ऋषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯਮੁਨਾਤੀਰਵਾਸਿਨਃ । ਹਤਂ ਲਵਣਮਾਸ਼ਂਸੁਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਾਤ੍ ।। ੭.੬੩.
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਲਵਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਤਤੋ ऽਭਿषਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਙ੍ਕਮਾਰੋਪ੍ਯ ਰਾਘਵਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਤੇਜਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭਿਪੂਰਯਨ੍ ।। ੭.੬੩.
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਯਂ ਸ਼ਰਸ੍ਤ੍ਵਮੋਘਸ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਃ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯਃ । ਅਨੇਨ ਲਵਣਂ ਸੌਮ੍ਯ ਹਨ੍ਤਾ ऽਸਿ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੬੩.
ਇਹ ਤੇਰਾ ਤੀਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਅਟੱਲ, ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ।
ਸृष੍ਟਃ ਸ਼ਰੋ ऽਯਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਯਦਾ ਸ਼ੇਤੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ।। ੭.੬੩.
ਇਹ ਤੀਰ, ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰਜਿਤੋ ਦੇਵੋ ਯਨ੍ਨਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ । ਅਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤੇਨਾਯਂ ਤੁ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੭.੬੩.
ਆਤਮ-ਜਿੱਤ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤੇ ਨਾ ਅਸੁਰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਬਣਾਇਆ।
ਸृष੍ਟਃ ਕ੍ਰੋਧਾਭਿਭੂਤੇਨ ਵਿਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਮਧੁਕੈਟਭਯੋਰ੍ਵੀਰ ਵਿਘਾਤੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਯੋਃ । ਸ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮੇਨ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤੌ ਚਾਨੇਨ ਹਤੌ ਯੁਧਿ ।। ੭.੬੩.
ਹੇ ਵੀਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਤੌ ਹਤ੍ਵਾ ਜਨਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਕੈਟਭਂ ਤੁ ਮਧੁਂ ਤਥਾ । ਅਨੇਨ ਸ਼ਰਮੁਖ੍ਯੇਨ ਤਤੋ ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਃ ।। ੭.੬੩.
ਕੈਟਭ ਅਤੇ ਮਧੁ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਨਾਯਂ ਮਯਾ ਸ਼ਰਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਸੋ ਭਵੇਦਿਤਿ ।। ੭.੬੩.
ਇਹ ਤੀਰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਡਰ ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ।
ਯਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਮਹਚ੍ਛੂਲਂ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਮਧੋਰਾਯੁਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੬੩.
ਉਹ ਵੱਡਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮਧੁ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।
ਸ ਤਂ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਭਵਨੇ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਹਾਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੬੩.
ਉਹ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਹਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਯੁਦ੍ਧਮਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਨਂ ਸਮਾਹ੍ਵਯੇਤ੍ । ਤਦਾ ਸ਼ੂਲਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਸ੍ਮ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ।। ੭.੬੩.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਮਾਯੁਧਵਿਨਾਕृਤਮ੍ । ਅਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਪੁਰਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠ ਧृਤਾਯੁਧਃ ।। ੭.੬੩.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੋ।
ਅਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਚ ਭਵਨਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਆਹ੍ਵਯੇਥਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਤੋ ਹਨ੍ਤਾਸਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ ।। ੭.੬੩.
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਤੁ ਅਵਧ੍ਯਃ ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯਦਿ ਤ੍ਵੇਵਂ ਕृਤੇ ਵੀਰ ਵਿਨਾਸ਼ਮੁਪਯਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੭.੬੩.
ਜੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਵੀਰ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ । ਸ਼੍ਰੀਮਤਃ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਯਂ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੭.੬੩.
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਲ ਦੀ ਉਲਟ ਵਸਤੁ ਵੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਦੇ ਟੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸਠ (ਸਠ-ਤਿੰਨ)ਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਪੁਨਰੇਵਾਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੭.੬੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਇਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਰਥਾਨਾਂ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਚ ਗਜਾਨਾਂ ਸ਼ਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੬੪.
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਅਤੇ ਸੌ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਣਵੀਥ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਪਣ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ । ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਤਥੈਵ ਨਟਨਰ੍ਤਕਾਃ ।। ੭.੬੪.
ਜੋ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਟਕੀਆਂ-ਨਰਤਕੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲ, ਉਹ ਵੀ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵਣ।
ਹਿਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਨਿਯੁਤਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਧਨਵਾਹਨਃ ।। ੭.੬੪.
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਧਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ।
ਬਲਂ ਚ ਸੁਭृਤਂ ਵੀਰ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਮਨੁਦ੍ਧਤਮ੍ । ਸਮ੍ਭਾषਾਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਰਞ੍ਜਯਸ੍ਵ ਨਗੇਤ੍ਤਮ ।। ੭.੬੪.
ਵੀਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀ ਹੋਈ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਨਿਮਰ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ।
ਨ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨ ਦਾਰਾ ਨ ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਭृਤ੍ਯਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਸਿ ਰਾਘਵ ।। ੭.੬੪.
ਉਥੇ ਨਾ ਧਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਪਤਨੀਆਂ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ। ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਹੋਂਦਾ, ਰਾਘਵ, ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ ਨੌਕਰ ਹੀ ਹਨ।
ਤਤੋ ਹृष੍ਟਜਨਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮਹਤੀਂ ਚਮੂਮ੍ । ਏਕ ਏਵ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਧੁਨੋ ਵਨਮ੍ ।। ੭.੬੪.
ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਮਧੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਯੁਦ੍ਧਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਲਵਣਸ੍ਤੁ ਮਧੋਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਗਚ੍ਛੇਰਸ਼ਙ੍ਕਿਤਮ੍ ।। ੭.੬੪.
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਐਸੇ ਹੀ ਮਧੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਵਣ ਵੀ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਜਾਵੇ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਯੁਰਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਿ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯੋ ऽਭਿਗਚ੍ਛੇਤ ਸ ਵਧ੍ਯੋ ਲਵਣੇਨ ਹਿ ।। ੭.੬੪.
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਲਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹਿ ਗ੍ਰੀष੍ਮੋ ऽਪਯਾਤੇ ਤੁ ਵਰ੍षਾਰਾਤ੍ਰ ਉਪਾਗਤੇ । ਹਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਲਵਣਂ ਸੌਮ੍ਯ ਸਹਿ ਕਾਲੋ ऽਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ ।। ੭.੬੪.
ਜਦ ਗਰਮੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ, ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਉਸ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ।
ਮਹਰ੍षੀਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤਵ ਸੌਨਿਕਾਃ । ਯਥਾ ਗ੍ਰੀष੍ਮਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤਰੇਯੁਰ੍ਜਾਹ੍ਨਵੀਜਲਮ੍ ।। ੭.੬੪.
ਤੇਰੇ ਸੈਨਿਕ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਦੀਤੀਰੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਅਗ੍ਰਤੋ ਧਨੁषਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੭.੬੪.
ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਨ੍ । ਸੇਨਾਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਸਮਾਨੀਯ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੬੪.
ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਏਤੇ ਵੋ ਗਣਿਤਾ ਵਾਸਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਥ । ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਚਾਵਿਰੋਧੇਨ ਯਥਾ ਬਾਧਾ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।। ੭.੬੪.
ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਸਣ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਰਹੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹੋ।