ਅਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਸੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਫੀਤਮਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੮੪.
ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਉਹ ਐਸਾ ਰਾਜ ਭੋਗਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮੁਪ੍ਤਨ੍ਨਾ ਤਪਃ ਕੁਰ੍ਯਾਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਪੋ ਹਿ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸਮ੍ਮੋਹਮਿਤਰਤ੍ਸੁਖਮ੍ ।। ੭.੮੪.
ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵੱਲ ਆਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੁਖ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਭਟਕਾਵਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸੁਤਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੌਰੇषੁ ਮਧੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਸਮਾਤਿष੍ਠਤ੍ਤਾਪਯਨ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ ।। ੭.੮੪.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਯਤਿ ਵृਤ੍ਰੇ ਤੁ ਵਾਸਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਤਵਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਮੁਪਸਙ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੮੪.
ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਵੱਡੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਪਸ੍ਯਤਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਲੋਕਾਃ ਵृਤ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਬਲਵਾਨ੍ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨੈਨਂ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਸਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੮੪.
ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ; ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਯਦ੍ਯਸੌ ਤਪ ਆਤਿष੍ਠੇਦ੍ਭੂਯ ਏਵਾਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਯਾਵਲ੍ਲੋਕਾ ਧਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਾਵਦਸ੍ਯ ਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੮੪.
ਜੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਤਪਸਿਆ ਕਰੇ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਰਹਿਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਤਂ ਚੈਨਂ ਪਰਮੋਦਾਰਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਸਿ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਿ ਨ ਭਵੇਦ੍ਵृਤ੍ਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੮੪.
ਤੂੰ ਉਸ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇਂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਯਦਾ ਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੋਗਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿष੍ਣੋ ਸਮਾਗਤਃ । ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨਾਥਤ੍ਵਮੁਪਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ।। ੭.੮੪.
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਾਂਝ ਬਣਾਈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮਰੁਜਂ ਜਗਤ੍ ।। ੭.੮੪.
ਇਸ ਲਈ, ਪੱਕੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਮੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿष੍ਣੋ ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਵृਤ੍ਰਘਾਤੇਨ ਮਹਤਾ ਤੇषਾਂ ਸਾਹ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਹ ।। ੭.੮੪.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੈਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ।
ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਸਾਹ੍ਯਂ ਕृਤਮੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਅਸਹ੍ਯਮਿਦਮਨ੍ਯੇषਾਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵਾਨ੍ ।। ੭.੮੪.
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵੈਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ । ਵृਤ੍ਰਘਾਤਮਸ਼ੇषੇਣ ਕਥਯੇਤ੍ਯਾਹ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੭.੮੫.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਵ੍ਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਦੱਸ।"
ਰਾਘਵੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ । ਭੂਯ ਏਵ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਃ ।। ੭.੮੫.
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਵ੍ਰਤ ਮੁੜ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵਾਨੁਵਾਚੇਦਂ ਸਰ੍ਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਨ੍ ।। ੭.੮੫.
ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੌਹृਦਬਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤੇਨ ਯੁष੍ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਨਾਹਂ ਹਨ੍ਮਿ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ ।। ੭.੮੫.
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਕਰਣੀਯਂ ਚ ਭਵਤਾਂ ਸੁਖਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦੁਪਾਯਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਯੇਨ ਵृਤ੍ਰੋ ਨਿਹਨ੍ਯਤੇ ।। ੭.੮੫.
ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤ੍ਰਿਧਾਭੂਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੇਨ ਵृਤ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਧਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੮੫.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਾਂਗਾ; ਉਸ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਏਕਾਂਸ਼ੋ ਵਾਸਵਂ ਯਾਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਜ੍ਰਮੇਵ ਤੁ । ਤृਤੀਯੋ ਭੂਤਲਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਵृਤ੍ਰਂ ਵਧਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੮੫.
ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵਾਸਵ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਵਜਰ ਬਣੇਗਾ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਧਰਤੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੇ ਦੇਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਏਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਦੈਤ੍ਯਹਨ੍ ।। ੭.੮੫.
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।"
ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮੋ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧੈषਿਣਃ । ਭਜਸ੍ਵ ਪਰਮੋਦਾਰ ਵਾਸਵਂ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੮੫.
"ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਅਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਬਹੁਤ ਉਦਾਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਦੇ।"
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਤਦਾਰਣ੍ਯਮੁਪਾਕ੍ਰਾਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾਸੁਰਃ ।। ੭.੮੫.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਸੀ।
ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤੇਜਸਾ ਭੂਤਂ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਮਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਿਬਨ੍ਤਮਿਵ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਤਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ।। ੭.੮੫.
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਚਾਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸਮੁਪਾਗਮਨ੍ । ਕਥਮੇਨਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਃ ਕਥਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਾਜਯਃ ।। ੭.੮੫.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਗਿਆ: "ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਾਂ? ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚੀਏ?"
ਤੇषਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ । ਵਜ੍ਰਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ਵृਤ੍ਰਮੂਰ੍ਧਨਿ ।। ੭.੮੫.
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਫੜ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਨੇਵ ਘੋਰੇਣ ਤਪ੍ਤੇਨੈਵ ਮਹਾਰ੍ਚਿषਾ । ਪਤਤਾ ਵृਤ੍ਰਸ਼ਿਰਸਾ ਜਗਤ੍ऺਤ੍ਰਾਸਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੮੫.
ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਲਾਲ-ਲੋਹ ਵਜਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਅਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਵਧਂ ਤਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਲੋਕਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੮੫.
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਅਸੰਭਵ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ऽ ऽਸ਼ੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਪਤਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦੁਃਖਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ ।। ੭.੮੫.
ਜਦ ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ, ਉਹ ਪਾਪ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤਾਰਯਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦੇਵਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਾਨਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰਪੂਜਯਨ੍ ।। ੭.੮੫.
ਦੁਸ਼ਮਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਇੰਦਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਃ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਜਗਤਃ ਪਿਤਾ । ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੁਤ੍ਵਮੁਪਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ ।। ੭.੮੫.
ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।