ਨ ਦੇਵੀषੁ ਨ ਨਾਗੀषੁ ਨਾਸੁਰੀष੍ਵਪ੍ਸਰਃਸੁ ਚ । ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾ ਮਯਾ ਕਾਚਿਦ੍ਰੂਪੇਣਾਨੇਨ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੭.੮੮.
ਦੇਵੀਆਂ, ਨਾਗਣੀਆਂ, ਅਸੁਰਣੀਆਂ ਜਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਸਦृਸ਼ੀਯਂ ਮਮ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ ਨਾਨ੍ਯਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਜਲਾਤ੍ਕੂਲਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੮੮.
'ਜੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗੀ,' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਬੁਧ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਸਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਮਦੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਪਯਤ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਾਸ਼੍ਚੈਨਂ ਚ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ।। ੭.੮੮.
ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਬੁਧ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਤਾਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਸ੍ਯੈषਾ ਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ।। ੭.੮੮.
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੱਸੋ।'
ਸ਼ੁਭਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਊਚੁਰ੍ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ ।। ੭.੮੮.
ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਮਾਕਮੇषਾ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਦਾ । ਅਪਤਿਃ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਸ਼੍ਚਰਤ੍ਯਸੌ ।। ੭.੮੮.
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾ ਪਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਵ੍ਯਕ੍ਤਪਦਂ ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ । ਵਿਦ੍ਯਾਮਾਵਰ੍ਤਨੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮਾਵਰ੍ਤਯਤ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੭.੮੮.
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਨ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸੋ ऽਰ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਕਲਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਬਭਾषੇ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੮੮.
ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੀਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਰੋਧਸਿ ਵਤ੍ਸ੍ਯਥ । ਆਵਾਸਸ੍ਤੁ ਗਿਰਾਵਸ੍ਮਿਞ੍ਛੀਘ੍ਰਮੇਵ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੮੮.
'ਇਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਰਹੋਗੇ; ਇਸ ਟੇਕ ਉੱਤੇ ਜਲਦੀ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।'
ਮੂਲਪਤ੍ਰਫਲੈਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਥ ਨਿਤ੍ਯਦਾ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਨ੍ਨਾਮ ਭਰ੍ਤऽਨ੍ਸਮੁਪਲਪ੍ਸ੍ਯਥ ।। ੭.੮੮.
'ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੋਗੇ; ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।'
ਤਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਚਂ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੀਕृਤਾਃ । ਉਪਾਸਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸ਼ੈਲਂ ਵਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਬਹੁਲਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੮੮.
ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵाणी ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ੀ ਬਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈਆਂ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਵੈਦ ਵਲਮੀਕਿ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੂਤਾਮੁਭੌ ਰਾਮਂ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੋਬਾ ਹੈ।'
ਅਥ ਰਾਮਃ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਭੂਯ ਏਵ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੭.੮੯.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ, ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰੀਰ੍ऋषਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਉਵਾਚ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿੰਨਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਖਰ ਗਈਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੋਮਸ੍ਯਾਹਂ ਸੁਦਯਿਤਃ ਸੁਤਃ ਸੁਰੁਚਿਰਾਨਨੇ । ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੭.੮੯.
'ਸੋਮ ਦਾ ਮੈਂ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ; ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਸੋਹਣੀ ਕਦ ਵਾਲੀ।'
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਜਨਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਇਲਾ ਸੁਰੁਚਿਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਗ੍ਰਹਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੋਣੇ ਅਤੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਇਲਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹਂ ਕਾਮਚਰੀ ਸੌਮ੍ਯ ਤਵਾਸ੍ਮਿ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਸੋਮਸੁਤ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ।। ੭.੮੯.
'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗੀ।'
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਤਃ । ਸ ਵੈ ਕਾਮੀ ਸਹ ਤਯਾ ਰੇਮੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਃ ਸੁਤਃ ।। ੭.੮੯.
ਉਸ ਦੀ ਅਜੋਬੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਚੰਦਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਬੁਧਸ੍ਯ ਮਾਧਵੋ ਮਾਸਸ੍ਤਾਮਿਲਾਂ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾਮ੍ । ਗਤੋ ਰਮਯਤੋ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ਣਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨਃ ।। ੭.੮੯.
ਬੁਧ ਲਈ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਬੀਤਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਪਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਾ।
ਅਥ ਮਾਸੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਸਦृਸ਼ਾਨਨਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛਯਨੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੋਮਜਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪਨ੍ਤਂ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੇ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਂ ਤਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ।। ੭.੮੯.
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਪਰ੍ਵਤਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਹਾਨੁਗਃ । ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਨੁ ਤੇ ਮਾਮਕਾ ਗਤਾਃ ।। ੭.੮੯.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਔਖੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ?
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਨष੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਪਰਯਾ ਗਿਰਾ ।। ੭.੮੯.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ।
ਅਸ਼੍ਮਵਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾ ਭृਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਾਃ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਸੁਪ੍ਤੋ ਵਾਤਵਰ੍षਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ।। ੭.੮੯.
ਤੇਰੇ ਨੌਕਰ ਵੱਡੀ ਓਲੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਵੀ ਹਵਾ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ । ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੋ ਵੀਰ ਨਿਵਸੇਹ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਹੁਣ ਚੈਨ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਭਉ ਤੇ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਰਹਿ। ਹੇ ਵੀਰ! ਇੱਥੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ।
ਸ ਰਾਜਾ ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੀਨੋ ਭृਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੭.੮੯.
ਉਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸ੍ਵਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਾਹਂ ਭृਤ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਾਕृਤਃ । ਵਰ੍ਤਯੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੭.੮੯.
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ।
ਸੁਤੋ ਧਰ੍ਮਪਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਮੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।। ੭.੮੯.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭृਤ੍ਯਦਾਰਾਨ੍ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਤੁਂ ਮਹਾਤੇਜਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ ।। ੭.੮੯.
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਰੜਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।