ਕੁਤੂਹਲਿਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਃ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਾਂ ਬਹੂਨਾਂ ਹਿ ਨਿਧਿਃ ਪਰਮਕੋ ਭਵਾਨ੍ ।। ੭.੭੬.
ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। ੭.੭੬.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਬਚਨ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣ, ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।'
ਰਮਣੀਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਨੇ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਨਹਮ੍ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦਾਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਇਸ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਵੇਖਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਰਾਮ ਬਭੂਵ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਵਿਮृਗਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਪੁਰਾਣੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰ੍ਮਾਨੁषੇ ऽਰਣ੍ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਹਮਾਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸੌਮ੍ਯ ਤਦਰਣ੍ਯਮੁਪਾਗਮਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੁਮੀਤ, ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਮਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦੇष੍ਟੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਹ । ਫਲਮੂਲੈਃ ਸੁਖਾਸ੍ਵਾਦੈਰ੍ਬਹੁਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪੈਃ ।। ੭.੭੭.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸਰੋ ਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍ । ਹਂਸਕਾਰਣ੍ਡਵਾਕੀਰ੍ਣਂ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਸੀ; ਉਸ ਵਿਚ ਹੰਸ, ਕਾਂਡਾ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ੈਵਲਮ੍ । ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਖਾਸ੍ਵਾਦਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਉਹ ਝੀਲ ਕਮਲ ਤੇ ਉਤਪਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਵਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਉਹ ਬੜੀ ਅਜੋਬੀ, ਬੇਹੱਦ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ।
ਅਰਜਸ੍ਕਂ ਤਥਾ ऽਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਯੁਤਮ੍ । ਸਮੀਪੇ ਤਸ੍ਯ ਸਰਸੋ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਉਹ ਝੀਲ ਧੂੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣਂ ਪੁਣ੍ਯਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਪਸ੍ਵਿਜਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਹਮਵਸਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਨੈਦਾਘੀਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭.੭੭.
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਠੰਡੀ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਕਾਲ੍ਯਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸਰਸ੍ਤਦੁਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਪੁष੍ਟਮਜਰਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।। ੭.੭੭.
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਉਠ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਚੰਗੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਮਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਲਾਸ਼ ਵੇਖੀ।
ਪਙ੍ਕਿਭੇਦੇਨ ਪੁष੍ਟਾਙ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਸਰੋਵਰਮ੍ । ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਪਰਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੋਯਾਸ਼ਯੇ ਨृਪ ।। ੭.੭੭.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਮੋਟੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਝੀਲ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਮਰ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ऽਹਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਘਵ । ਉषਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਰਸ੍ਤੀਰੇ ਕਿਨ੍ਨ੍ਵਿਦਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੭.੭੭.
ਉਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?'
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਦਿਵ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਵਿਮਾਨਂ ਪਰਮੋਦਾਰਂ ਹਂਸਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋਜਵਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖੀ: ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਮਾਨ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਿਣਂ ਤ ਵਿਮਾਨੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਉਪਾਸ੍ਤੇ ऽਪ੍ਸਰਸਾਂ ਵੀਰ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਭੂषਣਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ, ਬੜੀ ਸੁਵਰਗੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਦਿਵ੍ਯਗੇਯਾਨਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ऽਪਰਾਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਤਥਾ ऽਪਰਾਃ ।। ੭.੭੭.
ਕੁਝ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਹੋਰ ਵਾਜਾ ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ, ਕੁਝ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ।
ਅਪਰਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮ੍ਯਾਭੈਰ੍ਹੇਮਦਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਚਾਮਰੈਃ । ਦੋਧੂਯੁਰ੍ਵਦਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਹੋਰ ਕੁਝ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਝਲ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤਃ ਸਿਂਹਾਸਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇਰੁਕੂਟਮਿਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੇ ਤਦਾ ਰਾਮ ਵਿਮਾਨਾਦਵਰੁਹ੍ਯ ਚ । ਤਂ ਸ਼ਵਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੭੭.
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰੀਆ ਤੇ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਥਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮਾਂਸਂ ਬਹੁ ਸੁਪੀਵਰਮ੍ । ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਸਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਸਂਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੭੭.
ਜਦ ਉਹ ਸੁਵਰਗੀ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਮੋਟਾ ਮਾਸ ਖਾ ਚੁਕਿਆ, ਉਹ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਰੀਆ।
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਰਘੁਪੁਙ੍ਗਵ । ਆਰੋਢੁਮੁਪਚਕ੍ਰਾਮ ਵਿਮਾਨਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਉਹ ਸਵਰਗੀ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮਹਂ ਦੇਵਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਾਰੋਹਨ੍ਤਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ । ਅਥਾਹਮਬ੍ਰੁਵਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਿਣਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭.੭੭.
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਉਸ ਸਵਰਗੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਕੋ ਭਵਾਨ੍ਦੇਵਸਙ੍ਕਾਸ਼ ਆਹਾਰਸ਼੍ਚ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ । ਤ੍ਵਯੇਦਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੭.੭੭.
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਾ ਵਰਗੇ? ਤੇ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਭਲਾ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦੀਦृਸ਼ੋ ਭਾਵ ਆਹਾਰੋ ਦੇਵਸਮ੍ਮਤਃ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।। ੭.੭੭.
ਕਿਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਖਾਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਆਈ? ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਭਲਾ, ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਹਮੌਪਯਿਕਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ਵਮ੍ ।। ੭.੭੭.
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਇਹ ਲਾਸ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਖਾਣਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨਾਕੀ ਕੌਤੂਹਲਾਤ੍ਸੂਨृਤਯਾ ਗਿਰਾ ਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਮ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਥਾ ਚਾਕਥਯਨ੍ਮਮੇਤਿ ।। ੭.੭੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਸਵਰਗੀ ਨੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ, ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿਚ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਾषਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਮ ਰਾਮ ਸ਼ੁਭਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੭੮.
ਮੇਰੀਆਂ ਸੁਭ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ृਣੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਮਮੈਤਤ੍ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਅਨਤਿਕ੍ਰਮਣੀਯਂ ਹਿ ਯਥਾ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੭.੭੮.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ — ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਹਾਲਤ ਟੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਪੁਰਾ ਵੈਦਰ੍ਭਕੋ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਮਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸੁਦੇਵ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੭.੭੮.
ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ।