ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੇ ਵਰ੍षੇ ਸ਼ਤ੍ਰਘ੍ਨੋ ਰਾਮਪਾਲਿਤਾਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚਕਮੇ ਗਨ੍ਤੁਮਲ੍ਪਭृਤ੍ਯਬਲਾਨੁਗਃ ।। ੭.੭੧.
ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਸਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲੀ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਜਗਾਮ ਹਯਮੁਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਥਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤੇਨ ਸਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੌ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਗਣਿਤਾਨ੍ਵਾਸਾਨ੍ਸਪ੍ਤਾष੍ਟੌ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਤ੍ਯ ਵਾਸਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਰਾਤਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ । ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਧ੍ਯਂ ਤਥਾਤਿਥ੍ਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਮੁਨਿਹਸ੍ਤਤਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਆਤਿਥਿ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਲਈ।
ਬਹੁਰੂਪਾਃ ਸੁਮਧੁਰਾਃ ਕਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੭.੭੧.
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
ਉਵਾਚ ਚ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਲਵਣਂ ਨਿਘ੍ਨਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ।। ੭.੭੧.
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲਵਣ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿਆ: 'ਤੂੰ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।'
ਬਹਵਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਹਤਾਃ ਸਬਲਵਾਹਨਾਃ । ਲਵਣੇਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਲਵਣ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪੋ ਲੀਲਯਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੭੧.
ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧੋ ਘੋਰੋ ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾ ਕृਤਃ । ਇਦਂ ਤੁ ਸੁਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੭.੭੧.
ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਹੱਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਾ ਜਾਤਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਲਵਣੇ ਹਤੇ । ਭੂਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਜਦੋਂ ਲਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਤੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਚ੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਵਤ੍ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸਭਾਯਾਂ ਵਾਸਵਸ੍ਯਾਥ ਉਪਵਿष੍ਟੇਨ ਰਾਘਵ ।। ੭.੭੧.
ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।
ਮਮਾਪਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹृਦਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਪਾਘ੍ਰਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯੈषਾ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ।। ੭.੭੧.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੂੰਘਾਂਗਾ—ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਆਤਿਥ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਯ ਪਦਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਸਿਰ ਸੂੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਿਥਿ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗੀਤਮਾਧੁਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਯਥਾਕृਮਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਗੀਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੀ।
ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਾਨਕਰਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਂ ਸਮਤਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੁਧਰਿਆ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਸੁਣੀ।
ਤਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਸਤ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਬਾष੍ਪਲੋਚਨਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵਾਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੀਤੇ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਵਾਸ਼ृਣੋਤ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ; ਉਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਮਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੁਣੇ।
ਪਦਾਨੁਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੀਤਿਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਦੀਨਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੭.੭੧.
ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਉਹ ਗੀਤ ਦੀ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਹੈ।'
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਸੈਨਿਕਾਃ ਸਮ੍ਬਭਾषਿਰੇ । ਕਿਮਿਦਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵਰ੍ਤਾਮਃ ਕਿਮੇਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਸੈਨਿਕ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?'
ਅਰ੍ਥੋ ਯੋ ਨਃ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟਸ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਪੁਨਃ । ਸ਼ृਣੁਮਃ ਕਿਮਿਦਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਗੀਤਬਨ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੭.੭੧.
'ਜੋ ਅਰਥ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ? ਕੀ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ?'
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਤੇ ਪਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸਾਧੁ ਪृਚ੍ਛ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।'
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਸੈਨਿਕਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪਰਿਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਹੇਦृਸ਼ਃ ।। ੭.੭੧.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿਹਾ: 'ਸੈਨਿਕੋ, ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।'
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਿ ਬਹੂਨੀਹ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਮੁਨੇਃ । ਨ ਤੁ ਕੌਤੂਹਲਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸੈਨਿਕਾਨ੍ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਮਹਰ੍षਿਂ ਤਂ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਯਯੌ ਤਦਾ ।। ੭.੭੧.
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਮਹਾਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਤਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਾਭ੍ਯਾਗਮਤ੍ਤਦਾ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਮਨੇਕਾਰ੍ਥਂ ਰਾਮਗੀਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜਦੋਂ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੀਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸੁਮਧੁਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੭੨.
ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੁਰ, ਜੋ ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਨਾਲ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ ਰਾਤ ਚਲਦੀ ਚਲਦੀ ਲੰਘ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਂ ਕ੍ਰਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਘਵਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਤ੍ਵਯਾ ऽਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਹੈਭਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤੈਃ ।। ੭.੭੨.
ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂਵਾਦਿਨਂ ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਮ੍ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਃ ਸਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ।। ੭.੭੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।