ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਬਹੁਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਨੁਸੁਤਸ੍ਸੁਤਾਨ੍ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਤਂ ਦੇਵਸੁਤੋਪਮਾਨ੍ ।। ੭.੭੯.
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ।
ਤੇषਾਮਵਰਜਸ੍ਤਾਤ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਮੂਢਸ਼੍ਚਾਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਤਿ ਪੂਰ੍ਵਜਾਨ੍ ।। ੭.੭੯.
ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਮੂਰਖ ਸੀ, ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।
ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਚ ਦਣ੍ਡੇਤਿ ਪਿਤਾ ਚਕ੍ਰੇ ऽਲ੍ਪਮੇਧਸਃ । ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਦਣ੍ਡਪਤਨਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੭੯.
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੰਡ ਰੱਖਿਆ। ਜਰੂਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਆਵੇਗੀ।
ਅਪਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਘੋਰਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼ੈਵਲਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦਰਿਨ੍ਦਮ ।। ੭.੭੯.
ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਸ਼ੈਵਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਸ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾਭੂਦ੍ਰਮ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਰੋਧਸਿ । ਪੁਰਂ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਰਾਮ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੯.
ਉਥੇ ਦੰਡ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਪੁਰਸ੍ਯ ਚਾਕਰੋਨ੍ਨਾਮ ਮਧੁਮਨ੍ਤਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਤੂਸ਼ਨਸਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਮ੍ ।। ੭.੭੯.
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੁਮੰਤ ਰੱਖਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ਼ਨਸ, ਜੋ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚੁਣਿਆ।
ਏਵਂ ਸ ਰਾਜਾ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ਸਪੁਰੋਹਿਤਃ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨੁਜਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦੇਵਰਾਜਂ ਯਥਾ ਵृषਾ ।। ੭.੭੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਰਾਜ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗੁਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਤੇਨੋਸ਼ਨਸਾ ਤਦਾਨੀਮ੍ । ਚਕਾਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਮਹਾਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਦਿਵੀਵੋਸ਼ਨਸਾ ਸਮੇਤਃ ।। ੭.੭੯.
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਰ ਇੰਦਰ ਉਸ਼ਨਸ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਨਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਯ ਰਾਮਾਯ ਮਹਰ੍षਿਃ ਕੁਮ੍ਭਸਮ੍ਭਵਃ । ਅਸ੍ਯਾਮੇਵਾਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਥਾਯਾਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੮੦.
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਕ ਵਾਕਯਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸ ਦਣ੍ਡਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਬਹੁਵਰ੍षਗਣਾਯੁਤਮ੍ । ਅਕਰੋਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਫਿਰ ਦੰਡ ਨੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਥੇ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਤੁ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਾ ਭਾਰ੍ਗਵਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਰਮਣੀਯਮੁਪਾਕ੍ਰਾਮਚ੍ਚੈਤ੍ਰੇ ਮਾਸਿ ਮਨੋਰਮੇ ।। ੭.੮੦.
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਾਰਗਵਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਭਾਰ੍ਗਵਕਨ੍ਯਾਂ ਸ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਭੁਵਿ । ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਂ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਦਣ੍ਡੋ ऽਪਸ਼੍ਯਦਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਉਥੇ ਦੰਡ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਅਨਙ੍ਗਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ । ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਸੁਸਂਵਿਗ੍ਨਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੮੦.
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸ ਡਰਾਈ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ऽਸਿ ਸੁਤਾ ਸ਼ੁਭੇ । ਪੀਡਿਤੋ ऽਹਮਨਙ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ।। ੭.੮੦.
ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾਲੀ? ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਮੋਹੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨਃ । ਭਾਰ੍ਗਵੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚਃ ਸਾਨੁਨਯਂ ਨृਪਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਰਗਵੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦੇਵਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਰਜਾਂ ਨਾਮ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਮਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਗਵ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਅਰਜਾ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਮਾ ਮਾਂ ਸ੍ਪृਸ਼ ਬਲਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਕਨ੍ਯਾ ਪਿਤृਵਸ਼ਾ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਗੁਰੁਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵ੍ਯਸਨਂ ਸੁਮਹਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ ਤੇ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੭.੮੦.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਨਾ ਛੂਹ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੁੜੀ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈਂ; ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਵਾਨ੍ਯਨ੍ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਦृष੍ਟੇਨ ਸਤ੍ਪਥਾ । ਵਰਯਸ੍ਵ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਿਤਰਂ ਮੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਫਲਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ਘੋਰਾਭਿਸਂਹਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਹਿ ਪਿਤਾ ਮੇ ऽਸੌ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਪਿ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍ ।। ੭.੮੦.
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਾਸ੍ਯਤੇ ਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗ ਤਵ ਮਾ ਯਾਚਿਤਃ ਪਿਤਾ ।। ੭.੮੦.
ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਮੰਗੇ, ਮੇਰਾ ਨਿਖੁੱਟ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਮਰਜਾਂ ਦਣ੍ਡਃ ਕਾਮਵਸ਼ਂ ਗਤਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਧਾਯ ਚਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਜਦ ਅਰਜਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਦੰਡ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਨ ਕਾਲਂ ਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਹਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵਿਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਰਾਨਨੇ ।। ੭.੮੦.
ਮੇਹਰ ਕਰ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ; ਸਮਾਂ ਨਾਹ ਗਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਤੂਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੇ ਵਧੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਾਪੋ ਵਾ ਯਦਿ ਦਾਰੁਣਃ । ਭਕ੍ਤਂ ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਂ ਭੀਰੁ ਭਜਮਾਨਂ ਸੁਵਿਹ੍ਵਲਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲੇ; ਡਰਪੋਕ, ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ਬਲੀ । ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮੈਥੁਨਾਯੋਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੮੦.
ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੰਡ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜ ਲਿਆ; ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਲ-ਵਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਮਰ੍ਥਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਦਣ੍ਡਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਯਯਾਵਾਸ਼ੁ ਮਧੁਮਨ੍ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਰੂੜ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੰਡ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਧੁਮੰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਅਰਜਾ ऽਪਿ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਸਾ ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯਾਵਿਦੂਰਤਃ । ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਪਿਤਰਂ ਦੇਵਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੭.੮੦.
ਅਰਜਾ ਵੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਦੇਵ-ਵਾਂਗ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦਾ ਅੱਸੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵੈਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਦੇਵਰ੍षਿਰਮਿਤਪ੍ਰਭਃ । ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ਿष੍ਯਵृਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਃ ਸਨ੍ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ।। ੭.੮੧.
ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਅਣਗਣੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਦਰਜਾਂ ਦੀਨਾਂ ਰਜਸਾ ਸਮਭਿਪ੍ਲੁਤਾਮ੍ । ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਮਿਵ ਗ੍ਰਹਗ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਨ ਵਿਰਾਜਤੀਮ੍ ।। ੭.੮੧.
ਉਸ ਨੇ ਅਰਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਸਵੇਰੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।