ਸ ਭੋਜਨਂ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮੁਪਾਹਰਤ੍ । ਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸਾਮਿषਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹृਤਮ੍ ।। ੭.੬੫.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਭਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਦਯੰਤਿ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦਾਮਿषਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਜਨਂ ਗਤਮ੍ । ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਮਹਤਾ ऽ ऽਵਿष੍ਟੋ ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੬੫.
ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਾਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋਜਨਂ ਰਾਜਨ੍ਮਮੈਤਦ੍ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੋਜਨਮੇਤਤ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੬੫.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਭੋਜਨ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਭੋਜਨ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸੌਦਾਸਸ੍ਤੋਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਾਣਿਨਾ । ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚੈਨਮਵਾਰਯਤ੍ ।। ੭.੬੫.
ਫਿਰ ਸੌਦਾਸਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਯਤੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਪ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯਂ ਪੁਰੋਧਸਮ੍ ।। ੭.੬੫.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਾਡਾ ਮਾਣਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਤੇ ਸਾਡਾ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧਮਯਂ ਤੋਯਂ ਤੇਜੋਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਸਿषੇਚ ਚ ।। ੭.੬੫.
ਫਿਰ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋ ਲਏ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਤਦਾ ਕਲ੍ਮਾषਤਾਂ ਗਤੌ । ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਜਾ ऽਸੌ ਸੌਦਾਸਃ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਃ ਸਂਵृਤ੍ਤਃ ਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਨृਪਃ ।। ੭.੬੫.
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਵਖਤ ਤੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੌਦਾਸਾ 'ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਐਸਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਸ ਰਾਜਾ ਸਹ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਵੈ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਪੁਨਰ੍ਵਸਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣਾ ।। ੭.੬੫.
ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਵਿਕृਤਂ ਚ ਤਤ੍ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਾਜਾਨਂ ਵਸਿष੍ਠਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍ ।। ੭.੬੫.
ਰਾਜੇ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮੁੜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਯਾ ਰੋषਪਰੀਤੇਨ ਯਦਿਦਂ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਵਚਃ । ਨੈਤਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਵृਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਚ ਤੇ ਵਰਮ੍ ।। ੭.੬੫.
ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਕਾਲੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਚ੍ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵ੍ਯਤੀਤਂ ਨ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੬੫.
ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ, ਰਾਜੇ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਏਵਂ ਸ ਰਾਜਾ ਤਂ ਸ਼ਾਪਮੁਪਭੁਜ੍ਯਾਰਿਸੂਦਨਃ । ਪ੍ਰਤਿਲੇਭੇ ਪੁਨਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨ੍ਵਪਾਲਯਤ੍ ।। ੭.੬੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ऽਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਰਾਘਵ ।। ੭.੬੫.
ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਰਾਘਵ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਦਾਰੁਣਾਮ੍ । ਵਿਵੇਸ਼ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਮਹਰ੍षਿਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।। ੭.੬੫.
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯਾਮੇਵ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਮੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍ । ਤਾਮੇਵ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸੀਤਾਪਿ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਦਾਰਕਦ੍ਵਯਮ੍ ।। ੭.੬੬.
ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ऽਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰਸਮਯੇ ਬਾਲਕਾ ਮੁਨਿਦਾਰਕਾਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਃ ਪ੍ਰਿਯਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੭.੬੬.
ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਮ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ਰਾਮਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਦਾਰਕਦ੍ਵਯਮ੍ । ਤਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਮਹਾਤੇਜਃ ਕੁਰੁ ਭੂਤਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੬੬.
ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਜੋ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍ । ਬਾਲਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੌ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹੌਜਸੌ ।। ੭.੬੬.
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਗਿਆ; ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਰ ਹृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚ ਕੁਮਾਰਕੌ । ਭੂਤਘ੍ਨੀਂ ਚਾਕਰੋਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੬੬.
ਉਥੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀ।
ਕੁਸ਼ਮੁष੍ਟਿਮੁਪਾਦਾਯ ਲਵਂ ਚੈਵ ਤੁ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਭੂਤਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੬੬.
ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਦੀ ਮੋਠੀ ਅਤੇ ਲਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਯਸ੍ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਜਾਤਃ ਸ ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਤ੍ਕृਤੈਃ । ਨਿਰ੍ਮਾਰ੍ਜਨੀਯਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਕੁਸ਼ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ ਤਤ੍ ।। ੭.੬੬.
ਉਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਕੁਸ਼' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਯਸ਼੍ਚਾਵਰੋ ਭਵੇਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਲਵੇਨ ਸ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਮਾਰ੍ਜਨੀਯੋ ਵृਦ੍ਧਾਭਿਰ੍ਲਵ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮਤਃ ।। ੭.੬੬.
ਜੋ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਵਾ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵੱਡੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਲਵਾ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਕੁਸ਼ਲਵੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਾਵੁਭੌ ਯਮਜਾਤਕੌ । ਮਤ੍ਕृਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਨਾਮਭ੍ਯਾਂ ਖ੍ਯਾਤਿਯੁਕ੍ਤੌ ਭਵਿष੍ਯਤਃ ।। ੭.੬੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਕੁਸ਼' ਅਤੇ 'ਲਵਾ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਰੱਖੇ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।
ਤਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਜਗृਹੁਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਹਸ੍ਤਾਤ੍ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਅਕੁਰ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਤਯੋਰ੍ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਃ ।। ੭.੬੬.
ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰੀਤਿ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ, ਤੇ ਫਿਰ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰੀਤਿ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਤਥਾ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਂ ਚ ਵृਦ੍ਧਾਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨਾਮ ਚ । ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਵੌ ਸ਼ੁਭੌ ।। ੭.੬੬.
ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਹ ਰੀਤਿ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਸੁਮਹਤ੍ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰ੍ਦਿष੍ਟ੍ਯੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੬੬.
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ; ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਝੋਪੜੀ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ!'
ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਵਾਰ੍षਿਕੀ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੭.੬੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ, ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਈ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਯਯੌ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੁਖਃ ਪੁਨਃ ।। ੭.੬੬.
ਸਵੇਰੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰੀਤਿ ਕਰ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾਤੀਰਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੋषਿਤਃ ਪਥਿ । ऋषੀਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਵਾਸਮਭ੍ਯਯਾਤ੍ ।। ੭.੬੬.
ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।