰੇ ਤਤਃ । ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। ੭.੧੦੭.
ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੁੰਮਿਆ।
ਰਥਾਨਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਾਨਾਮਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਦਸ਼ਾਯੁਤਾਨਿ ਚਾਸ਼੍ਵਾਨਾਮੇਕੈਕਸ੍ਯ ਧਨਂ ਦਦੌ ।। ੭.੧੦੭.
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਬਹੁਰਤ੍ਨੌ ਬਹੁਧਨੌ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਵृਤੌ । ਸ੍ਵੇ ਪੁਰੇ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਤੁ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ।। ੭.੧੦੭.
ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ, ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਰਤਨ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਸੁਤੌ ਵੀਰੌ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਪੁਰੇ ਤਦਾ । ਦੂਤਾਨ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੭.੧੦੭.
ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤ ਸੌ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਤੇ ਦੂਤਾ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਾ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਾਃ । ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਧੁਰਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਾਸਂ ਨ ਚਾਧ੍ਵਨਿ ।। ੭.੧੦੮.
ਉਹ ਦੂਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਮਧੁਰਾ ਵੱਲ ਜਲਦੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ।
ਤੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਭਿਰਹੋਰਾਤ੍ਰੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਧੁਰਾਮਥ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤਤ੍ ।। ੭.੧੦੮.
ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਧੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ । ਪੁਤ੍ਰਯੋਰਭਿषੇਕਂ ਚ ਪੌਰਾਨੁਗਮਨਂ ਤਥਾ ।। ੭.੧੦੮.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜਾਣ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ, ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਕੁਸ਼ਸ੍ਯ ਨਗਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਰ੍ਵਤਰੋਧਸਿ । ਕੁਸ਼ਾਵਤੀਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾ ਕृਤਾ ਰਾਮੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਸ਼੍ਰਾਵਸ੍ਤੀਤਿ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਾ ਚ ਲਵਸ੍ਯ ਹ ।। ੭.੧੦੮.
ਕੁਸ਼ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੇ ਬਣਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਾਵਤੀ ਰੱਖਿਆ; ਲਵ ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਰਾਵਸਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਵਿਜਨਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੋ ਭਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਗਮਨੋਦ੍ਯੋਗਂ ਕृਤਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਰਥੌ ।। ੭.੧੦੮.
ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਸੁੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਭਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਵਿਰੇਮੁਸ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੂਤਾਸ੍ਤ੍ਵਰ ਰਾਜੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੭.੧੦੮.
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ!'