ਜਾਨਾਮਿ ਚੇਮੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਮੇ ਯਮਜਾਤੌ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਜਗਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮੈਥਿਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇ ।। ੭.੯੭.
ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੈਥਲੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਸੀਤਾਯਾਃ ਸ਼ਪਥੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੭.੯੭.
ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਸਮ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਪਿਤਾਮਹਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸਮਾਗਤਾਃ ।। ੭.੯੭.
ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਿਨੌ ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸਮਾਗਤਾਃ ।। ੭.੯੭.
ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਤੇ ਮਰੁਤ ਗਣ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ — ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ । ਨਾਗਾਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ । ਸੀਤਾਸ਼ਪਥਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸਮਾਗਤਾਃ ।। ੭.੯੭.
ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਗ, ਸੁਪਰਨ ਤੇ ਸਿੱਧ — ਇਹ ਸਭ ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਸਮ ਦੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨृषੀਂਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋ ਮੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ऋषਿਵਾਕ੍ਯੈਰਕਲ੍ਮषੈਃ ।। ੭.੯੭.
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਠ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਜਗਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇ ।। ੭.੯੭.
ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਵੈਦੇਹੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਤਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ੁਭਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧੋ ਮਨੋਰਮਃ । ਤਜ੍ਜਨੌਘਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਹ੍ਲਾਦਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਤਃ ।। ੭.੯੭.
ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਭਰੀ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਨਿਰੈਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਮਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਯਥਾ ।। ੭.੯੭.
ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਹਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਏ, ਉਸ ਅਚਰਜ ਅਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਤੱਕਦੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾ ਕਾषਾਯਵਾਸਿਨੀ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਧੋਦृष੍ਟਿਰਵਾਙ੍ਮੁਖੀ ।। ੭.੯੭.
ਸਾਰੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਸ਼ਾਏ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਯਥਾ ऽਹਂ ਰਾਘਵਾਦਨ੍ਯਂ ਮਨਸਾਪਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇ । ਤਥਾ ਮੇ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਵਿਵਰਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੭.੯੭.
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇਵੇ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਯਥਾ ਰਾਮਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇ । ਤਥਾ ਮੇ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਵਿਵਰਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੭.੯੭.
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇਵੇ।
ਯਥੈਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਮੇ ਵੇਦ੍ਮਿ ਰਾਮਾਤ੍ਪਰਂ ਨ ਚ । ਤਥਾ ਮੇ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਵਿਵਰਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੭.੯੭.
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇਵੇ।
ਤਥਾ ਸ਼ਪਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਭੂਤਲਾਦੁਤ੍ਥਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਿਂਹਾਸਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੯੭.
ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕਸਮ ਖਾਦੀ, ਤਾਂ ਇਕ ਅਚਰਜਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਈ—ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਧ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਸ਼ਿਰੋਭਿਸ੍ਤੁ ਨਾਗੈਰਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮੈਃ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਪੁषਾ ਦਿਵ੍ਯਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤੈਃ ।। ੭.੯੭.
ਉਹ ਸਿੰਘਾਸਨ ਅਣਗਿਣਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਧਰਣੀ ਦੇਵੀ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ । ਸ੍ਵਾਗਤੇਨਾਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯੈਨਾਮਾਸਨੇ ਚੋਪਵੇਸ਼ਯਤ੍ ।। ੭.੯੭.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਮਾਸਨਗਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਰਸਾਤਲਮ੍ । ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸੀਤਾਮਵਾਕਿਰਤ੍ ।। ੭.੯੭.
ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਟੁੱਟ ਅਲੌਕਿਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਸਾਧੁਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਨ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਹਸੋਤ੍ਥਿਤਃ । ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਵੈ ਸੀਤੇ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੀਲਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ।। ੭.੯੭.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ—'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ!'
ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਾ ਵਾਚੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਤਾਃ ਸੁਰਾਃ । ਵ੍ਯਾਜਹ੍ਰੁਰ੍ਹृष੍ਟਮਨਸੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੯੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਯਜ੍ਞਵਾਟਗਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ । ਰਾਜਾਨਸ਼੍ਚ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਨੋਪਰੇਮਿਰੇ ।। ੭.੯੭.
ਜੋ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਯਜਨਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਵੀ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਭੂਮੌ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਾਯਾਃ ਪਾਤਾਲੇ ਪਨ੍ਨਗਾਧਿਪਾਃ ।। ੭.੯੭.
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੜ-ਚੇਤਨ ਜੀਵ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਨੇਦੁਃ ਸਂਹृष੍ਟਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਮਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਕੇਚਿਤ੍ਸੀਤਾਮਚੇਤਨਾਃ ।। ੭.੯੭.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਕੁਝ ਸੀਤਾ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਹੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸੀਤਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇषਾਮਾਸੀਤ੍ਸਮਾਗਮਃ । ਤਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਮਂ ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍ ।। ੭.੯੭.
ਸੀਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਸ ਪਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਰਸਾਤਲਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਯਾਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਾਃ । ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵੀਤਿ ਮੁਨਯੋ ਰਾਮਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੭.੯੮.
ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਸੀਤਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ' ਆਖਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ।
ਦਣ੍ਡਕਾष੍ਠਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਬਾष੍ਪਵ੍ਯਾਕੁਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਅਵਾਕ੍ਛਿਰਾ ਦੀਨਮਨਾ ਰਾਮੋ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ।। ੭.੯੮.
ਰਾਮ, ਹੱਥੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਸ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਬਹੁਸ਼ੋ ਬਾष੍ਪਮੁਤ੍ਸृਜਨ੍ । ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੯੮.
ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਰਹੇ। ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਅਭੂਤਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮੇ ਮਨਃ ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਵੇਚ੍ਛਤਿ । ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੇ ਯਥਾ ਨष੍ਟਾ ਸੀਤਾ ਸ਼੍ਰੀਰਿਵ ਰੂਪਿਣੀ ।। ੭.੯੮.
ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕੜੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਖੋ ਜਾਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੈ।
ਸਾ ऽਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪੁਰਾ ਸੀਤਾ ਲਙ੍ਕਾਪਾਰੇ ਮਹੋਦਧੇਃ । ਤਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਯਾਨੀਤਾ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਧਾਤਲਾਤ੍ ।। ੭.੯੮.
ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਲੰਕਾ ਦੇ ਪਾਰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਗੁਆਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਿ ਭਵਤਿ ਸੀਤਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯਤਾਂ ਮਮ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਾ ਰੋषਂ ਯਥਾ ਮਾਮਵਗਚ੍ਛਸਿ ।। ੭.੯੮.
ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ।