ਤਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਕ੍ਰਤੁਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਗੌਡਾਨਿ ਖਾਣ੍ਡਵਾਨਿ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੭.੯੨.
ਉਸ ਯਜਨ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਨ ਨਿਸ੍ਸृਤਂ ਭਤਤ੍ਯੋष੍ਠਾਦ੍ਵਚਨਂ ਯਾਵਦਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ । ਤਾਵਦ੍ਵਾਨਰਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਦਤ੍ਤਮੇਵਾਭ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ।। ੭.੯੨.
ਜਦ ਤੱਕ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਰਹੇ, ਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਲਿਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੀਨੋ ਵਾ ऽਪ੍ਯਥ ਕृਰ੍ਸ਼ਤਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਜ੍ਞਵਰੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਵृਤੇ ।। ੭.੯੨.
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਗੰਦਾ, ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ । ਨਾਸ੍ਮਰਂਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਯਜ੍ਞਂ ਨਾਪ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਸ ਕਦਾਚਨ ।। ੭.੯੨.
ਉਥੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਯਜਨ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਃ ਕृਤ੍ਯਵਾਨ੍ਸੁਵਰ੍ਣੇਨ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਲਭਤੇ ਸ੍ਮ ਸਃ । ਵਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਵਿਤ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਾਰ੍ਥੀ ਰਤ੍ਨਮੇਵ ਚ ।। ੭.੯੨.
ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਰਤਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਤਨ ਹੀ ਮਿਲਿਆ।
ਰਜਤਾਨਾਂ ਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਮਸ਼੍ਮਨਾਮਥ ਵਾਸਸਾਮ੍ । ਅਨਿਸ਼ਂ ਦੀਯਮਾਨਾਨਾਂ ਰਾਸ਼ਿਃ ਸਮੁਪਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੭.੯੨.
ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਯ ਯਮਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਵਾ । ਈਦृਸ਼ੋ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵੋ ਨ ਏਵਮੂਚੁਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ ।। ੭.੯੨.
ਇੰਨਾ ਧਨ ਤਾਂ ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਐਸਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਨਰਾਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਵਾਸੋਧਨਾਨ੍ਨਮਰ੍ਥਿਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਣਹਸ੍ਤਾ ਦਦੁਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੭.੯੨.
ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਨਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਖੜੇ ਸਨ; ਉਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ, ਧਨ ਤੇ ਰੋਟੀ ਵੰਡ ਰਹੇ ਸਨ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਰਾਜਸਿਂਹਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਮਥੋ ਸਾਗ੍ਰਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਚ ਹੀਯਤੇ ।। ੭.੯੨.
ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਰਾਮ ਦਾ ਐਸਾ ਯਜਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸਨ; ਇਹ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੇ ਵੱਧ ਚੱਲਿਆ ਤੇ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨਵੇਂਵੇਂ ਸੱਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਤਥਾਭੂਤੇ ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤੇ । ਸਸ਼ਿष੍ਯ ਆਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੯੩.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਯਗ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੁਨੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਯਜ੍ਞਮਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਏਕਾਨ੍ਤੇ ऋषਿਵਾਟਾਨਾਂ ਚਕਾਰ ਉਟਜਾਞ੍ਛੁਭਾਨ੍ ।। ੭.੯੩.
ਉਹਨੇ ਜਦੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅਜੀਬ ਯਗ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਸ਼ਕਟਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੂਨ੍ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਫਲਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਨ੍ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਵਾਟੇ ਰੁਚਿਰੇ ਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ਨਵਿਦੂਰਤਃ ।। ੭.੯੩.
ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕੋਲ, ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਫਲ ਤੇ ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਸੀਤ੍ਸੁਪੂਜਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਃ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੭.੯੩.
ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ ਸ਼ਿष੍ਯਾਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟੌ ਯੁਵਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤੌ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਾਵ੍ਯਂ ਗਾਯੇਥਾਂ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ ।। ੭.੯੩.
ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਨਿਡਰ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਰਾਮਾਯਣ ਕਾਵਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਓ।"
ऋषਿਵਾਟੇषੁ ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵਸਥੇषੁ ਚ । ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਗृਹੇषੁ ਚ ।। ੭.੯੩.
ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲੀਆਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਵਨਦ੍ਵਾਰਿ ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੇ । ऋਤ੍ਵਿਜਾਮਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਗੇਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੯੩.
ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਗ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਥੇ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਇਮਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਜਾਤਾਨਿ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੇषੁ ਚਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਗਾਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੯੩.
ਇਹ ਫਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਗੀਤ ਗਾਓ।
ਨ ਯਾਸ੍ਯਥਃ ਸ਼੍ਰਮਂ ਵਤ੍ਸੌ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਿ ਵੈ । ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਸੁਮृष੍ਟਾਨਿ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਰਾਸ੍ਯਥਃ ।। ੭.੯੩.
ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਫਲ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਏ ਹੋਏ ਮੂਲ ਖਾ ਲਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮਨ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਜਾਵੋਗੇ।
ਯਦਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਪਯੇਦ੍ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਯ ਮਹੀਪਤਿਃ । ऋषੀਣਾਮੁਪਵਿष੍ਟਾਨਾਂ ਤਤੋ ਗੇਯਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾਮ੍ ।। ੭.੯੩.
ਜੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਦਿਵਸੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਰ੍ਗਾ ਗੇਯਾ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ । ਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਮਯਾ ਪੁਰਾ ।। ੭.੯੩.
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੀਹ ਸਰਗ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਲੋਭਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋ ऽਪਿ ਧਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਕਿਂ ਧਨੇਨਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਨਾਂ ਫਲਮੂਲੋਪਜੀਵਿਨਾ ।। ੭.੯੩.
ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲਾਲਚ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਯਦਿ ਪृਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਯੁਵਾਂ ਕਸ੍ਯੇਤਿ ਦਾਰਕੌ । ਆਵਾਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਸ਼ਿष੍ਯੌ ਸ੍ਵੋ ਬ੍ਰੂਤਮੇਵਂ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।। ੭.੯੩.
ਜੇ ਕਕੁਤਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜਾ ਪੁੱਛੇ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਬੱਚਿਓ?" ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣਾ, "ਅਸੀਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਾਂ।"
ਇਮਾਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਃ ਸੁਮਧੁਰਾਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਾ ऽਪੂਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਧੁਰਂ ਗਾਯਤਾਂ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰੌ ।। ੭.੯੩.
ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤੰਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਗਾਓ।
ਆਦਿਪ੍ਰਭृਤਿ ਗੇਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਚਾਵਜ੍ਞਾਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ । ਪਿਤਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿਤਿ ਧਰ੍ਮਤਃ ।। ੭.੯੩.
ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾ ਕਰਨੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਯੁਵਾਂ ਹृष੍ਟਮਨਸੌ ਸ਼੍ਵਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤੌ । ਗਾਯੇਥਾਂ ਮਧੁਰਂ ਗੇਯਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।। ੭.੯੩.
ਇਸ ਲਈ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਗਾਓ।
ਇਤਿ ਸਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਤਦਾ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਃ ਪਰਮੋਦਾਰਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੯੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਗਏ।
ਸਨ੍ਦਿष੍ਟੌ ਮੁਨਿਨਾ ਤੇਨ ਤਾਵੁਭੌ ਮੈਥਿਲੀਸੁਤੌ । ਤਥੈਵ ਕਰਵਾਵੇਤਿ ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮਤੁਰਰਿਨ੍ਦਮੌ ।। ੭.੯੩.
ਮੁਨੀ ਵਲੋਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੈਥਲੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ," ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ।
ਤਾਮਦ੍ਭੁਤਾਂ ਤੌ ਹृਦਯੇ ਕੁਮਾਰੌ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਵਾਣੀਮृषਿਭਾषਿਤਾਂ ਤਦਾ । ਸਮੁਤ੍ਸੁਕੌ ਤੌ ਸਮਮੂषਤੁਰ੍ਨਿਸ਼ਾਂ ਯਥਾ ऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਭਾਰ੍ਗਵਨੀਤਿਸਂਹਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੯੩.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁਮਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਆਖੀਆਂ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਬਿਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ।