ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸੁਰਾਃ । ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਯੁਧ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਲਵਣਾਵੁਭੌ ।। ੭.੬੯.
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਲਵਣ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਂ ਸ਼ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਕਰਧਾਰਿਤਮ੍ । ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਦਿਵਿਆ ਤੀਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਕਾਸ਼ਮਾਵृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੈਰ੍ਹਿ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਭृਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਨਃ ।। ੭.੬੯.
ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਲ ਤੱਕਿਆ।
ਆਹੂਤਸ਼੍ਚ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਲਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭.੬੯.
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਲਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗ ਲਈ ਆ ਗਿਆ।
ਆਕਰ੍ਣਾਤ੍ਸ ਵਿਕृष੍ਯਾਥ ਤਦ੍ਧਨੁਰ੍ਧਨ੍ਵਿਨਾਂ ਵਰਃ । ਤਂ ਮੁਮੋਚ ਮਹਾਬਾਣਂ ਲਵਣਸ੍ਯ ਮਹੋਰਸਿ ।। ੭.੬੯.
ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਲਵਣ ਦੇ ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ।
ਉਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਸਾਤਲਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਂ ਦਿਵ੍ਯਃ ਸ਼ਰੋ ਵਿਬੁਧਪੂਜਿਤਃ । ਪੁਨਰੇਵਾਗਮਤ੍ਤੂਰ੍ਣਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਤੀਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚਿਰ-ਸੁਖੀ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼ਰਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨੋ ਲਵਣਃ ਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ । ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਭੂਮੌ ਵਜ੍ਰਾਹਤ ਇਵਾਚਲਃ ।। ੭.੬੯.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲਵਣ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ਚ ਸ਼ੂਲਂ ਮਹਤ੍ਤੇਨ ਹਤੇ ਲਵਣਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ । ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਨ੍ਵਗਾਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਉਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਲ, ਜਦ ਲਵਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਏਕੇषੁਪਾਤੇਨ ਭृਸ਼ਂ ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਲੋਕਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਪਿ ਰਘੁਪ੍ਰਵੀਰਃ । ਵਿਨਿਰ੍ਬਭਾਵੁਤ੍ਤਮਚਾਪਬਾਣਸ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਣੁਦ੍ਯੇਵ ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ ।। ੭.੬੯.
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਵਧੀਆ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਉਸ ਦਾ ਤੀਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਮਕਿਆ।
ਤਤੋ ਹਿ ਦੇਵਾ ऋषਿਪਨ੍ਨਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਪੂਜਿਰੇ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਜਯੋ ਦਾਸ਼ਰਥੇਰਵਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਯਂ ਸਰ੍ਪ ਇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ।। ੭.੬੯.
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, 'ਭਾਗ ਨਾਲ ਦਾਸਰਥੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ; ਡਰ ਛੱਡੋ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਜੀ ਰਚਿਤ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਹਤੇ ਤੁ ਲਵਣੇ ਦੇਵਾਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਊਚੁਃ ਸੁਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਮ੍ ।। ੭.੭੦.
ਜਦ ਲਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਤੇ ਵਿਜਯੋ ਵਤ੍ਸ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਲਵਣਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਹਤਃ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਰਂ ਵਰਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੭.੭੦.
'ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਪੁੱਤ; ਭਾਗ ਨਾਲ ਲਵਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨਿਸਚਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।'
ਵਰਦਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਵਿਜਯਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਮੋਘਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿ ਨਃ ।। ੭.੭੦.
'ਮਹਾਬਲੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਰ ਦੇਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਸਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।'
ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪ੍ਰਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੭.੭੦.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਯਂ ਮਧੁਪੁਰੀ ਰਸ੍ਯਾ ਮਧੁਰਾ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮੇष ਮੇ ऽਸ੍ਤੁ ਵਰਃ ਪਰਃ ।। ੭.੭੦.
ਇਹ ਮਧੁਪੁਰੀ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਸਾ ਜਲਦੀ ਲੈ ਲਵਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੋਵੇ।
ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਸੋ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਰਾਘਵਮ੍ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੭੦.
ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖੇ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਹੋਵੇ!'—ਇਹ ਪੁਰੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤੇ ਤਥੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਦਿਵਮਾਰੁਰੁਹੁਸ੍ਤਦਾ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ऽਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਸਮੁਪਾਨਯਤ੍ ।। ੭.੭੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ; ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਮਹਾ-ਤੇਜੀਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਾ ਸੇਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਚ੍ਛਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇਨ ਸਮਾਰਭਤ੍ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਫੌਜ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆ ਗਈ; ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸਾ ਪੁਰਾ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਨਾਂ ਵਿषਯਸ਼੍ਚਾਕੁਤੋਭਯਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਪੁਰੀ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸੁਭ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਖੇਤਰ ਬਣੀ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸਸ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕਾਲੇ ਵਰ੍षਤਿ ਵਾਸਵਃ । ਅਰੋਗਵੀਰਪੁਰੁषਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭੁਜਪਾਲਿਤਾ ।। ੭.੭੦.
ਖੇਤ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ; ਲੋਕ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਵੀਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹੇ।
ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਾ ਯਮੁਨਾਤੀਰਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਗृਹਮੁਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਰਾਪਣਵੀਥਿਕੈਃ । ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਨਾਵਾਣਿਜ੍ਯਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੭.੭੦.
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਈ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਪਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਯਚ੍ਚ ਤੇਨ ਪੁਰਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਲਵਣੇਨ ਕृਤਂ ਮਹਤ੍ । ਤਚ੍ਛੋਭਯਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੦.
ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਕੰਮ ਲਵਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਆਰਾਮੈਸ਼੍ਚ ਵਿਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਸ਼ੋਭਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ऽਨ੍ਯੈਰ੍ਦੈਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਂ ਪੁਰੀਂ ਦਿਵ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਂ ਨਾਨਾਪਣ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ । ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਾਗਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਣਿਗ੍ਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਭਰਤਾਨੁਜਃ । ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਪਰਂ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੭.੭੦.
ਉਸ ਰੌਣਕਮਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਆਪ ਵੀ ਧਨ-ਧੰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਆ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਮਧੁਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਰਾਮਪਾਦੌ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇ ऽਹਂ ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਆਗਤੇ ।। ੭.੭੦.
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: 'ਮਧੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਤਤਃ ਸ ਤਾਮਮਰਪੁਰੋਪਮਾਂ ਪੁਰੀਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਵੈ ਵਿਵਿਧਜਨਾਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍ । ਨਰਾਧਿਪੋ ਰਘੁਪਤਿਪਾਦਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦਧੇ ਮਤਿਂ ਰਘੁਕੁਲਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨਃ ।। ੭.੭੦.
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਸਾ ਕੇ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵੈਦਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।