ਸਾ ਪੁਰਾ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਨਾਂ ਵਿषਯਸ਼੍ਚਾਕੁਤੋਭਯਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਪੁਰੀ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸੁਭ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਖੇਤਰ ਬਣੀ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸਸ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕਾਲੇ ਵਰ੍षਤਿ ਵਾਸਵਃ । ਅਰੋਗਵੀਰਪੁਰੁषਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭੁਜਪਾਲਿਤਾ ।। ੭.੭੦.
ਖੇਤ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ; ਲੋਕ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਵੀਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹੇ।
ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਾ ਯਮੁਨਾਤੀਰਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਗृਹਮੁਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਰਾਪਣਵੀਥਿਕੈਃ । ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਨਾਵਾਣਿਜ੍ਯਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੭.੭੦.
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਈ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਯਚ੍ਚ ਤੇਨ ਪੁਰਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਲਵਣੇਨ ਕृਤਂ ਮਹਤ੍ । ਤਚ੍ਛੋਭਯਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੦.
ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਕੰਮ ਲਵਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਆਰਾਮੈਸ਼੍ਚ ਵਿਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਸ਼ੋਭਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ऽਨ੍ਯੈਰ੍ਦੈਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਂ ਪੁਰੀਂ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਂ ਨਾਨਾਪਣ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ । ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਾਗਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਣਿਗ੍ਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਭਰਤਾਨੁਜਃ । ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਪਰਂ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੭੦.
ਉਸ ਰੌਣਕਮਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਆਪ ਵੀ ਧਨ-ਧੰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਆ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਮਧੁਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਰਾਮਪਾਦੌ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇ ऽਹਂ ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਆਗਤੇ ।। ੭.੭੦.
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: 'ਮਧੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਤਤਃ ਸ ਤਾਮਮਰਪੁਰੋਪਮਾਂ ਪੁਰੀਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਵੈ ਵਿਵਿਧਜਨਾਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍ । ਨਰਾਧਿਪੋ ਰਘੁਪਤਿਪਾਦਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦਧੇ ਮਤਿਂ ਰਘੁਕੁਲਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਸਾ ਕੇ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵੈਦਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੇ ਵਰ੍षੇ ਸ਼ਤ੍ਰਘ੍ਨੋ ਰਾਮਪਾਲਿਤਾਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚਕਮੇ ਗਨ੍ਤੁਮਲ੍ਪਭृਤ੍ਯਬਲਾਨੁਗਃ ।। ੭.੭੧.
ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਸਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲੀ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਜਗਾਮ ਹਯਮੁਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਥਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤੇਨ ਸਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੌ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਗਣਿਤਾਨ੍ਵਾਸਾਨ੍ਸਪ੍ਤਾष੍ਟੌ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਤ੍ਯ ਵਾਸਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਰਾਤਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ । ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਧ੍ਯਂ ਤਥਾਤਿਥ੍ਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਮੁਨਿਹਸ੍ਤਤਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਆਤਿਥਿ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਲਈ।
ਬਹੁਰੂਪਾਃ ਸੁਮਧੁਰਾਃ ਕਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੭.੭੧.
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
ਉਵਾਚ ਚ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਲਵਣਂ ਨਿਘ੍ਨਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ।। ੭.੭੧.
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲਵਣ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿਆ: 'ਤੂੰ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।'
ਬਹਵਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਹਤਾਃ ਸਬਲਵਾਹਨਾਃ । ਲਵਣੇਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਲਵਣ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪੋ ਲੀਲਯਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੭੧.
ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧੋ ਘੋਰੋ ਯਤ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾ ਕृਤਃ । ਇਦਂ ਤੁ ਸੁਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੭.੭੧.
ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਹੱਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਾ ਜਾਤਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਲਵਣੇ ਹਤੇ । ਭੂਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਜਦੋਂ ਲਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਤੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਚ੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਵਤ੍ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸਭਾਯਾਂ ਵਾਸਵਸ੍ਯਾਥ ਉਪਵਿष੍ਟੇਨ ਰਾਘਵ ।। ੭.੭੧.
ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।
ਮਮਾਪਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹृਦਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਪਾਘ੍ਰਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯੈषਾ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ।। ੭.੭੧.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੂੰਘਾਂਗਾ—ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਆਤਿਥ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਯ ਪਦਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੭੧.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਸਿਰ ਸੂੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਿਥਿ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗੀਤਮਾਧੁਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਯਥਾਕृਮਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਗੀਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੀ।
ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਾਨਕਰਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਂ ਸਮਤਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੁਧਰਿਆ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਸੁਣੀ।
ਤਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਸਤ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਬਾष੍ਪਲੋਚਨਃ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵਾਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੀਤੇ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਿਵਾਸ਼ृਣੋਤ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ; ਉਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਮਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੁਣੇ।
ਪਦਾਨੁਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੀਤਿਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਦੀਨਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੭.੭੧.
ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਉਹ ਗੀਤ ਦੀ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਹੈ।'
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਸੈਨਿਕਾਃ ਸਮ੍ਬਭਾषਿਰੇ । ਕਿਮਿਦਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵਰ੍ਤਾਮਃ ਕਿਮੇਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੭੧.
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਸੈਨਿਕ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?'
ਅਰ੍ਥੋ ਯੋ ਨਃ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟਸ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਪੁਨਃ । ਸ਼ृਣੁਮਃ ਕਿਮਿਦਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਗੀਤਬਨ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੭.੭੧.
'ਜੋ ਅਰਥ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ? ਕੀ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ?'