ਚਿਤ੍ਰਾਮष੍ਟਾਪਦਾਕਾਰਾਂ ਵਰਨਾਰੀਗਣਾਯੁਤਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵਿਮਾਨਗृਹਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ॥੧-੫-
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੌਸਰ ਦੇ ਪਟ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ, ਚੰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗृਹਗਾਢਾਮਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਂ ਸਮਭੂਮੌ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਮਿਕ੍ਸ਼ੁਕਾਣ੍ਡਰਸੋਦਕਾਮ੍ ॥੧-੫-
ਇੱਕ ਘਰ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸੀ, ਸਮਤਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਭਿਰ੍ਮृਦਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਵੀਣਾਭਿਃ ਪਣਵੈਸ੍ਤਥਾ । ਨਾਦਿਤਾਂ ਭृਸ਼ਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤਾਮਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ॥੧-੫-
ਉਹ ਉੱਤਮ ਵਾਸਥਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡੰਬ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਪਣਵਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਮਾਨਮਿਵ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਤਪਸਾਧਿਗਤਂ ਦਿਵਿ । ਸੁਨਿਵੇਸ਼ਿਤਵੇਸ਼੍ਮਾਨ੍ਤਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ॥੧-੫-
ਉਹ ਵਾਸਥਾਨ ਸਿਧਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਯੇ ਚ ਬਾਣੈਰ੍ਨ ਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਕ੍ਤਮਪਰਾਪਰਮ੍ । ਸ਼ਬ੍ਦਵੇਧ੍ਯਂ ਚ ਵਿਤਤਂ ਲਘੁਹਸ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ॥੧-੫-
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਦੇ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਲਕੇ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਾਹਰ ਸਨ।
ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਰਾਹਾਣਾਂ ਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਨਦਤਾਂ ਵਨੇ । ਹਨ੍ਤਾਰੋ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਬਲਾਦ੍ ਬਾਹੁਬਲੈਰਪਿ ॥੧-੫-
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਹਾੜਦੇ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਸਨ।
ਤਾਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤਾਮਭਿਪੂਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਰਥੈਃ । ਪੁਰੀਮਾਵਾਸਯਾਮਾਸ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੫-
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਮਗ੍ਨਿਮਦ੍ਭਿਰ੍ਗੁਣਵਦ੍ਭਿਰਾਵृਤਾਂ ::ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੈਰ੍ਵੇਦषਡਙ੍ਗਪਾਰਗੈਃ । ਸਹਸ੍ਰਦੈਃ ਸਤ੍ਯਰਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿ- ::ਰ੍ਮਹਰ੍षਿਕਲ੍ਪੈਰ੍ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲੈਃ ॥੧-੫-
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਗੁਣਵਾਨ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
thumb|षष੍ਠਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੁਰ੍ਯਾਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਵੇਦਵਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ੀ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੌਰਜਾਨਪਦਪ੍ਰਿਯਃ ॥੧-੬-
ਉਸ ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਮਤਿਰਥੋ ਯਜ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪਰੋ ਵਸ਼ੀ । ਮਹਰ੍षਿਕਲ੍ਪੋ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥੧-੬-
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਖੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਬਲਵਾਨ੍ ਨਿਹਤਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਿਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਧਨੈਸ਼੍ਚ ਸਂਚਯੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ ਸ਼ਕ੍ਰਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋਪਮਃ ॥੧-੬-
ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰਵਾਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਯਥਾ ਮਨੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਤਥਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਜਾ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ॥੧-੬-
ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਨੂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਸਤ੍ਯਾਭਿਸਂਧੇਨ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਮਨੁਤਿष੍ਠਤਾ । ਪਾਲਿਤਾ ਸਾ ਪੁਰੀ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵਾਮਰਾਵਤੀ ॥੧-੬-
ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ।
ਨਾਲ੍ਪਸਂਨਿਚਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਸੀਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ । ਕੁਟੁਮ੍ਬੀ ਯੋ ਹ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋऽਗਵਾਸ਼੍ਵਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੧-੬-
ਉਸ ਉੱਤਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਘੱਟ ਧਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹਰ ਘਰਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਸੀ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਕਾਮੀ ਵਾ ਨ ਕਦਰ੍ਯੋ ਵਾ ਨृਸ਼ਂਸਃ ਪੁਰੁषਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਨਾਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ॥੧-੬-
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਕੰਜੂਸ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਰਦਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਾਸ਼੍ਚ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾਃ ਸੁਸਂਯਤਾਃ । ਮੁਦਿਤਾਃ ਸ਼ੀਲਵृਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਹਰ੍षਯ ਇਵਾਮਲਾਃ ॥੧-੬-
ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਤ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ।
ਨਾਕੁਣ੍ਡਲੀ ਨਾਮੁਕੁਟੀ ਨਾਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਨਾਲ੍ਪਭੋਗਵਾਨ੍ । ਨਾਮृष੍ਟੋ ਨ ਨਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਨਾਸੁਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥੧-੬-
ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕੁੰਡਲ, ਬਿਨਾ ਮੁਕੁਟ, ਬਿਨਾ ਮਾਲਾ, ਘੱਟ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਅਣਧੋਇਆ, ਅਣਸਜਿਆ ਜਾਂ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਾਮृष੍ਟਭੋਜੀ ਨਾਦਾਤਾ ਨਾਪ੍ਯਨਙ੍ਗਦਨਿष੍ਕਧृਕ੍ । ਨਾਹਸ੍ਤਾਭਰਣੋ ਵਾਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਪ੍ਯਨਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥੧-੬-
ਕੋਈ ਗੰਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਿਨਾ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਜਾਂ ਹਾਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਗਹਿਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਨਾਨਾਹਿਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨਾਯਜ੍ਵਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੋ ਵਾ ਨ ਤਸ੍ਕਰਃ । ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਸੀਦਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਨ ਚਾਰ੍ਵृਤ੍ਤੋ ਨ ਸਂਕਰਃ ॥੧-੬-
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਗਨਿ-ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੰਜੂਸ, ਚੋਰ, ਮੰਦ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਝੁਲੀ ਜਾਤਿ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ । ਦਾਨਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚ ਸਂਯਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇ ॥੧-੬-
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਨਾਨृਤੀ ਵਾਪਿ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਨਾਸੂਯਕੋ ਨ ਚਾਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨਾਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥੧-੬-
ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਾਸਤਿਕ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ, ਈਰਖਾਲੂ, ਅਸਮਰਥ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਾषਡਙ੍ਗਵਿਦਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਨਾਵ੍ਰਤੋ ਨਾਸਹਸ੍ਰਦਃ । ਨ ਦੀਨਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਵਾਪਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ॥੧-੬-
ਉਥੇ ਕੋਈ ਛੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਵ੍ਰਤ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਘੱਟ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗਰੀਬ, ਮਨ-ਮਗਨ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਰੋ ਵਾ ਨਾਰੀ ਵਾ ਨਾਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਾਪ੍ਯਰੂਪਵਾਨ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਨਾਪਿ ਰਾਜਨ੍ਯਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ॥੧-੬-
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਭਾਗਾ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਲਈ ਭਗਤੀ ਤੋਂ।
ਵਰ੍ਣੇष੍ਵਗ੍ਰ੍ਯਚਤੁਰ੍ਥੇषੁ ਦੇਵਤਾਤਿਥਿਪੂਜਕਾਃ । ਕृਤਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਵਦਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾ ਵਿਕ੍ਰਮਸਂਯੁਤਾਃ ॥੧-੬-
ਉੱਚੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਕਦਰਦਾਨ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषੋ ਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਸਹਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ॥੧-੬-
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਂ ਚਾਸੀਦ੍ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨੁਪਚਾਰਿਣਃ ॥੧-੬-
ਕਸ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਵੈਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ।
ਸਾ ਤੇਨੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਾਥੇਨ ਪੁਰੀ ਸੁਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਯਥਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਨ੍ਮਨੁਨਾ ਮਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ ॥੧-੬-
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਯੋਧਾਨਾਮਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਪੇਸ਼ਲਾਨਾਮਮਰ੍षਿਣਾਮ੍ । ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਕृਤਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਗੁਹਾ ਕੇਸਰਿਣਾਮਿਵ ॥੧-੬-
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਨਿੱਘ, ਮਿਹਰਬਾਨ, ਅਡੋਲ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ।
ਕਾਮ੍ਬੋਜਵਿषਯੇ ਜਾਤੈਰ੍ਬਾਹ੍ਲੀਕੈਸ਼੍ਚ ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਵਨਾਯੁਜੈਰ੍ਨਦੀਜੈਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਣਾ ਹਰਿਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ ॥੧-੬-
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਮਬੋਜ ਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਦਰਿਆਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।