ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ਤੁ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਸੁਰਾਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਸਮੁਪਾਨਯਨ੍ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਘਟਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਯਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਗਣਾਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਸਮੁਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਯਮੋਹਿਤਃ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਡਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਵृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ । ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਮਸ਼੍ਵਮੇਧਮੁਪਾਕ੍ਰਮਨ੍ ।। ੭.੮੬.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਘੋੜਾ-ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ऽਸ਼੍ਵਮੇਧਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਵृਧੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾਃ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘੋੜਾ-ਯਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਚਮਕ ਵਿਚ ਵਧ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਭਿਗਮ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਥ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੋਗੇ?'
ਤੇ ਤਾਮੂਚੁਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਿਭਜਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨੈਵ ਦੁਰਾਸਦੇ ।। ੭.੮੬.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਲੈ, ਹੇ ਦੁਆਸਾਦੇ।'
ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਸ੍ਥਾਨਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਰਯਾਮਾਸ ਦੁਰ੍ਵਸਾ ।। ੭.੮੬.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ, ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਦੁर्वਾਸਾ।
ਏਕੇਨਾਂਸ਼ੇਨ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪੂਰ੍ਣੋਦਾਸੁ ਨਦੀषੁ ਵੈ । ਚਤੁਰੋ ਵਾਰ੍षਿਕਾਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਦਰ੍ਪਘ੍ਨੀ ਕਾਮਵਾਰਿਣੀ ।। ੭.੮੬.
ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗੀ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਉਹ ਮੌਸਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਛਤ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮ੍ਯਾਮਹਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲਮੇਕੇਨਾਂਸ਼ੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਵਸਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਤ੍ਯੇਨੈਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ ।। ੭.੮੬.
ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਯੋ ऽਯਮਂਸ਼ਸ੍ਤृਤੀਯੋ ਮੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿषੁ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਦਰ੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਸੁ ਵਸ਼ਿष੍ਯੇ ਦਰ੍ਪਘਾਤਿਨੀ ।। ੭.੮੬.
ਮੇਰਾ ਇਹ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਵਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ, ਜਦ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵੱਸੇਗਾ।
ਹਨ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਮृषਾਪੂਰ੍ਵਮਦੂषਕਾਨ੍ । ਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਭਾਗੇਨ ਸਂਸ਼੍ਰਯਿष੍ਯੇ ਸੁਰਰ੍षਭਾਃ ।। ੭.੮੬.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤਾਂ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਦੁਰ੍ਵਸੇ । ਤਥਾ ਭਵਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਧਯਸ੍ਵ ਯਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ऽਨ੍ਵਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ । ਵਿਜ੍ਵਰਃ ਸ ਚ ਪੂਤਾਤ੍ਮਾ ਵਾਸਵਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੇ । ਯਜ੍ਞਂ ਚਾਦ੍ਭੁਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਤਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ऽਭ੍ਯਪੂਜਯਤ੍ ।। ੭.੮੬.
ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ; ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਯਜਨ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਯਜਸ੍ਵ ਸੁਮਹਾਭਾਗ ਹਯਮੇਧੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੭.੮੬.
ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੋ।
ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਂ ਨृਪਤਿਰਤੀਵ ਮਨੋਹਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਪਰਿਤੋषਮਵਾਪ ਹृष੍ਟਚੇਤਾ ਨਿਸ਼ਮਯ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਵਿਕ੍ਰਮੌਜਾਃ ।। ੭.੮੬.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ षਡਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠੀ-ਛੇਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ, ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੋਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਰਾਘਵੋ ਵਚਃ ।। ੭.੮੭.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਕ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਘਵ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੇਵ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਵृਤ੍ਰਘਾਤਮਸ਼ੇषੇਣ ਵਾਜਿਮੇਧਫਲਂ ਚ ਯਤ੍ ।। ੭.੮੭.
ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਲਕਸ਼ਮਣ; ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਹਿ ਪੁਰਾ ਸੌਮ੍ਯ ਕਰ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਾਹ੍ਲੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਲੋ ਨਾਮ ਮਹਾਸ਼ਯਾਃ ।। ੭.੮੭.
ਹੇ ਸੁਖੀ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਹਲੀਕ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਨਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ ਰਾਜਾ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਵਸ਼ੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੈਵ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰ੍ਯਪਾਲਯਤ੍ ।। ੭.੮੭.
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ।
ਸੁਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਮੋਦਾਰੈਰ੍ਦੈਤੇਯੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਧਨੈਃ । ਨਾਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ।। ੭.੮੭.
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਨਵਾਨ ਦੈਤਿਆਂ, ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨਾਗ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਸੌਮ੍ਯ ਭਯਾਰ੍ਤੈ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਅਬਿਭ੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸਰੋषਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੮੭.
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹੇ ਸੁਖੀ, ਡਰਿਆਂ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸ ਰਾਜਾ ਤਾਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਧਰ੍ਮੇ ਵੀਰ੍ਯੇ ਚ ਨਿष੍ਠਿਤਃ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਪਰਮੋਦਾਰੋ ਬਾਹ੍ਲੀਕੇਸ਼ੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੮੭.
ਉਹ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਦਾਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
ਸ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮृਗਯਾਂ ਰੁਚਿਰੇ ਵਨੇ । ਚੈਤ੍ਰੇ ਮਨੋਰਮੇ ਮਾਸਿ ਸਭृਤ੍ਯਬਲਵਾਹਨਃ ।। ੭.੮੭.
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ, ਚੈਤਰ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਫੌਜ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਜਘ੍ਨੇ ਚ ਨृਪੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਮृਗਾਞ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਹਤ੍ਵੈਵ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਭੂਚ੍ਚ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੮੭.
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ।
ਨਾਨਾਮृਗਾਣਾਮਯੁਤਂ ਵਧ੍ਯਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਯਤ੍ਰ ਜਾਤੋ ਮਾਹਾਸੇਨਸ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੮੭.
ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਬੇਅੰਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸੁਤਾਂ ਹਰਃ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਃ ਸਰ੍ਵੈਰਨੁਚਰੈਃ ਸਹ ।। ੭.੮੭.
ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਜੈਯ ਹਰਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਮੇਸ਼ੋ ਗੋਪਤਿਧ੍ਵਜਃ । ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षੁਃ ਸਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰ੍ਵਤਨਿਰ੍ਝਰੇ ।। ੭.੮੭.
ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਔਰਤ ਵਾਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਯੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਃ ਪੁਰੁषਵਾਦਿਨਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषਨਾਮਾਨਸ੍ਤੇ ऽਭਵਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੮੭.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਦਰਖ਼ਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਵੇਲੇ ਔਰਤਾਂ ਬਣ ਗਏ।