ਤਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਚਂ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੀਕृਤਾਃ । ਉਪਾਸਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸ਼ੈਲਂ ਵਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਬਹੁਲਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੮੮.
ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵाणी ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ੀ ਬਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈਆਂ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਵੈਦ ਵਲਮੀਕਿ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੂਤਾਮੁਭੌ ਰਾਮਂ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੋਬਾ ਹੈ।'
ਅਥ ਰਾਮਃ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਭੂਯ ਏਵ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੭.੮੯.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ, ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰੀਰ੍ऋषਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਉਵਾਚ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿੰਨਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਖਰ ਗਈਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੋਮਸ੍ਯਾਹਂ ਸੁਦਯਿਤਃ ਸੁਤਃ ਸੁਰੁਚਿਰਾਨਨੇ । ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੭.੮੯.
'ਸੋਮ ਦਾ ਮੈਂ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ; ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਸੋਹਣੀ ਕਦ ਵਾਲੀ।'
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਜਨਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਇਲਾ ਸੁਰੁਚਿਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਗ੍ਰਹਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੋਣੇ ਅਤੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਇਲਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹਂ ਕਾਮਚਰੀ ਸੌਮ੍ਯ ਤਵਾਸ੍ਮਿ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਸੋਮਸੁਤ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ।। ੭.੮੯.
'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗੀ।'
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਤਃ । ਸ ਵੈ ਕਾਮੀ ਸਹ ਤਯਾ ਰੇਮੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਃ ਸੁਤਃ ।। ੭.੮੯.
ਉਸ ਦੀ ਅਜੋਬੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਚੰਦਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਬੁਧਸ੍ਯ ਮਾਧਵੋ ਮਾਸਸ੍ਤਾਮਿਲਾਂ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾਮ੍ । ਗਤੋ ਰਮਯਤੋ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ਣਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨਃ ।। ੭.੮੯.
ਬੁਧ ਲਈ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਬੀਤਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਪਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਾ।
ਅਥ ਮਾਸੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਸਦृਸ਼ਾਨਨਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛਯਨੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੋਮਜਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪਨ੍ਤਂ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੇ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਂ ਤਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ।। ੭.੮੯.
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਪਰ੍ਵਤਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਹਾਨੁਗਃ । ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਨੁ ਤੇ ਮਾਮਕਾ ਗਤਾਃ ।। ੭.੮੯.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਔਖੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ?
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਨष੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਪਰਯਾ ਗਿਰਾ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ।
ਅਸ਼੍ਮਵਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾ ਭृਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਾਃ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਸੁਪ੍ਤੋ ਵਾਤਵਰ੍षਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ।। ੭.੮੯.
ਤੇਰੇ ਨੌਕਰ ਵੱਡੀ ਓਲੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਵੀ ਹਵਾ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ । ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੋ ਵੀਰ ਨਿਵਸੇਹ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਹੁਣ ਚੈਨ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਭਉ ਤੇ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਰਹਿ। ਹੇ ਵੀਰ! ਇੱਥੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ।
ਸ ਰਾਜਾ ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੀਨੋ ਭृਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਉਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸ੍ਵਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਾਹਂ ਭृਤ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਾਕृਤਃ । ਵਰ੍ਤਯੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੭.੮੯.
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ।
ਸੁਤੋ ਧਰ੍ਮਪਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਮੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।। ੭.੮੯.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭृਤ੍ਯਦਾਰਾਨ੍ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਤੁਂ ਮਹਾਤੇਜਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ ।। ੭.੮੯.
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਰੜਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।
ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਬੁਧਃ ਪਰਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਮਥੋਵਾਚ ਵਾਸਸ੍ਤ ਇਹ ਰੋਚਤਾਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਬੁਧ ਨੇ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣਾ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ।'
ਨ ਸਨ੍ਤਾਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਦਮੇਯ ਮਹਾਬਲ । ਸਂਵਤ੍ਸਰੋषਿਤਸ੍ਯੇਹ ਕਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਹਿਤਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਹੇ ਕਾਰਦਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਇਕ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬੁਧਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਵਾਸਾਯ ਵਿਦਧੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ ।। ੭.੮੯.
ਬੁਧ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਮਾਸਂ ਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤਦਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਮਯਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਸ਼ੁਦਾ । ਮਾਸਂ ਪੁਰੁषਭਾਵੇਨ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚਕਾਰ ਸਃ ।। ੭.੮੯.
ਫਿਰ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਔਰਤ ਬਣ ਕੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਮਰਦ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵਰਤਾਅ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਸਾ ਨਵਮੇ ਮਾਸਿ ਇਲਾ ਸੋਮਸੁਤਾਤ੍ਸੁਤਮ੍ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪੁਰੂਰਵਸਮੂਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਲਾ ਨੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪਿਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍ । ਬੁਧਸ੍ਯ ਸਮਵਰ੍ਣਭਮਿਲਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਧ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਉ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਬੁਧਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषੀਭੂਤਂ ਸ ਵੈ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਕਥਾਭੀ ਰਮਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਭਿਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੭.੮੯.
ਅਤੇ ਬੁਧ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਮਰਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵੱਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਉਨਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਤਥੋਕ੍ਤਵਤਿ ਰਾਮੇ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭੂਯੋ ਭਰਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੯੦.
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਅਜੀਬ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਭਰਤ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਇਲਾ ਸਾ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਮਥੋषਿਤਾ । ਅਕਰੋਤ੍ਕਿਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੭.੯੦.
ਹੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਲਾ ਜੋ ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।