ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਿ ਮਹਤੀ ਜਾਤਾ ਤਵਾਗਮਨਸਮ੍ਭਵਾ ।। ੭.੧੦੪.
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਇਹ ਅਜੋਬੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮਮ ਸਮ੍ਭਵਃ । ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਤ ਏਵਾਹਮਾਗਤਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
ਹਦ੍ਗਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਮਯਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਕृਤ੍ਯੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰ ਯਥਾ ਹ੍ਯਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਤੂੰ ਖੁਦ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਚਕ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵੈਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸੌਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਥਾ ਤਯੋਃ ਸਂਵਦਤੋਰ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸੋ ऽਭਿਗਮ੍ਯ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮੁਵਾਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਰਾਮਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪੁਰਾ ਮੇ ऽਰ੍ਥੋ ऽਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੭.੧੦੫.
ਉਹ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਿਲਵਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੧੦੫.
ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭਗਵਨ੍ਕੋ ਵਾ ऽਰ੍ਥਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਹਿ ਰਾਘਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਰਾਘਵ ਜੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਿਅਸਤ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਕਲੁषੀਕृਤਃ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੭.੧੦੫.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਰਾਮਾਯ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਯ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨ ਨਿਵੇਦਯਸੇ ਯਦਿ ।। ੭.੧੦੫.
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਵੇ—
ਵਿषਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ਪਿष੍ਯੇ ਰਾਘਵਂ ਤਥਾ । ਭਰਤਂ ਚੈਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਯਾ ਚ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ।। ੭.੧੦੫.
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ, ਰਾਘਵ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਭੂਯੋ ਮਨ੍ਯੁਂ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਹृਦਿ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਘੋਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ।
ਏਕਸ੍ਯ ਮਰਣਂ ਮੇ ऽਸ੍ਤੁ ਮਾ ਭੂਤ੍ਸਰ੍ਵਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਰਾਘਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਘਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਕਾਲਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਚ । ਨਿਸ੍ਸृਤ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ।। ੭.੧੦੫.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਆਏ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ । ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਭਾषਤ ।। ੭.੧੦੫.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ?'
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਘਵੇਣੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਰਾਮਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲ ।। ੭.੧੦੫.
ਰਾਘਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।'
ਅਦ੍ਯ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮਾਪ੍ਤਿਸ੍ਤਪਸੋ ਮਮ । ਸੋ ऽਹਂ ਭੋਜਨਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਥਾਸਿਦ੍ਧਂ ਤਵਾਨਘ ।। ੭.੧੦੫.
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤਪ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਃ । ਭੋਜਨਂ ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯਾਯ ਯਥਾਸਿਦ੍ਧਮੁਪਾਹਰਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਦਨ੍ਨਮਮृਤੋਪਮਮ੍ । ਸਾਧੁ ਰਾਮੇਤਿ ਸਮ੍ਭਾष੍ਯ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਨ ਖਾ ਲਿਆ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਰਾਮਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਮੁਨਿਵਰੇ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ । ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਕਾਲਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਤਤੋ ਦੁਃਖਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਦੁਃਖੇਨ ਚ ਸੁਸਨ੍ਤਪ੍ਤਃ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਅਵਾਙ੍ਮੁਖੋ ਦੀਨਮਨਾ ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਹ ।। ੭.੧੦੫.
ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਤਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਕਾਲਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਰਾਘਵਃ । ਨੈਤਦਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੧੦੫.
ਫਿਰ, ਕਾਲ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਮਥੋ ਦੀਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੋਮਮਿਵਾਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਰਾਘਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹृष੍ਟੋ ਮਧੁਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੬.
ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਤੇ ਉਦਾਸ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਜੋ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਨ ਸਂਤਾਪਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਦਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਪੂਰ੍ਵਨਿਰ੍ਮਾਣਬਦ੍ਧਾ ਹਿ ਕਾਲਸ੍ਯ ਗਤਿਰੀਦृਸ਼ੀ ।। ੭.੧੦੬.
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲ ਦੀ ਚਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜਹਿ ਮਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਪਰਿਪਾਲਯ । ਹੀਨਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਾਃ ।। ੭.੧੦੬.
ਹੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਮਹਾਰਾਜ ਯਦ੍ਯਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਤਾ ਮਯਿ । ਜਹਿ ਮਾਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਵਰ੍ਧਯ ਰਾਘਵ ।। ੭.੧੦੬.
ਜੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਧਰਮ ਵਧਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਚਲਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਸਮੁਪਾਨੀਯ ਤਥੈਵ ਚ ਪੁਰੋਧਸਮ੍ ।। ੭.੧੦੬.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇੰਝ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਤਦਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ ਰਾਘਵਃ । ਦੁਰ੍ਵਾਸੋਭਿਗਮਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਤਾਪਸਸ੍ਯ ਚ ।। ੭.੧੦੬.
ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸਮਾਸਤ । ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੧੦੬.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਉਪਾਧਿਆਯ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।