ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਾਪਰਸਞ੍ਜ੍ਞੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਅਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨृਤਂ ਚੈਵ ਵਵृਧੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭.੭੪.
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਅਧਰਮ ਤੇ ਝੂਠ ਵਧ ਗਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਾਪਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੇ ਤਪੋ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨ੍ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ । ਤ੍ਰਿਭ੍ਯੋ ਯੁਗੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵੈ ਤਪ ਆਵਿਸ਼ਤ੍ ।। ੭.੭੪.
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਇਆ।
ਤ੍ਰਿਭ੍ਯੋ ਯੁਗੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਃ । ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਲਭਤੇ ਧਰ੍ਮਂ ਯੁਗਤਸ੍ਤੁ ਨਰਰ੍षਭ । ਹੀਨਵਰ੍ਣੋ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਪ੍ਯਤੇ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ ।। ੭.੭੪.
ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਛੂਦ੍ਰਯੋਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾ ਕਲੌ ਯੁਗੇ । ਅਧਰ੍ਮਃ ਪਰਮੋ ਰਾਜਨ੍ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਨ੍ਮਨਃ ।। ੭.੭੪.
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਪ ਆਵੇਗਾ; ਰਾਜਾ, ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਵਧੇਗਾ।
ਸ ਵੈ ਵਿषਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਵ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਤਪਾਃ । ਅਦ੍ਯ ਤਪ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇਨ ਬਾਲਵਧੋ ਹ੍ਯਯਮ੍ ।। ੭.੭੪.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਤਪੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯੋ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਮਕਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿषਯੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਤੁ । ਕਰੋਤਿ ਚਾਸ਼੍ਰੀਮੂਲਂ ਤਤ੍ਪੁਰੇ ਵਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਰ੍ਨਰਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਚ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੭੪.
ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਜਲਦੀ ਨਰਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਧੀਤਸ੍ਯ ਚ ਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਸੁਕृਤਸ੍ਯ ਚ । षष੍ਠਂ ਭਜਤਿ ਭਾਗਂ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਾਲਯਨ੍ ।। ੭.੭੪.
ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠ, ਤਪ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
षਙ੍ਭਾਗਸ੍ਯ ਨ ਭੋਕ੍ਤਾ ऽਸੌ ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਥਮ੍ ।। ੭.੭੪.
ਜੇ ਉਹ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਵ ਵਿषਯਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ । ਦੁष੍ਕृਤਂ ਯਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯੇਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਨਂ ਸਮਾਚਰ ।। ੭.੭੪.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਵੇਖੋ; ਜਿੱਥੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਵੇਖੋ, ਉੱਥੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਓ।
ਏਵਂ ਚੇਦ੍ਧਰ੍ਮਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਨृਣਾਂ ਚਾਯੁਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬਾਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੪.
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਧੇਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧੇਗੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਇਹ ਬੱਚਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਆਦਰਯੋਗ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦਾ ਚੁਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऽਮृਤਮਯਂ ਤਦਾ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੭੫.
ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ:
ਗਚ੍ਛ ਸੌਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯ ਸੁਵ੍ਰਤਮ੍ । ਬਾਲਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਤ੍ਤੈਲਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਨਿਧਾਪਯ ।। ੭.੭੫.
ਤੂੰ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਡੌਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇ।
ਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪਰਮੋਦਾਰੈਸ੍ਤੈਲੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਯਥਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਬਾਲਸ੍ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੫.
ਸਰਵੋਤਮ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇਲਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕਿ ਬੱਚਾ ਸੜੇ ਨਾ।
ਯਥਾ ਸ਼ਰੀਰੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਸ਼ਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਵਿਪਤ੍ਤਿਃ ਪਰਿਭੇਦੋ ਵਾ ਨ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ।। ੭.੭੫.
ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਸਮਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।
ਏਵਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਮਨਸਾ ਪੁष੍ਪਕਂ ਦਧ੍ਯਾਵਾਗਚ੍ਛੇਤਿ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੭੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ—'ਆ ਜਾ'।
ਇਙ੍ਗਿਤਂ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁष੍ਪਕੋ ਹੇਮਭੂषਿਤਃ । ਆਜਗਾਮ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਸਮੀਪੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੭.੭੫.
ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਯਮਸ੍ਮਿ ਨਰਾਧਿਪ । ਵਸ਼੍ਯਸ੍ਤਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਿਙ੍ਕਰਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭.੭੫.
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਤਿਆਰ ਹੈ।'
ਭਾषਿਤਂ ਰੁਚਿਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਕਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਰ੍षੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਮਾਨਂ ਸੋ ऽਧ੍ਯਰੋਹਤ ।। ੭.੭੫.
ਪੁਸ਼ਪਕ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਧਨੁਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੂਣੀ ਚ ਖਡ੍ਗਂ ਚ ਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਮ੍ । ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਗਰੇ ਵੀਰੌ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਭਰਤਾਵੁਭੌ ।। ੭.੭੫.
ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰ-ਕੁਟ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਿਰਲੇ—ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਰਤ—ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚੀਂ ਹਰਿਤਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਉਤ੍ਤਰਾਮਗਮਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ਦਿਸ਼ਂ ਹਿਮਵਤਾ ਵृਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੫.
ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਹਿਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਅਪਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਥ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਾਮਪਿ ਦਿਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਾਮਥੋ ऽਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੭.੭੫.
ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਤਲਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ । ਪੁष੍ਪਕਸ੍ਥੋ ਮਹਾਬਾਹੁਸ੍ਤਦਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੭.੭੫.
ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਇਲਾਕਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਕ੍ਰਾਮਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਰ੍षਿਨਨ੍ਦਨਃ । ਸ਼ੈਵਲਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਮਹਤ੍ਸਰਃ ।। ੭.੭੫.
ਫਿਰ, ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝੀਲ ਵੇਖਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰਸਿ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਁਲ੍ਲਮ੍ਬਮਾਨਮਧੋਮੁਖਮ੍ ।। ੭.੭੫.
ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਲਟਕਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਘਵਸ੍ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਸ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੭.੭੫.
ਰਾਘਵ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵਚਨ ਪੱਕਾ ਹੈਂ।'
ਕਸ੍ਯਾਂ ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਤਪੋਵृਦ੍ਧ ਵਰ੍ਤਸੇ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮ । ਕੌਤੂਹਲਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੭.੭੫.
'ਤੂੰ ਕਿਸ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੈਂ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੱਕੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ? ਮੈਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਕੋ ऽਰ੍ਥੋ ਮਨੀषਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਾਭਃ ਪਰੋ ऽਥਵਾ । ਵਰਾਸ਼੍ਰਯੋ ਯਦਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਯਸਿ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍ । ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਾਪਸ ।। ੭.੭੫.
'ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ—ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਫਲ? ਕਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਪਸਵੀ।'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ऽਸਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ऽਸਿ ਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤृਤੀਯਵਰ੍ਣੋ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਵਾ ਸਤ੍ਯਵਾਗ੍ਭਵ ।। ੭.੭੫.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ — ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ — ਜਾਂ ਅਜੈਯ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤੀਸਰੇ ਵਰਗ ਦੇ ਵੈਸ਼ ਹੋ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਰਾਧਿਪੇਨ ਹ੍ਯਵਾਕ੍ਛਿਰਾ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਤਸ੍ਮੈ । ਉਵਾਚ ਜਾਤਿਂ ਨृਪਪੁਙ੍ਗਵਾਯ ਯਤ੍ਕਾਰਣੇ ਚੈਵ ਤਪਃਪ੍ਰਯਤ੍ਨਃ ।। ੭.੭੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਤਪਸੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।