ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯਾਹਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵਧਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਤਵਾਗਤਃ ।। ੭.੬੮.
'ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੬੮.
'ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਦੇ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੇਂਗਾ।'
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਾਣੇ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ ।। ੭.੬੮.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ।'
ਮਮ ਮਾਤृष੍ਵਸੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ । ਹਤੋ ਰਾਮੇਣ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਹੇਤੋਃ ਪੁਰੁषਾਧਮ ।। ੭.੬੮.
'ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਨਿਕੰਮੇ, ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।'
ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਅਵਜ੍ਞਾਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਯੂਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੬੮.
'ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਸੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਹਿ ਲਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।'
ਨਿਹਤਾਸ਼੍ਚ ਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਭੂਤਾਸ੍ਤृਣਂ ਯਥਾ । ਭੂਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੂਯਂ ਚ ਪੁਰੁषਾਧਮਾਃ ।। ੭.੬੮.
'ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ।'
ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ । ਤਿष੍ਠਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਯਾਵਦਾਯੁਧਮਾਨਯੇ । ਈਪ੍ਸਿਤਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜਯੇ ਯਾਵਦਾਯੁਧਮ੍ ।। ੭.੬੮.
'ਤੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ; ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਲਿਆਵਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵਾਂ।'
ਤਮੁਵਾਚਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਕ੍ਵ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੭.੬੮.
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਿੰਦਾ ਬਚ ਸਕੇਂਗਾ? ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਪੱਕੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਯੋ ਹਿ ਵਿਕ੍ਲਵਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਦਦੌ । ਸ ਹਤੋ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਕਾਪੁਰੁषਸ੍ਤਥਾ ।। ੭.੬੮.
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਡੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਰਪੋਕ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਦृष੍ਟਂ ਕੁਰੁ ਜੀਵਲੋਕਂ ਸ਼ਰੈਃ ਸ਼ਿਤੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਨਯਾਮਿ । ਯਮਸ੍ਯ ਗੇਹਾਭਿਮੁਖਂ ਹਿ ਪਾਪਂ ਰਿਪੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਯ ਚ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ।। ੭.੬੮.
ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽष੍ਟषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤਿ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਵੈਦਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿਚ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਾषਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕ੍ਰੋਧਾਮਾਹਾਰਯਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, 'ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ!'
ਪਾਣੌ ਪਾਣਿਂ ਵਿਨਿष੍ਪਿष੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਕਟਕਟਾਯ੍ਯ ਚ । ਲਵਣੋ ਰਘੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਾਹ੍ਵਯਾਮਾਸ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਲਵਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਲਕਾਰਿਆ।
ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਤਥਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਵਣਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਲਵਣ ਨੇ ਐਸਾ ਕਹਿਆ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
ਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤਥਾ ਜਾਤੋ ਯਥਾ ऽਨ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਤਦਦ੍ਯ ਬਾਣਾਭਿਹਤੋ ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾ।
ऋषਯੋ ऽਪ੍ਯਦ੍ਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਨ੍ਮਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਹਤਂ ਰਣੇ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਇਵ ਰਾਵਣਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਹੇ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਣ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਿ ਮਦ੍ਬਾਣਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੇ ਪਤਿਤੇ ऽਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰ । ਪੁਰੇ ਜਨਪਦੇ ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮੇਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਜਦ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੁੱਖ-ਚੈਨ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਦ੍ਯ ਮਦ੍ਬਾਹੁਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਰੋ ਵਜ੍ਰਨਿਭਾਨਨਃ । ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇ ਹृਦਯਂ ਪਦ੍ਮਮਂਸ਼ੁਰਿਵਾਰ੍ਕਜਃ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਐਸੇ ਵੱਸ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਲਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋਰਸਿ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ ਚ ਤਂ ਸ਼ਤਧਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਫਲਂ ਕਰ੍ਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ । ਪਾਦਪਾਨ੍ਸੁਬਹੂਨ੍ਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯਾਸृਜਦ੍ਬਲੀ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨਾਪਤਤੋ ਬਹੂਨ੍ । ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰੇਕੈਕਂ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਨਤਪਰ੍ਵਭਿਃ ।। ੭.੬੯.
ਪਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਵਕਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਬਾਣਮਯਂ ਵਰ੍षਂ ਵ੍ਯਸृਜਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਰਸਿ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵੀਰ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਵ੍ਯਥੇ ਨ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ।। ੭.੬੯.
ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਲਵਣੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਭ੍ਯਹਨਚ੍ਛੂਰਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸ ਮੁਮੋਹ ਵੈ ।। ੭.੬੯.
ਫਿਰ ਲਵਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੱਸਿਆ, ਰੁੱਖ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਵੀਰੇ ਹਾਹਾਕਾਰੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ऋषੀਣਾਂ ਦੇਵਸਙ੍ਘਾਨਾਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਤਥਾ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਉਹ ਵੀਰ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਹੋਇਆ।
ਤਮਵਜ੍ਞਾਯ ਤੁ ਹਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਭੁਵਿ ਪਾਤਿਤਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਲਬ੍ਧਾਨ੍ਤਰਮਪਿ ਨ ਵਿਵੇਸ਼ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਮੌਕਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਨਾਪਿ ਸ਼ੂਲਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੁਵਿ ਪਾਤਿਤਮ੍ । ਤਤੋ ਹਤ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਸਮੁਦਾਵਹਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਉਸ ਨੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼ੂਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ; ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਲ੍ਲਬ੍ਧਸਞ੍ਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਧृਤਾਯੁਧਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵੈ ਪੁਰਦ੍ਵਾਰਿ ऋषਿਭਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ ।। ੭.੬੯.
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋ ਦਿਵ੍ਯਮਮੋਘਂ ਤਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਤੇਜਸਾ ਘੋਰਂ ਪੂਰਯਨ੍ਤਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ।। ੭.੬੯.
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸੋਂ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਜ੍ਰਾਨਨਂ ਵਜ੍ਰਵੇਗਂ ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਨਤਂ ਪਰ੍ਵਸੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਂਯੁਗੇष੍ਵਪਰਾਜਿਤਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਉਹ ਤੀਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ, ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਢੁਕਵਾਂ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਿਆ।
ਅਸृਕ੍ਚਨ੍ਦਨਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਂ ਚਾਰੁਪਤ੍ਰਂ ਪਤਤ੍ਰਿਣਮ੍ । ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਮਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਦਾਰਣਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਉਸ ਦਾ ਡੰਡਾ ਖੂਨ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੰਖ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।