ਹਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵृਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਚ ਵਾਸਵਮ੍ । ਬਾਧਤੇ ਸੁਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ ।। ੭.੮੫.
ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਪੀੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਮਾਮੇਵ ਯਜਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪਾਵਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਜ੍ਰਿਣਮ੍ ।। ੭.੮੫.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸ਼ਕਰ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਹਯਮੇਧੇਨ ਮਾਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ । ਪੁਨਰੇष੍ਯਤਿ ਦੇਵਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਮਕੁਤੋਭਯਮ੍ ।। ੭.੮੫.
ਪਾਕ-ਸ਼ਾਸਨ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜਾ-ਯਜਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਏਵਂ ਸਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਾਂ ਵਾਣੀਂ ਦੇਵਾਨਾਮਮृਤੋਪਮਾਮ੍ । ਜਗਾਮ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ ।। ੭.੮੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣਾਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਭ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਵਿਚ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਦਿਕਾਵਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦਾ ਪਚਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਦਾ ਵृਤ੍ਰਵਧਂ ਸਰ੍ਵਮਖਿਲੇਨ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕਥਾਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ਹਤੇ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਰੇ ਦੇਵਭਯਙ੍ਕਰੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵृਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਲੇਭੇ ਨ ਵृਤ੍ਰਹਾ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭੈੜੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸੋ ऽਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨष੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਵਿਚੇਤਨਃ । ਕਾਲਂ ਤਤ੍ਰਾਵਸਤ੍ਕਞ੍ਚਿਦ੍ਵੇष੍ਟਮਾਨ ਇਵੋਰਗਃ ।। ੭.੮੬.
ਉਹ, ਹੋਸ਼ ਤੇ ਅਕਲ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਨष੍ਟੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਭਵਜ੍ਜਗਤ੍ । ਭੂਮਿਸ਼੍ਚ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਾਨਨਾ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ; ਧਰਤੀ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਸੂਖ ਗਏ, ਰਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ।
ਨਿਃਸ੍ਰੋਤਸਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਹ੍ਰਦਾਸ਼੍ਚ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਨਾਵृष੍ਟਿਕृਤੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੮੬.
ਸਾਰੇ ਝੀਲ ਤੇ ਦਰਿਆ ਆਪਣੀ ਧਾਰ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ਤੁ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਸੁਰਾਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਂ ਸਮੁਪਾਨਯਨ੍ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਘਟਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਯਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਗਣਾਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਸਮੁਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਯਮੋਹਿਤਃ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਡਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਵृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ । ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਮਸ਼੍ਵਮੇਧਮੁਪਾਕ੍ਰਮਨ੍ ।। ੭.੮੬.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਘੋੜਾ-ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ऽਸ਼੍ਵਮੇਧਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਵृਧੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾਃ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘੋੜਾ-ਯਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਚਮਕ ਵਿਚ ਵਧ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਭਿਗਮ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਥ ।। ੭.੮੬.
ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੋਗੇ?'
ਤੇ ਤਾਮੂਚੁਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਿਭਜਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨੈਵ ਦੁਰਾਸਦੇ ।। ੭.੮੬.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਲੈ, ਹੇ ਦੁਆਸਾਦੇ।'
ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਸ੍ਥਾਨਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਰਯਾਮਾਸ ਦੁਰ੍ਵਸਾ ।। ੭.੮੬.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ, ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਦੁर्वਾਸਾ।
ਏਕੇਨਾਂਸ਼ੇਨ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪੂਰ੍ਣੋਦਾਸੁ ਨਦੀषੁ ਵੈ । ਚਤੁਰੋ ਵਾਰ੍षਿਕਾਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਦਰ੍ਪਘ੍ਨੀ ਕਾਮਵਾਰਿਣੀ ।। ੭.੮੬.
ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗੀ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਉਹ ਮੌਸਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਛਤ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮ੍ਯਾਮਹਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲਮੇਕੇਨਾਂਸ਼ੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਵਸਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਤ੍ਯੇਨੈਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ ।। ੭.੮੬.
ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਯੋ ऽਯਮਂਸ਼ਸ੍ਤृਤੀਯੋ ਮੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿषੁ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਦਰ੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਸੁ ਵਸ਼ਿष੍ਯੇ ਦਰ੍ਪਘਾਤਿਨੀ ।। ੭.੮੬.
ਮੇਰਾ ਇਹ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਵਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ, ਜਦ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵੱਸੇਗਾ।
ਹਨ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਮृषਾਪੂਰ੍ਵਮਦੂषਕਾਨ੍ । ਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਭਾਗੇਨ ਸਂਸ਼੍ਰਯਿष੍ਯੇ ਸੁਰਰ੍षਭਾਃ ।। ੭.੮੬.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤਾਂ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਦੁਰ੍ਵਸੇ । ਤਥਾ ਭਵਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਧਯਸ੍ਵ ਯਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ऽਨ੍ਵਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ । ਵਿਜ੍ਵਰਃ ਸ ਚ ਪੂਤਾਤ੍ਮਾ ਵਾਸਵਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੭.੮੬.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੇ । ਯਜ੍ਞਂ ਚਾਦ੍ਭੁਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਤਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ऽਭ੍ਯਪੂਜਯਤ੍ ।। ੭.੮੬.
ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ; ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਯਜਨ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਯਜਸ੍ਵ ਸੁਮਹਾਭਾਗ ਹਯਮੇਧੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੭.੮੬.
ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੋ।
ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਂ ਨृਪਤਿਰਤੀਵ ਮਨੋਹਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਪਰਿਤੋषਮਵਾਪ ਹृष੍ਟਚੇਤਾ ਨਿਸ਼ਮਯ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਵਿਕ੍ਰਮੌਜਾਃ ।। ੭.੮੬.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ षਡਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠੀ-ਛੇਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ, ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੋਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਰਾਘਵੋ ਵਚਃ ।। ੭.੮੭.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਕ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਘਵ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੇਵ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਵृਤ੍ਰਘਾਤਮਸ਼ੇषੇਣ ਵਾਜਿਮੇਧਫਲਂ ਚ ਯਤ੍ ।। ੭.੮੭.
ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਲਕਸ਼ਮਣ; ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਹਿ ਪੁਰਾ ਸੌਮ੍ਯ ਕਰ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਾਹ੍ਲੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਲੋ ਨਾਮ ਮਹਾਸ਼ਯਾਃ ।। ੭.੮੭.
ਹੇ ਸੁਖੀ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਹਲੀਕ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਨਿਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।