ਕਥਾਂ ਕਥਯਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਜਯਂ ਚਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਰਜਨੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੬੮.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਲਈ ਰਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾਦ੍ਧੀਰੋ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਹਾਰਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ।। ੭.੬੮.
ਫਿਰ, ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਵੀਰਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਯਮੁਨਾਂ ਨਦੀਮ੍ । ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਮਧੁਪੁਰਦ੍ਵਾਰਿ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰਤਿष੍ਠਤ ।। ੭.੬੮.
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਰਲਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਧੁਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ऽਰ੍ਧਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਆਗਚ੍ਛਦ੍ਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਭਾਰਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ ।। ੭.੬੮.
ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦ੍ਵਾਰਿ ਧृਤਾਯੁਧਮ੍ । ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕਿਮਨੇਨ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੬੮.
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?'
ਈਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਾਯੁਧਾਨਾਂ ਨਰਾਧਮ । ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ ਮਯਾ ਰੋषਾਤ੍ਕਾਲਮਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਸੇ ਨੁ ਕਿਮ੍ ।। ੭.੬੮.
'ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਓਹ ਨਿਕੰਮੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਆਹਾਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੋ ਮਮਾਯਂ ਪੁਰੁषਾਧਮ । ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ऽਦ੍ਯ ਮੁਖਂ ਕਥਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇ ।। ੭.੬੮.
'ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਓਹ ਨਿਕੰਮੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ?'
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਭਾषਮਾਣਸ੍ਯ ਹਸਤਸ਼੍ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵੀਰ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋषਾਦਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਾਸृਜਤ੍ ।। ੭.੬੮.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਰੋषਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤੇਜੋਮਯਾ ਮਰੀਚ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਨਿष੍ਪਤਨ੍ ।। ੭.੬੮.
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ 'ਚੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ।
ਉਵਾਚ ਚ ਸੁਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਮ੍ । ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ।। ੭.੬੮.
ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ।'
ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯਾਹਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵਧਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਤਵਾਗਤਃ ।। ੭.੬੮.
'ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੬੮.
'ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਦੇ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੇਂਗਾ।'
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਾਣੇ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ ।। ੭.੬੮.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ।'
ਮਮ ਮਾਤृष੍ਵਸੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ । ਹਤੋ ਰਾਮੇਣ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਹੇਤੋਃ ਪੁਰੁषਾਧਮ ।। ੭.੬੮.
'ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਨਿਕੰਮੇ, ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।'
ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਅਵਜ੍ਞਾਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਯੂਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੬੮.
'ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਸੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਹਿ ਲਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।'
ਨਿਹਤਾਸ਼੍ਚ ਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਭੂਤਾਸ੍ਤृਣਂ ਯਥਾ । ਭੂਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੂਯਂ ਚ ਪੁਰੁषਾਧਮਾਃ ।। ੭.੬੮.
'ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ।'
ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ । ਤਿष੍ਠਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਯਾਵਦਾਯੁਧਮਾਨਯੇ । ਈਪ੍ਸਿਤਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜਯੇ ਯਾਵਦਾਯੁਧਮ੍ ।। ੭.੬੮.
'ਤੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ, ਓਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ; ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਲਿਆਵਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵਾਂ।'
ਤਮੁਵਾਚਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਕ੍ਵ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੭.੬੮.
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਿੰਦਾ ਬਚ ਸਕੇਂਗਾ? ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਪੱਕੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਯੋ ਹਿ ਵਿਕ੍ਲਵਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਦਦੌ । ਸ ਹਤੋ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਕਾਪੁਰੁषਸ੍ਤਥਾ ।। ੭.੬੮.
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਡੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਰਪੋਕ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਦृष੍ਟਂ ਕੁਰੁ ਜੀਵਲੋਕਂ ਸ਼ਰੈਃ ਸ਼ਿਤੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਨਯਾਮਿ । ਯਮਸ੍ਯ ਗੇਹਾਭਿਮੁਖਂ ਹਿ ਪਾਪਂ ਰਿਪੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਯ ਚ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ।। ੭.੬੮.
ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽष੍ਟषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤਿ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਵੈਦਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿਚ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਾषਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕ੍ਰੋਧਾਮਾਹਾਰਯਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, 'ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ!'
ਪਾਣੌ ਪਾਣਿਂ ਵਿਨਿष੍ਪਿष੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਕਟਕਟਾਯ੍ਯ ਚ । ਲਵਣੋ ਰਘੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਾਹ੍ਵਯਾਮਾਸ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਲਵਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਲਕਾਰਿਆ।
ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਤਥਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਵਣਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਲਵਣ ਨੇ ਐਸਾ ਕਹਿਆ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
ਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤਥਾ ਜਾਤੋ ਯਥਾ ऽਨ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਤਦਦ੍ਯ ਬਾਣਾਭਿਹਤੋ ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾ।
ऋषਯੋ ऽਪ੍ਯਦ੍ਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਨ੍ਮਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਹਤਂ ਰਣੇ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਇਵ ਰਾਵਣਮ੍ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਹੇ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਣ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਿ ਮਦ੍ਬਾਣਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੇ ਪਤਿਤੇ ऽਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰ । ਪੁਰੇ ਜਨਪਦੇ ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮੇਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਜਦ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੁੱਖ-ਚੈਨ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਦ੍ਯ ਮਦ੍ਬਾਹੁਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਰੋ ਵਜ੍ਰਨਿਭਾਨਨਃ । ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇ ਹृਦਯਂ ਪਦ੍ਮਮਂਸ਼ੁਰਿਵਾਰ੍ਕਜਃ ।। ੭.੬੯.
ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਐਸੇ ਵੱਸ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਲਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋਰਸਿ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ ਚ ਤਂ ਸ਼ਤਧਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ ।। ੭.੬੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਫਲਂ ਕਰ੍ਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ । ਪਾਦਪਾਨ੍ਸੁਬਹੂਨ੍ਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯਾਸृਜਦ੍ਬਲੀ ।। ੭.੬੯.
ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ।