ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚੀਂ ਹਰਿਤਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਉਤ੍ਤਰਾਮਗਮਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ਦਿਸ਼ਂ ਹਿਮਵਤਾ ਵृਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੫.
ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਹਿਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਅਪਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਥ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਾਮਥੋ ऽਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੭.੭੫.
ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਤਲਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ । ਪੁष੍ਪਕਸ੍ਥੋ ਮਹਾਬਾਹੁਸ੍ਤਦਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੭.੭੫.
ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਇਲਾਕਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਕ੍ਰਾਮਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਰ੍षਿਨਨ੍ਦਨਃ । ਸ਼ੈਵਲਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਮਹਤ੍ਸਰਃ ।। ੭.੭੫.
ਫਿਰ, ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝੀਲ ਵੇਖਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰਸਿ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਁਲ੍ਲਮ੍ਬਮਾਨਮਧੋਮੁਖਮ੍ ।। ੭.੭੫.
ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਲਟਕਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਘਵਸ੍ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਸ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੭.੭੫.
ਰਾਘਵ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵਚਨ ਪੱਕਾ ਹੈਂ।'
ਕਸ੍ਯਾਂ ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਤਪੋਵृਦ੍ਧ ਵਰ੍ਤਸੇ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮ । ਕੌਤੂਹਲਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੭.੭੫.
'ਤੂੰ ਕਿਸ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੈਂ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੱਕੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ? ਮੈਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਕੋ ऽਰ੍ਥੋ ਮਨੀषਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਾਭਃ ਪਰੋ ऽਥਵਾ । ਵਰਾਸ਼੍ਰਯੋ ਯਦਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਯਸਿ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍ । ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਾਪਸ ।। ੭.੭੫.
'ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ—ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਫਲ? ਕਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਪਸਵੀ।'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ऽਸਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ऽਸਿ ਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤृਤੀਯਵਰ੍ਣੋ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਵਾ ਸਤ੍ਯਵਾਗ੍ਭਵ ।। ੭.੭੫.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ — ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ — ਜਾਂ ਅਜੈਯ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤੀਸਰੇ ਵਰਗ ਦੇ ਵੈਸ਼ ਹੋ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਰਾਧਿਪੇਨ ਹ੍ਯਵਾਕ੍ਛਿਰਾ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਤਸ੍ਮੈ । ਉਵਾਚ ਜਾਤਿਂ ਨृਪਪੁਙ੍ਗਵਾਯ ਯਤ੍ਕਾਰਣੇ ਚੈਵ ਤਪਃਪ੍ਰਯਤ੍ਨਃ ।। ੭.੭੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਤਪਸੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਵਾਕ੍ਛਿਰਾਸ੍ਤਥਾਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੭੬.
ਰਾਮ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਉਹ ਤਪਸੀ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਮ੍ਬੂਕੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਪਾਰ੍ਥਯੇ ਰਾਮ ਸਸ਼ਰੀਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।। ੭.੭੬.
ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਭੂਕ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਮਿਥ੍ਯਾ ऽਹਂ ਵਦੇ ਰਾਮ ਦੇਵਲੋਕਜਿਗੀषਯਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਦੇਵ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ — ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ — ਇਹ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੋ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ।
ਭਾषਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਖਡ੍ਗਂ ਸੁਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਮ੍ । ਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਕੋਸ਼ਾਦ੍ਵਿਮਲਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਰਾਘਵਃ ।। ੭.੭੬.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛੂਦ੍ਰੇ ਹਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।। ੭.੭੬.
ਜਦ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗਣੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ, 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!'
ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸੀਦ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸੁਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾਮ੍ । ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਵਾਯੁਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਪਪਾਤ ਹ ।। ੭.੭੬.
ਸਾਰੇ ਪਾਸੋਂ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਸੁਪ੍ਰੀਤਾਸ਼੍ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ਰਾਮਂ ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸੁਰਕਾਰ੍ਯਮਿਦਂ ਸੌਮ੍ਯ ਸੁਕृਤਂ ਤੇ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੭.੭੬.
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ੌਰ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਕੰਮ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।'
ਗृਹਾਣ ਚ ਵਰਂ ਸੌਮ੍ਯ ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸ੍ਯਰਿਨ੍ਦਮ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਭਾਙ੍ਨਹਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ऽਯਂ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੭੬.
ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਲੈ ਲੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਰਨ੍ਦਰਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਰਜ ਕੀਤੀ।
ਯਦਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਜੀਵਤੁ । ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਵਰਮੇਤਂ ਮੇ ਇਪ੍ਸਿਤਂ ਪਰਮਂ ਮਮ ।। ੭.੭੬.
ਜੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਮਮਾਪਚਾਰਾਦ੍ਯਾਤੋ ऽਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯੈਕਪੁਤ੍ਰਕਃ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਃ ਕਾਲੇਨ ਨੀਤੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਅਣਸਮੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ — ਯਮਲੋਕ — ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਂ ਜੀਵਯਥ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਨਾਨृਤਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ । ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤੋ ऽਰ੍ਥੋ ਮੇ ਜੀਵਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਸੁਤਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਬੁਧਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਚੂ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰੀਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਰ੍ਵृਤੋ ਭਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸੋ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਬਾਲਕਃ । ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਭੂਯਃ ਸਮੇਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ।। ੭.੭੬.
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਓ; ਅੱਜ ਉਹ ਬੱਚਾ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ऽਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਬਾਲੋ ऽਸੌ ਜੀਵੇਨ ਸਮਯੁਜ੍ਯਤ ।। ੭.੭੬.
ਜਿਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਾਧੁ ਯਾਮ ਨਰਰ੍षਭ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮ ਰਾਘਵ ।। ੭.੭੬.
ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕismet ਹੋਵੇ, ਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਆਓ, ਰਾਘਵ, ਅਸੀਂ ਅਗਸਤ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਸਮਾਪ੍ਤਾ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਃ ਸੁਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਹਿ ਗਤਂ ਵਰ੍षਂ ਜਲਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸਤਃ ।। ੭.੭੬.
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵ੍ਰਤ-ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।
ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤਦ੍ਗਮਿष੍ਯਾਮੋ ਮੁਨਿਂ ਸਮਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯਾਗਚ੍ਛ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਮृषਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਕਾਕੁਤਸਥ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਲਦੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।
ਸ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਆਰੁਰੋਹ ਵਿਮਾਨਂ ਤਂ ਪੁष੍ਪਕਂ ਹੇਮਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੬.
ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।