ਸ ਮੇ ਵਧ੍ਯਃ ਖਲੁ ਭਵੇਤ੍ ਕਥਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ऋषੇਰ੍ਮਮ ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਚ ਯਃ ।। ੭.੧੦੩.
ਸਉਮਿਤ੍ਰੇ, ਜੋ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।
ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਦ੍ਵਾਰਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ । ਤਮੁਵਾਚ ਮੁਨੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਥਯਸ੍ਵੇਤਿ ਰਾਘਵਃ ।। ੭.੧੦੩.
ਫਿਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।'
ਯਤ੍ਤੇ ਮਨੀषਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯੇਨ ਵਾ ऽਸਿ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਕਥਯਸ੍ਵਾਵਿਸ਼ਙ੍ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਮਾਪਿ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੭.੧੦੩.
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਦੱਸ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵੈਦਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੀਜਾ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਸਤ੍ਵ ਯਦਰ੍ਥਮਹਮਾਗਤਃ । ਪਿਤਾਮਹੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪ੍ਰੇषਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਬਲ ।। ੭.੧੦੪.
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇਵ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਤਵਾਹਂ ਪੂਰ੍ਵਸਦ੍ਭਾਵੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯ । ਮਾਯਾਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਵੀਰ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵਸਮਾਹਰਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਾਹ ਲੋਕਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਮਯਸ੍ਤੇ ਕृਤਃ ਸੌਮ੍ਯ ਲੋਕਾਨ੍ਸਮ੍ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਪਿਤਾਮਹ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਖੀ, ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।'
ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਹਿ ਪੁਰਾ ਲੋਕਾਨ੍ਮਾਯਯਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਿ । ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਸ਼ਯਾਨੋ ऽਪ੍ਸੁ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮਜੀਜਨਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਸੁੱਤਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਭੋਗਵਨ੍ਤਂ ਤਤੋ ਨਾਗਮਨਨ੍ਤਮੁਦਕੇਸ਼ਯਮ੍ । ਮਾਯਯਾ ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵੌ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵੌ ਮਹਾਬਲੌ ।। ੭.੧੦੪.
ਫਿਰ, ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੋ ਹੋਰ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਮਧੁਂ ਚ ਕੈਟਭਂ ਚੈਵ ਯਯੋਰਸ੍ਥਿਚਯੈਰ੍ਵृਤਾ । ਇਯਂ ਪਰ੍ਵਤਸਮ੍ਬਾਧਾ ਮੇਦਿਨੀ ਚਾਭਵਨ੍ਮਹੀ ।। ੭.੧੦੪.
ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ, ਜਗਤ ਬਣੀ।
ਪਦ੍ਮੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ऽਰ੍ਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਨਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਮਾਮਪਿ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਰ੍ਮ ਮਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ।
ਸੋ ऽਹਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰੋ ਹਿ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਸੇ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਭੂਤੇषੁ ਮਮ ਤੇਜਸ੍ਕਰੋ ਭਵਾਨ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਹਟਾ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵਾਤ੍ਸਨਾਤਨਾਤ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੁਤ੍ਵਮੁਪਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਸਦੀਵੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਜੈਯ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਬਣਿਆ।
ਅਦਿਤ੍ਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਭ੍ਰਾਤऽਣਾਂ ਵੀਰ੍ਯਵਰ੍ਧਨਃ । ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇषੁ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਤੇषਾਂ ਸਾਹ੍ਯਾਯ ਕਲ੍ਪਸੇ ।। ੭.੧੦੪.
ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਜਗਤਾਂ ਵਰ । ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਮਾਨੁषੇषੁ ਮਨੋ ऽਦਧਾਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਜਦ ਲੋਕ ਡਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾਇਆ।
ਦਸ਼ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਯਤਿਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਤ੍ਮਨਾ ਪੁਰਾ ।। ੭.੧੦੪.
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ, ਤੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਹੀ ਵਾਸ ਦਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਇਆ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਮਨੋਮਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੂਰ੍ਣਾਯੁਰ੍ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਹ । ਕਾਲੋ ऽਯਂ ਤੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਮੀਪਮੁਪਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਹੁਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿ ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਆਵੇਂ।
ਯਦਿ ਭੂਯੋ ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਜਾ ਇਚ੍ਛਸ੍ਯੁਪਾਸਿਤੁਮ੍ । ਵਸ ਵਾ ਵੀਰ ਭਦ੍ਰਂ ਤ ਏਵਮਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਜੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਹਿ ਜਾ, ਵਿਰ, ਭਦਰ; ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਇਉਂ ਹੀ ਆਖਿਆ।
ਅਥ ਵਾ ਵਿਜਿਗੀषਾ ਤੇ ਸੁਰਲੋਕਾਯ ਰਾਘਵ । ਸਨਾਥਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਦੇਵਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਜਾਂ, ਰਾਘਵ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਦੇਵਤਾ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹੇਨੋਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਲਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੧੦੪.
ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਆਏ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਿ ਮਹਤੀ ਜਾਤਾ ਤਵਾਗਮਨਸਮ੍ਭਵਾ ।। ੭.੧੦੪.
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਇਹ ਅਜੋਬੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮਮ ਸਮ੍ਭਵਃ । ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਤ ਏਵਾਹਮਾਗਤਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
ਹਦ੍ਗਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਮਯਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਕृਤ੍ਯੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰ ਯਥਾ ਹ੍ਯਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੭.੧੦੪.
ਤੂੰ ਖੁਦ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਚਕ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵੈਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸੌਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਥਾ ਤਯੋਃ ਸਂਵਦਤੋਰ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸੋ ऽਭਿਗਮ੍ਯ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮੁਵਾਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਰਾਮਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪੁਰਾ ਮੇ ऽਰ੍ਥੋ ऽਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੭.੧੦੫.
ਉਹ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਿਲਵਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੧੦੫.
ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭਗਵਨ੍ਕੋ ਵਾ ऽਰ੍ਥਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਹਿ ਰਾਘਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੧੦੫.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਰਾਘਵ ਜੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਿਅਸਤ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਕਲੁषੀਕृਤਃ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੭.੧੦੫.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਰਾਮਾਯ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਯ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨ ਨਿਵੇਦਯਸੇ ਯਦਿ ।। ੭.੧੦੫.
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਵੇ—