ਧਨਰਤ੍ਨੌਘਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੇ ਕਾਨਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤੇ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਙ੍ਘਰ੍षਕृਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਧਯਾ ਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰੈਃ ।। ੭.੧੦੧.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਰੌਣਕਦਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਭੇ ਸੁਰੁਚਿਰਪ੍ਰਖ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੈਰਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ । ਉਦ੍ਯਾਨਯਾਨਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਾਨ੍ਤਰਾਪਣੇ ।। ੭.੧੦੧.
ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਇਨਸਾਫ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨ।
ਉਭੇ ਪੁਰਵਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵਿਸ੍ਤਰੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤੇ । ਗृਹਮੁਖ੍ਯੈਃ ਸੁਰੁਚਿਰੈਰ੍ਵਿਮਾਨਸਮਵਰ੍ਣਿਭਿਃ ।। ੭.੧੦੧.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਸਾਰੇ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖ ਘਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ਼ੋਭਿਤੇ ਸ਼ੋਭਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਯਤਨਵਿਸ੍ਤਰੈਃ । ਤਾਲੈਸ੍ਤਮਾਲੈਸ੍ਤਿਲਕੈਰ੍ਵਕੁਲੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੭.੧੦੧.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਤਿਲਕ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਰੌਣਕਦਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਵਰ੍षੈਰ੍ਭਰਤੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ । ਪੁਨਰਾਯਾਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰਯੋਧ੍ਯਾਂ ਕੇਕਯੀਸੁਤਃ ।। ੭.੧੦੧.
ਪੰਜ ਸਾਲ ਲੱਗਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਕੇਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰ੍ਮਮਿਵਾਪਰਮ੍ । ਰਾਘਵਂ ਭਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਿਵ ਵਾਸਵਃ ।। ੭.੧੦੧.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਚ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਯ ਰਾਘਵਃ ।। ੭.੧੦੧.
ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਵਧੀਆ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਜੋ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮਾਪੇਦੇ ਰਾਘਵੋ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ । ਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਦ੍ਭੁਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਤਦਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ।। ੭.੧੦੨.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬਾਤਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਇਮੌ ਕੁਮਾਰੌ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਤਵ ਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦੌ । ਅਙ੍ਗਦਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮੌ ।। ੭.੧੦੨.
ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲਈ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਮੌ ਰਾਜ੍ਯੇ ऽਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਸ਼ਃ ਸਾਧੁ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਰਮਣੀਯੋ ਹ੍ਯਸਮ੍ਬਾਧੋ ਰਮੇਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਧਨ੍ਵਿਨੌ ।। ੭.੧੦੨.
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਚੰਗੀ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧਨੁਧਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਣ।
ਨ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਤ੍ਰ ਪੀਡਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਾਮਹੇ ਯਥਾ ।। ੭.੧੦੨.
ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭ, ਤਾਕਿ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੀਏ।
ਤਥੋਕ੍ਤਵਤਿ ਰਾਮੇ ਤੁ ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਅਯਂ ਕਾਰੁਪਥੋ ਦੇਸ਼ੋ ਰਮਣੀਯੋ ਨਿਰਾਮਯਃ ।। ੭.੧੦੨.
ਰਾਮ ਦੇ ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਕਰੂਪਥਾ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਨਿਰੋਗ ਹੈ।'
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਮਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੋਃ ਸੁਰੁਚਿਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ ।। ੭.੧੦੨.
ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਅੰਗਦ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ ਲਈ ਚਮਕਦਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਰਗਾ, ਨਿਰੋਗ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਰਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਰਾਘਵਃ । ਤਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਸ਼ੇ ਦੇਸ਼ਮਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍ ।। ੭.੧੦੨.
ਭਰਤ ਦੀ ਬਾਤ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ, ਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ ਅੰਗਦ ਲਈ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਙ੍ਗਦੀਯਾ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾਪ੍ਯਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ । ਰਮਣੀਯਾ ਸੁਗੁਪ੍ਤਾ ਚ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੭.੧੦੨.
ਅੰਗਦ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸਾਈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੋਸ਼੍ਚ ਮਲ੍ਲਸ੍ਯ ਮਲ੍ਲਭੂਮ੍ਯਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰੀ ਯਥਾ ।। ੭.੧੦੨.
ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ, ਮੱਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਮੱਲਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ 'ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਯਯੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾ ਅਭਿषੇਕਂ ਚ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ।। ੭.੧੦੨.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਜੈਯ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਕੁਮਾਰੌ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਅਙ੍ਗਦਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਭੂਮਿਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੁਮੁਦਙ੍ਮੁਖਮ੍ ।। ੭.੧੦੨.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭੂਮੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
ਅਙ੍ਗਦਂ ਚਾਪਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ऽਨੁਜਗਾਮ ਹ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੋਸ੍ਤੁ ਭਰਤਃ ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਗ੍ਰਾਹੋ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੭.੧੦੨.
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਗਦ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਭਰਤ ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਙ੍ਗਦੀਯਾਯਾਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਮਥੋषਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਦੁਰਾਧਰ੍षੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪੁਨਰਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੨.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਗਦ ਦੀ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਵਸ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਿਆ।
ਭਰਤੋ ऽਪਿ ਤਥੈਵੋष੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਮਤੋ ऽਧਿਕਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪੁਨਰਾਗਮ੍ਯ ਰਾਮਪਾਦਾਵੁਪਾਸ੍ਤ ਸਃ ।। ੭.੧੦੨.
ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਉਭੌ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਭਰਤੌ ਰਾਮਪਾਦਾਵਨੁਵ੍ਰਤੌ । ਕਾਲਂ ਗਤਮਪਿ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਨ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ऽਤਿਧਾਰ੍ਮਿਕੌ ।। ੭.੧੦੨.
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਭਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ।
ਏਵਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਤੇषਾਂ ਯਯੁਸ੍ਤਦਾ । ਧਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਾਨਾਂ ਪੌਰਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਦਾ ।। ੭.੧੦੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਵਿਹृਤ੍ਯ ਕਾਲਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਾ ਧਰ੍ਮਪੁਰੇ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤ੍ਰਯਃ ਸਮਿਦ੍ਧਾ ਇਵ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸੋ ਮਹਾਧ੍ਵਰੇ ਸਾਧੁ ਹੁਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ऽਗ੍ਨਯਃ ।। ੭.੧੦੨.
ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਖੁਸ਼-ਮਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਠੀਕ ਥਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਤਿੰਨ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਂਝੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਦੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਵ੍ਦ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋ-ਦੂਜਾ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਰਾਮੇ ਧਰ੍ਮਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਕਾਲਸ੍ਤਾਪਸਰੂਪੇਣ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੧੦੩.
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਸਮਾਂ ਆਪ ਹੀ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰਾਜ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਧृਤਿਮਨ੍ਤਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨਮ੍ । ਮਾਂ ਨਿਵੇਦਯ ਰਾਮਾਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍ ।। ੭.੧੦੩.
ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਢਿੱਠ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਦੂਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਤਿਬਲਸ੍ਯਾਹਂ ਮਹਰ੍षੇਰਮਿਤੌਜਸਃ । ਰਾਮਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰਾਯਾਤਃ ਕਾਰ੍ਯੇਣ ਹਿ ਮਹਾਬਲ ।। ੭.੧੦੩.
ਮੈਂ ਮਹਾ-ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਅਤਿਬਲ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਾਕਤਵਾਨ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ऽਨ੍ਵਿਤਃ । ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ ਰਾਮਾਯ ਤਾਪਸਂ ਤਂ ਸਮਾਗਤਮ੍ ।। ੭.੧੦੩.
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਉਮਿਤ੍ਰ urgency ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।