ਤਥਾ ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੁਵਤੋਃ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ।। ੭.੯੪.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਾਮ ਆਪ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਾਗਮਂ ਰਾਮਃ ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮੁਤ੍ਸੁਕਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤੌ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਾਵੁਭੌ ਮੁਨਿਦਾਰਕੌ ।। ੭.੯੪.
ਉਸ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਿਮ੍ਪ੍ਰਮਾਣਮਿਦਂ ਕਾਵ੍ਯਂ ਕਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਰ੍ਤਾ ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਤਃ ਕ੍ਵ ਚਾਸੌ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੯੪.
ਇਹ ਕਾਵਿ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕੀ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵੋ? ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਾਵਿ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮੂਚਤੁਰ੍ਮੁਨਿਦਾਰਕੌ ।। ੭.੯੪.
ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਕਰ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਜ੍ਞਸਂਵਿਧਮ੍ । ਯੇਨੇਦਂ ਚਰਿਤਂ ਤੁਭ੍ਯਮਸ਼ੇषਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੭.੯੪.
ਵੈਦਿਕ ਵਲਮੀਕਿ ਜੀ ਇਸ ਕਾਵਿ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਹਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਉਪਾਖ੍ਯਾਨਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ ।। ੭.੯੪.
ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਾਵਿ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸੌ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਹੈ।
ਆਦਿਪ੍ਰਭृਤਿ ਵੈ ਰਾਜਨ੍ਪਞ੍ਚਸਰ੍ਗਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਕਾਣ੍ਡਾਨਿ षਟ੍ ਕृਤਾਨੀਹ ਸੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਕृਤਾਨਿ ਗੁਰੁਣਾਸ੍ਮਾਕਮृषਿਣਾ ਚਰਿਤਂ ਤਵ ।। ੭.੯੪.
ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਸੌ ਭਾਗ ਤੇ ਛੇ ਕਾਂਡਾਂ, ਉੱਤਰਾ ਸਮੇਤ, ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ऽ ऽਜੀਵਿਤਂ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੭.੯੪.
ਜਿਵੇਂ ਤਕ ਜਿੰਦਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਯਦਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕृਤਾ ਰਾਜਞ੍ਛ੍ਰਵਣਾਯ ਮਹਾਰਥ । ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇ ਕ੍ਸ਼ਣੀਭੂਤਸ੍ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਸਹਾਨੁਜਃ ।। ੭.੯੪.
ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਕੰਮ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਮੁਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸੁਣ ਲਵੋ।
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਸ੍ਤੌ ਚਾਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਰਾਘਵਮ੍ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟੌ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੯੪.
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਤੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਰਾਮੋ ऽਪਿ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਗੀਤਿਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਸ਼ਾਲਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੯੪.
ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਮ ਵਾਲੀ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਤ੍ਤਾਲਲਯੋਪਪਨ੍ਨਂ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸ ਸ੍ਵਰਸ਼ਬ੍ਦਯੁਕ੍ਤਮ੍ । ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਵ੍ਯਞ੍ਜਨਯੋਗਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਸ਼ੀਲਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗੀਯਮਾਨਮ੍ ।। ੭.੯੪.
ਉਹ ਗੀਤ, ਜੋ ਲਯ ਤੇ ਸੁਰ ਨਾਲ, ਨਵੇਂ ਰਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਤੰਤੀਆਂ ਤੇ ਲਯ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦਿਕ ਵਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਆਦਿ ਮਹਾਕਾਵਿ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਵੀ ਸਿਰਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮੋ ਬਹੂਨ੍ਯਹਾਨ੍ਯੇਵਂ ਤਦ੍ਗੀਤਂ ਪਰਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ ਸਹ ਵਾਨਰੈਃ ।। ੭.੯੫.
ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਣਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗੀਤੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸੀਤਾਪੁਤ੍ਰੌ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਿषਦੋ ਮਧ੍ਯੇ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦੂਤਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾਨਾਹੂਯਾਤ੍ਮਮਨੀषਯਾ ।। ੭.੯੫.
ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਮਦ੍ਵਚੋ ਬ੍ਰੂਤ ਗਚ੍ਛਧ੍ਵਮਿਤੋ ਭਗਵਤੋ ऽਨ੍ਤਿਕਮ੍ ।। ੭.੯੫.
ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣੋ ਤੇ ਜਾਓ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਪੈਗਾਮ ਪਹੁੰਚਾਓ।
ਪਰਿषਦੋ ਮਧ੍ਯੇ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਯਦਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾ ਯਦਿ ਵਾ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਾ । ਕਰੋਤ੍ਵਿਹਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਨੁਮਾਨ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।। ੭.੯੫.
ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੇ ਇਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ।
ਛਨ੍ਦਂ ਮੁਨੇਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਨੋਗਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਦਾਤੁਕਾਮਾਯਾਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ਂਸਤ ਮੇ ਲਘੁ ।। ੭.੯੫.
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਵਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਤੁ ਸ਼ਪਥਂ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ । ਕਰੋਤੁ ਪਰਿषਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਮਮੈਵ ਚ ।। ੭.੯੫.
ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਲੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਸੌਗੰਧ ਚੁੱਕੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰ਼ਾਗਵਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਃ ਪਰਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਦੂਤਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਬਾਟਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੯੫.
ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤ ਜਲਦੀ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਮਿਤਪ੍ਰਭਮ੍ । ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਮृਦੂਨਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ ।। ੭.੯੫.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਮਨੋਗਤਮ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੯੫.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਯਥਾ ਵਦਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤਥਾ ਕਰਿष੍ਯਤੇ ਸੀਤਾ ਦੈਵਤਂ ਹਿ ਪਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ।। ੭.੯੫.
ਜਿਵੇਂ ਰਾਘਵ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਸੀਤਾ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ ਹੀ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜਦੂਤਾ ਮਹੌਜਸਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤ੍ਯ ਰਾਘਵਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮੁਨਿਵਾਕ੍ਯਂ ਬਭਾषਿਰੇ ।। ੭.੯੫.
ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੂਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੌਰਨ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ऋषੀਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮੇਤਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚੈਵਾਭ੍ਯਭਾषਤ ।। ੭.੯੫.
ਫਿਰ ਕਕੁਤਸਥ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਭਗਵਨ੍ਤਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯਾ ਵੈ ਸਾਨੁਗਾਸ਼੍ਚ ਨਰਾਧਿਪਾਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਸੀਤਾਸ਼ਪਥਂ ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਨ੍ਯੋ ऽਪਿ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। ੭.੯੫.
ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੌਗੰਧ ਵੇਖਣ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮृषਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਸਾਧੁਵਾਦੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ ।। ੭.੯੫.
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਾਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਘਵਮ੍ । ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਭੁਵਿ ਨਾਨ੍ਯਤਃ ।। ੭.੯੫.
ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਰਾਘਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।'
ਏਵਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵੋਭੂਤ ਇਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਸੂਦਨਃ ।। ੭.੯੫.
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਇਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯ ਰਾਜਸਿਂਹਃ ਸ਼੍ਵੋਭੂਤੇ ਸ਼ਪਥਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਵੈ । ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਮੁਨੀਨ੍ਨृਪਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਹਤੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵਃ ।। ੭.੯੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ, ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੌਗੰਧ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।