ਤਚ੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਵਤ੍ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸਭਾਯਾਂ ਵਾਸਵਸ੍ਯਾਥ ਉਪਵਿष੍ਟੇਨ ਰਾਘਵ ।। ੭.੭੧.
ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।
ਮਮਾਪਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹृਦਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਪਾਘ੍ਰਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯੈषਾ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ।। ੭.੭੧.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੂੰਘਾਂਗਾ—ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਆਤਿਥ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਯ ਪਦਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਸਿਰ ਸੂੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਿਥਿ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗੀਤਮਾਧੁਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਯਥਾਕृਮਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਗੀਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੀ।
ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਾਨਕਰਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਂ ਸਮਤਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੁਧਰਿਆ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਸੁਣੀ।
ਤਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਸਤ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਬਾष੍ਪਲੋਚਨਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵਾਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੀਤੇ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਵਾਸ਼ृਣੋਤ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ; ਉਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਮਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੁਣੇ।
ਪਦਾਨੁਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੀਤਿਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਦੀਨਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੭.੭੧.
ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਉਹ ਗੀਤ ਦੀ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਹੈ।'
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਸੈਨਿਕਾਃ ਸਮ੍ਬਭਾषਿਰੇ । ਕਿਮਿਦਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵਰ੍ਤਾਮਃ ਕਿਮੇਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਸੈਨਿਕ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?'
ਅਰ੍ਥੋ ਯੋ ਨਃ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟਸ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਪੁਨਃ । ਸ਼ृਣੁਮਃ ਕਿਮਿਦਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਗੀਤਬਨ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੭.੭੧.
'ਜੋ ਅਰਥ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ? ਕੀ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ?'
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਤੇ ਪਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸਾਧੁ ਪृਚ੍ਛ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।'
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਸੈਨਿਕਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪਰਿਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਹੇਦृਸ਼ਃ ।। ੭.੭੧.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿਹਾ: 'ਸੈਨਿਕੋ, ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।'
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਿ ਬਹੂਨੀਹ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਮੁਨੇਃ । ਨ ਤੁ ਕੌਤੂਹਲਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸੈਨਿਕਾਨ੍ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਰ੍षਿਂ ਤਂ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਯਯੌ ਤਦਾ ।। ੭.੭੧.
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਮਹਾਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਤਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਾਭ੍ਯਾਗਮਤ੍ਤਦਾ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਮਨੇਕਾਰ੍ਥਂ ਰਾਮਗੀਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜਦੋਂ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੀਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸੁਮਧੁਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੭੨.
ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੁਰ, ਜੋ ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਨਾਲ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ ਰਾਤ ਚਲਦੀ ਚਲਦੀ ਲੰਘ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਂ ਕ੍ਰਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਘਵਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਤ੍ਵਯਾ ऽਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਹੈਭਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤੈਃ ।। ੭.੭੨.
ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂਵਾਦਿਨਂ ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਮ੍ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਃ ਸਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸੁਪ੍ਰਭਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਗਮਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਰਾਘਵੋਤ੍ਸੁਕਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ।। ੭.੭੨.
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਮੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ।। ੭.੭੨.
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵੰਸ਼ਜ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਸੀ।
ਸ ਰਾਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਮਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਸਹਸ੍ਰਨਯਨਂ ਯਥਾ ।। ੭.੭੨.
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਅਮਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ । ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਯਦਾਜ੍ਞਪ੍ਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕृਤਵਾਨਹਮ੍ । ਹਤਃ ਸ ਲਵਣਃ ਪਾਪਃ ਪੁਰੀ ਚਾਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ ।। ੭.੭੨.
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪੀ ਲਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਵਸਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਗਤਾ ਵਰ੍षਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨੋਤ੍ਸਹੇਯਮਹਂ ਵਸ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤੋ ਨृਪ ।। ੭.੭੨.
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕੁਰੁष੍ਵਾਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮ । ਮਾਤृਹੀਨੋ ਯਥਾ ਵਤ੍ਸੋ ਨ ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੇਰੀ ਅਣਮਿੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਛਾ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਮਾ ਵਿषਾਦਂ ਕृਥਾਃ ਸ਼ੂਰ ਨੈਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਸ਼ੂਰਾ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਯੋਧੇ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।'
ਨਾਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨੋ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸੇषੁ ਰਾਘਵ । ਪ੍ਰਜਾ ਨਃ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਾ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮੇਣ ਰਾਘਵ ।। ੭.੭੨.
ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ। ਰਾਘਵ, ਸਾਡੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਤੁ ਮਾਂ ਵੀਰ ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਵਲੋਕਿਤੁਮ੍ । ਆਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਚ ਪੁਰਂ ਤਵ ।। ੭.੭੨.
ਵੀਰ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਕਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।